Từ vụ lùm xùm giữa Huấn Hoa Hồng và Vua Quạt: Kêu gọi, làm từ thiện thế nào cho đúng?

Phải mở tài khoản riêng và lập sổ theo dõi 'thu - chi'

Gần đây, Bùi Xuân Huấn (biệt danh Huấn Hoa Hồng, SN 1985, quê Yên Bái cũ) gây chú ý trên mạng xã hội khi vướng vào tranh cãi với TikToker Vua Quạt liên quan đến hoạt động kêu gọi từ thiện. Sau những lùm xùm trên mạng, Huấn đã đến ngân hàng sao kê tài khoản từ thiện nhằm chứng minh tính minh bạch trong việc tiếp nhận và sử dụng tiền quyên góp. Động thái này nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, đồng thời tạo ra nhiều ý kiến trái chiều trên mạng xã hội. Qua đó, có những ý kiến đặt câu hỏi về tài khoản ngân hàng mà Huấn Hoa Hồng dùng để tiếp nhận đóng góp của mạnh thường quân.

Một tổ chức trao phát quà cho người dân gặp thiên tai, lũ lụt. Ảnh minh hoạ

Để làm rõ hơn vấn đề pháp lý liên quan đến kêu gọi từ thiện, PV Tiền Phong đã có cuộc trao đổi với luật sư Trần Tuấn Anh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội). Ông cho biết, theo Điều 2 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, việc vận động, tiếp nhận và phân phối các khoản đóng góp tự nguyện để hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố được thực hiện bởi cả tổ chức và cá nhân. Đối với tổ chức, các chủ thể được phép phát động và tiếp nhận quyên góp gồm: Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai, các cơ quan thông tin đại chúng hưởng ứng lời kêu gọi, các quỹ từ thiện, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức có tư cách pháp nhân, cùng các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các cấp.

Để bảo đảm tính minh bạch, khoản 1 Điều 9 Nghị định 93/2021/NĐ-CP quy định các tổ chức khi tiếp nhận đóng góp phải mở tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại để quản lý toàn bộ nguồn tiền tiếp nhận. Đối với các cơ quan thông tin đại chúng hoặc đơn vị chỉ làm đầu mối tiếp nhận, toàn bộ số tiền huy động được phải chuyển vào tài khoản riêng của cơ quan vận động cùng cấp.

Bên cạnh các tổ chức, cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự cũng được quyền vận động, tiếp nhận và phân phối các khoản đóng góp tự nguyện. Theo khoản 2 Điều 23 Nghị định 93/2021/NĐ-CP, cá nhân có trách nhiệm mở tài khoản riêng tại ngân hàng cho từng cuộc vận động; mở sổ theo dõi, ghi chép đầy đủ việc tiếp nhận và phân phối tiền, hiện vật; đồng thời công khai thông tin về quá trình vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các khoản đóng góp theo đúng quy định nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch.

Về thời hạn thực hiện, khoản 2 Điều 8 Nghị định 93/2021/NĐ-CP quy định việc vận động được triển khai ngay sau khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc sự cố gây thiệt hại về người và tài sản. Thời gian vận động, tiếp nhận thông thường không quá 90 ngày, trừ trường hợp được Ban vận động từ cấp tỉnh trở lên quyết định gia hạn khi thật sự cần thiết. Việc phân phối tiền, hàng cứu trợ có thể được thực hiện song song với quá trình tiếp nhận và phải hoàn thành chậm nhất trong vòng 20 ngày kể từ khi kết thúc đợt vận động, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với người đóng góp…

Có thể bị xử lý hình sự nếu sử dụng tiền ủng hộ sai mục đích, trục lợi

Theo luật sư Trần Tuấn Anh, đối với cá nhân đứng ra tiếp nhận và sử dụng các khoản đóng góp để hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, pháp luật yêu cầu phải tổng hợp đầy đủ thông tin về quá trình tiếp nhận và sử dụng nguồn tiền, đồng thời công khai kết quả trên các phương tiện thông tin truyền thông nhằm bảo đảm tính minh bạch và tạo niềm tin cho người đóng góp.

“Dù các khoản đóng góp tự nguyện do tổ chức, cá nhân vận động và sử dụng để hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo sẽ không được hạch toán vào ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, các tổ chức, cơ quan và đơn vị tiếp nhận vẫn có trách nhiệm phản ánh đầy đủ việc tiếp nhận và sử dụng nguồn đóng góp trong báo cáo tài chính”, luật sư Tuấn Anh nêu rõ.

Bên cạnh đó, luật sư Trần Tuấn Anh cho biết tại Điều 5 Nghị định 93/2021/NĐ-CP quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động vận động, tiếp nhận và phân phối tiền từ thiện. Theo đó, nghiêm cấm việc cản trở hoặc ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp; báo cáo, cung cấp thông tin sai sự thật; chiếm đoạt, phân phối hoặc sử dụng nguồn đóng góp sai mục đích, sai đối tượng hoặc không đúng thời gian; đồng thời nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động từ thiện để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

“Đối với các trường hợp lợi dụng việc kêu gọi ủng hộ để thực hiện hành vi gian dối (như dựng chuyện, giả mạo thông tin, giả danh hoàn cảnh khó khăn) nhằm chiếm đoạt tài sản, hoặc sử dụng tiền ủng hộ sai mục đích, trục lợi cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự và dư luận xã hội, sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, luật sư Trần Tuấn Anh nhấn mạnh.