Kim cương rộn ràng 'chợ mạng', chuyên gia cảnh báo nóng

Tiệm im lìm, hội nhóm náo nhiệt

Cửa tiệm kim cương Quế Jewelry trên đường Lê Thánh Tôn (phường Bến Thành, TPHCM) đã tạm đóng nhiều ngày qua. Tuy nhiên, trên fanpage có tick xanh của nơi này vẫn liên tục đăng tải hình ảnh các sản phẩm kim cương lấp lánh, cùng thông tin liên hệ để khách có nhu cầu mua được tư vấn.

Quế Jewelry tạm ngừng hoạt động nhiều ngày qua

Tuy nhiên trên fanpage vẫn liên tục giới thiệu các sản phẩm kim cương (ảnh chụp fanpage)

Cách đó không xa, cửa tiệm Hoàng Thứ Jewelry đối diện chợ Bến Thành cũng nhiều ngày liên tiếp treo biển thông báo “xin tạm nghỉ ngày hôm nay”. Người mang kim cương đến bán lại không thể giao dịch vì cửa hàng luôn đóng kín. Thế nhưng trên Facebook, các bài đăng giới thiệu vàng, kim cương vẫn xuất hiện đều đặn, kèm thông tin “ship muôn nơi” cho khách có nhu cầu.

Không chỉ các cửa hàng, hoạt động mua bán trên mạng xã hội cũng diễn ra rất sôi động. Chỉ cần gõ từ khóa “hội nhóm kim cương” trên Google, hàng loạt cộng đồng như “Hội đam mê kim cương”, “Hội ghiền kim cương”, “Hội mua bán kim cương”, “Mua bán thanh lý kim cương”… lần lượt hiện ra. Mỗi hội có từ vài nghìn đến hàng trăm nghìn thành viên tham gia.

Hoàng Thứ Jewelry ngày nào cũng treo bảng tạm nghỉ, nhưng liên tục chào hàng kim cương và nhận "ship muôn nơi" trên mạng

Trong các hội nhóm này, người bán liên tục đăng hình ảnh sản phẩm kèm giấy kiểm định, giấy chứng nhận kim cương thiên nhiên để tạo niềm tin. Không ít bài rao bán sản phẩm rất rẻ, chỉ từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Trong khi đó, chỉ cần một người đăng nhu cầu tìm mua, bên dưới lập tức xuất hiện hàng loạt lời chào bán với đủ kích cỡ, chủng loại và mức giá khác nhau.

Chị Minh Nhi (ngụ phường Thủ Đức) cho biết, được bạn bè giới thiệu tham gia một hội nhóm để tìm mua kim cương với giá mềm hơn so với cửa hàng.

“Nhiều người bán nói đây là kim cương từng mua ở các thương hiệu lớn, nhưng hiện chưa bán lại được cho cửa hàng nên muốn tìm người có nhu cầu. Giá thấp hơn khoảng 20-30% nên tôi cũng đang cân nhắc”, chị Nhi chia sẻ.

Rẻ chưa chắc là món hời

Theo chuyên gia Trần Duy Phương, việc nhiều cửa hàng kim cương tạm đóng cửa nhưng vẫn duy trì hoạt động quảng bá, bán hàng trên fanpage, TikTok hay các nền tảng mạng xã hội phần nào phản ánh khó khăn của thị trường hiện nay.

Nguyên nhân chủ yếu là lượng khách mang kim cương đến bán lại tăng mạnh, trong khi nhiều doanh nghiệp không đủ dòng tiền để thu mua. Vì vậy, một số đơn vị tạm ngưng tiếp khách trực tiếp, hạn chế nhận mua lại nhưng vẫn cố gắng đẩy lượng hàng tồn thông qua các kênh bán hàng trực tuyến.

Tuy nhiên, theo ông Trần Duy Phương, mức giá hấp dẫn không đồng nghĩa với việc người mua có được một món hời. Với mặt hàng đặc thù như kim cương, giao dịch qua mạng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Các hội nhóm mua bán kim cương rộn ràng trên mạng

Ông Phương cho rằng, hình ảnh trên livestream hay các bài đăng quảng cáo có thể rất khác so với sản phẩm thực tế. Người mua không thể trực tiếp kiểm tra màu sắc, độ tinh khiết, chất lượng viên đá hay các thông số kỹ thuật trước khi quyết định xuống tiền. Quá trình vận chuyển, giao nhận cũng phát sinh thêm nhiều nguy cơ.

Đáng lo ngại hơn là các giao dịch trong những hội nhóm mua bán kim cương trên mạng xã hội. Theo ông Phương, người mua rất khó xác minh nguồn gốc cũng như chất lượng sản phẩm bởi kim cương không giống vàng. Đây là loại đá quý đặc thù, việc đánh giá chất lượng đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và người có chuyên môn.

“Ngay cả giấy kiểm định cũng chưa phải là bảo chứng tuyệt đối cho chất lượng sản phẩm, bởi giấy này có thể làm giả hoặc không đúng với viên kim cương đang giao dịch”, ông Phương lưu ý.

Nhiều người bán kim cương trên mạng còn đưa các giấy tờ kiểm định kim cương để tạo niềm tin với khách hàng

Đặc biệt, sự xuất hiện ngày càng nhiều của kim cương nhân tạo công nghệ cao như CVD khiến việc phân biệt với kim cương tự nhiên trở nên khó khăn hơn trước rất nhiều. Nhiều trường hợp phải sử dụng các thiết bị chuyên dụng trong phòng thí nghiệm mới có thể xác định chính xác nguồn gốc của viên đá.

Ngoài nguy cơ mua phải sản phẩm không đúng chất lượng, người mua còn có thể gặp hàng loạt rủi ro khác trong quá trình giao dịch, như nhận hàng không đúng mô tả, chuyển khoản nhưng không nhận được hàng, hoặc phát sinh tranh chấp với người bán và rất khó đòi quyền lợi…

Khó bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp

Không chỉ đối mặt với rủi ro về chất lượng hàng hóa, người mua còn có thể gặp khó khi muốn bảo vệ quyền lợi nếu đơn vị bán hàng ngừng hoạt động.

Từ đầu tháng 7 đến nay, TPHCM có hơn 30 tiệm vàng, kim cương đóng cửa

Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TPHCM cho biết, từ đầu tháng 7 đến nay đã có hơn 30 doanh nghiệp kinh doanh vàng, kim cương tại TPHCM tạm ngưng hoạt động do kinh doanh khó khăn, áp lực dòng tiền quá lớn, khách hàng bán lại hàng quá nhiều, các tiệm không có khả năng thanh khoản phải đóng cửa.

Theo ông Dưng, từ trước đến nay, việc mua bán kim cương chủ yếu được thực hiện theo hình thức thỏa thuận dân sự. Doanh nghiệp không ký hợp đồng kinh tế mà chỉ cấp giấy mua bán hoặc giấy bảo đảm, trong đó thể hiện các thông số kỹ thuật của sản phẩm, giá trị giao dịch và chính sách thu mua lại với mức khấu trừ cụ thể. Về bản chất, đây là sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên.

Nếu muốn khởi kiện, người mua phải chứng minh được doanh nghiệp có hành vi lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản. Trong trường hợp doanh nghiệp chỉ gặp khó khăn về tài chính, chưa thể thực hiện cam kết thu mua lại như đã thỏa thuận thì việc xử lý bằng con đường tố tụng sẽ rất khó khăn.

Điều đó cũng đồng nghĩa, với những cửa hàng đã đóng cửa hoặc ngừng hoạt động, việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng sẽ không hề đơn giản nếu doanh nghiệp không còn khả năng tiếp tục kinh doanh hoặc thanh toán theo cam kết.

Theo nhiều chuyên gia, phần lớn kim cương đều theo nguyên tắc “mua đâu bán đó”. Nếu bán cho cửa hàng khác, người sở hữu thường phải chấp nhận mức lỗ rất lớn, có trường hợp lên tới khoảng 60% giá trị.