Kiếm tiền trên mạng dễ hay khó?

Kiếm tiền trên mạng bằng cách nào?

Anh H.Đ.C (35 tuổi, ngụ Đà Nẵng) là một thợ sơn. Cuộc sống bấp bênh vì thu nhập thấp, còn phải nuôi vợ và con mới sinh, anh trăn trở tìm cách kiếm thêm việc làm. Anh bắt đầu mở kênh TikTok, làm những video clip lồng nhạc và nhảy nhót. Với bộ dạng lấm lem sơn nước và bối cảnh là những công trình nhà ở đang quét vôi dang dở, hoặc có khi là ngay chính căn phòng trọ nhỏ hẹp của mình, anh miệt mài tạo những video clip nhảy theo những giai điệu bài hát đang viral (lan truyền rộng rãi) trên mạng xã hội.

Sau vài tháng, các video clip của anh H.Đ.C được nhiều người xem và theo dõi. Anh bắt đầu lập thêm nhiều kênh khác trên những nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube... Từ một thợ sơn nghèo khổ, anh đã lãnh tiền từ mạng xã hội với thu nhập ngày càng lớn. Khoe video clip mới nhất có gần 40.000 lượt xem, anh H.Đ.C cho biết số tiền kiếm được từ clip này là 1,79 USD, từ đầu tháng 8 đến nay thu nhập từ Facebook của anh là 517 USD. "Tháng này tôi cố gắng thu nhập 3.000 USD, vừa làm việc vừa nhảy múa cho vui mà kiếm tiền nhiều như thế này là quá hạnh phúc", anh chia sẻ.

Sáng tạo nội dung trên mạng xã hội đang dần mang lại thu nhập cao cho nhiều người, nhưng cần đảm bảo nội dung sạch và chính xác

Ảnh: Quang Thuần

Anh T.M.K (ngụ TP.HCM, chủ một kênh YouTube) cũng kể rằng việc sáng tạo nội dung chỉ là công việc phụ, mỗi ngày anh tranh thủ dành ra 2 tiếng để livestream, thu nhập mỗi tháng từ quảng cáo trên kênh cũng hơn 10 triệu đồng.

"Số tiền này so với những kênh lớn hay các KOL (người có ảnh hưởng trên mạng xã hội - NV) khác không đáng kể, nhưng nếu so với người lao động bình thường thì cũng là một nguồn thu ổn định và giúp tôi trang trải thêm chi phí", anh T.M.K chia sẻ.

Việc lập kênh và sáng tạo nội dung số để kiếm tiền có dễ dàng không? Theo nhiều người am hiểu, các nền tảng đều đưa ra những điều kiện để có thể bật kiếm tiền. Đối với YouTube, đây là mạng xã hội trả tiền quảng cáo cao nhất và có những quy định cụ thể rõ ràng nhất. Trong đó yêu cầu kênh muốn bật kiếm tiền phải đạt 1.000 người đăng ký cùng với 4.000 giờ xem công khai trong 12 tháng, hoặc 10 triệu lượt xem Shorts trong 90 ngày để tham gia chia sẻ doanh thu quảng cáo đầy đủ. Ngoài ra còn phải tuân thủ chính sách kiếm tiền, bật xác minh hai bước và vượt qua quy trình xét duyệt.

Đối với Facebook, chương trình hợp tác quảng cáo, chia sẻ nội dung để kiếm tiền cũng triển khai gần đây. Tuy nhiên nền tảng này không có một bộ tiêu chí công khai, cố định áp dụng cho mọi tài khoản, trong một số trường hợp là lời mời hoặc đánh giá tự động của hệ thống. Hiện nay, TikTok chính là nền tảng có sự bùng nổ nhanh nhất về lượng người tham gia tại VN. Đối với các nhà sáng tạo, hay còn gọi là TikToker, điều kiện để kiếm tiền dễ dàng hơn, nhưng không ổn định vì phụ thuộc vào quốc gia và nội dung phù hợp.

Người sáng tạo nội dung, kinh doanh qua mạng, bán hàng online cần tuân thủ quy định pháp luật để tránh gây ra hậu quả

Ảnh: Quang Thuần tạo bằng AI

Mặc dù vậy, theo các chuyên gia, việc kiếm tiền từ mạng xã hội không chỉ xuất phát từ việc quảng cáo; đối với YouTube và TikTok, các chủ kênh hay nhà sáng tạo còn có thêm thu nhập từ việc khán giả đăng ký làm hội viên, tặng tiền (donate) hay tiếp thị liên kết. Anh Lê Minh Hiếu (ngụ P.Bình Tân, TP.HCM, chủ một kênh YouTube) thừa nhận nguồn thu của anh đến từ tiền quảng cáo xuất hiện trên kênh, tiền ủng hộ của người xem, và từ việc kết hợp bán hàng online.

Cơ hội song hành cùng rủi ro

Tuy nhiên, có một thực tế là các chủ đề, nội dung video clip không phải lúc nào cũng ổn định và thu hút người xem. Ông M.V.T, làm công việc chính là bảo vệ, đồng thời lập kênh TikTok với nội dung múa võ cùng các tên chiêu thức gây hài. Những video clip này có một giai đoạn lên xu hướng và được khá đông người xem tương tác, bình luận. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó, người xem bắt đầu cảm thấy nhàm chán. Dù liên tục nghĩ ra những chiêu thức lạ hơn nhưng không thành công, cuối cùng kênh của ông bị chìm vào quên lãng.

Một rủi ro mà các chủ kênh mạng xã hội phải đối mặt đó là vi phạm nguyên tắc cộng đồng, luật chơi mà các nền tảng đưa ra. Có những livestream được ủng hộ rất nhiều vật phẩm và tiền thưởng, nhưng nếu vi phạm pháp luật hay quy định của nền tảng, kênh đó có thể bị khóa ngay lập tức và số tiền lẽ ra được nhận thì cũng không được thanh toán. Nhiều chủ kênh cho biết khi các nền tảng mạng xã hội siết chặt hơn việc kiểm soát, nhiều tài khoản đã bị "bay màu", bị tắt kiếm tiền vĩnh viễn, và số tiền chưa được thanh toán trong tháng đó cũng không còn.

Mạng xã hội bùng nổ kéo theo nhiều dịch vụ mang lại thu nhập cho người tham gia

Ảnh: Quang Thuần tạo bằng AI

Nguy hiểm hơn, nhiều KOL hay chủ kênh, chủ tài khoản vì chạy theo câu like, câu view mà quên mất việc tuân thủ quy định pháp luật, dẫn đến hậu quả pháp lý khôn lường. Mới đây, ông Mai Văn Dưỡng, chủ kênh TikTok "Dưỡng Dướng Dường" đã làm một video clip chia tay khán giả trước khi thực hiện án phạt tù. Theo TikToker này, trước đây vì chạy theo xu hướng câu like và mải mê tham gia cuộc khẩu chiến trên mạng, ông đã sản xuất nhiều video clip xúc phạm doanh nghiệp khác nên đã bị khởi tố, xử phạt 9 tháng tù. Ông Dưỡng đã bị tạm giam 5 tháng rưỡi trong quá trình điều tra, sau đó được tại ngoại và hiện nay phải thi hành thêm 3 tháng rưỡi tù nữa. Ngoài ra, để được nguyên đơn đồng ý giảm nhẹ hình phạt, chủ kênh Dưỡng Dướng Dường cho biết phải đền bù theo thỏa thuận số tiền 2,7 tỉ đồng. Do không có đủ tiền để nộp một lần nên doanh nghiệp bị hại đã thỏa thuận cho ông trả góp theo từng tháng sau khi được trả tự do.

Bên cạnh đó, các cá nhân có doanh thu từ kinh doanh trên mạng cũng phải đóng thuế đầy đủ. Luật sư Trần Thu Trang, Tổng giám đốc Công ty thuế Hợp Luật, phân tích: Dù hoạt động trên môi trường số, các nhà sáng tạo vẫn là đối tượng có nghĩa vụ thuế như các cá nhân, tổ chức kinh doanh khác. Do đó, việc đăng ký thuế, kê khai thuế và nộp thuế đầy đủ luôn là yêu cầu đầu tiên và quan trọng, nhất là đối với các nhà sáng tạo có thu nhập từ nhiều nguồn như doanh thu quảng cáo, tài trợ thương hiệu, tiếp thị liên kết (affiliate), quà tặng từ livestream, bán khóa học trực tuyến, kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hoặc nhận thanh toán từ các đối tác.

Trong bối cảnh các luật quản lý ngày càng siết chặt đối với hoạt động kiếm tiền trên mạng xã hội, các chủ kênh, KOL, KOC (người có sức ảnh hưởng trên thị trường) đang đứng giữa ranh giới kiếm tiền tốt nhưng vẫn phải sáng tạo sạch. KOC Hưng Lương chia sẻ: "Câu chuyện pháp lý sắp tới không chỉ liên quan hành chính nữa, mà đã trở thành hình sự. Sáng tạo sạch không chỉ là làm nội dung không vi phạm chính sách nền tảng, mà còn là không vi phạm pháp luật. Kiếm tiền trên nền tảng thì không khó, nhưng kiếm tiền tốt thì cần làm chính xác, nhanh và tập trung tối đa".