Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Nỗ lực tìm cách riêng bảo vệ con

Để con trẻ lạm dụng quá nhiều lẫn không cho con tiếp cận mạng xã hội đều chưa phải là giải pháp tốt.

Tuy nhiên phải thừa nhận sự thật rằng rất khó để có thể điều tiết chuyện này. Nhất là trong bối cảnh cả thế giới lẫn trong nước đều ứng dụng công nghệ số trên tất cả mọi lĩnh vực, từ kinh tế, giáo dục, văn hóa... đến đời sống xã hội. 

Là phụ huynh, tôi ủng hộ việc cấm theo độ tuổi khi đã có nghiên cứu chứng minh mạng xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và điều kiện phát triển ở lứa tuổi vị thành niên.

Trong khi chờ những quyết định có sự nghiên cứu thận trọng và áp dụng chặt chẽ, có lẽ mỗi gia đình đều tìm cách riêng để bảo vệ con mình. Từ kinh nghiệm bản thân, tôi xin chia sẻ một số giải pháp mình đã áp dụng và có dấu hiệu tích cực.

Đặt quy tắc ứng xử trong gia đình

Như bao học sinh khác, con tôi đều dành phần lớn thời gian để học hành. Gần như mỗi tuần hoặc khi bước vào kỳ thi quan trọng, tôi đều nắm thông tin để cùng con kiểm tra bài vở. Khi con đã thuộc bài và làm bài, tôi kéo con cùng làm việc nhà, phân chia để các con có trách nhiệm chung.

Phần việc của gia đình như rửa chén, giặt và phơi đồ, quét nhà, chăm cây... được chia theo công việc mỗi ngày, phù hợp với lịch học của con và lịch làm việc của cha mẹ. Khi con hoàn thành tất cả nhiệm vụ, ai cũng xong việc của mình, cả nhà đều có thời gian riêng để chọn hình thức giải trí cá nhân hoặc cùng chung một hoạt động nào đó.

Trễ nhất 22h30 cả nhà cùng đi ngủ, hôm nào con nhiều bài vở có thể thức tới 23h nhưng không được trễ hơn. Đối với ngày nghỉ có thời gian nhiều hơn, con sẽ cùng nấu cơm, ủi đồ hoặc cùng đi chợ. Ban đầu hai đứa nhỏ cũng tỏ vẻ khó chịu, thiếu hợp tác hoặc tìm cách thoái thác nhưng mỗi ngày một ít, cộng với trò chuyện cùng con, tôi thấy có sự chuyển biến tích cực.

Con bớt thời gian vào mạng, hiểu trách nhiệm của bản thân và dần tự giác làm việc nhà. Ở độ tuổi dậy thì, con cũng có thái độ chống chế, đôi lúc lý lẽ khi không hài lòng. Tôi chọn cách đối thoại trực tiếp, điều chỉnh mình, trường hợp cha mẹ còn xin lỗi nếu hiểu sai hay la con vô cớ để con tin và an tâm giãi bày.

Cùng con tìm đam mê

Suốt thời gian dài tôi quan sát để cùng con hướng đến đam mê, sở trường và năng khiếu cá nhân. Biết con thích vẽ, tôi trò chuyện với con về những ước mơ, định hướng tương lai và cùng con chuẩn bị cho chặng đường đó. Con được tham gia những khóa vẽ căn bản để thử tài.

Tôi tìm những clip mỹ thuật độc đáo hay hướng dẫn cách thiết kế các sản phẩm sinh động, gợi ý con thực hiện nhân những dịp đặc biệt của người thân trong gia đình hoặc tặng bạn bè, thầy cô giáo. Những bức tranh con vẽ, tôi giữ gìn cẩn thận và động viên khi con hoàn thành tác phẩm ấn tượng.

Bé còn lại "nghiện" điện thoại hơn chị nên có phần vất vả hơn! Phát hiện ra con thích những câu đố vui dạng hơi lắt léo, đố mẹo, mỗi tối hai mẹ con cùng nhau thi thố. Dần dà tôi hướng con đến những câu hỏi thường thức phổ thông về các mẹo trong cuộc sống để con tìm hiểu.

Không phải hôm nào cũng suôn sẻ hay cô bé cũng hợp tác mà tùy tâm trạng, kể cả chuyện buồn vui trên trường. Nhưng tôi quyết định không bỏ rơi con với mạng xã hội hay điện thoại. 

Kể cả với người thân sống cùng nhà, tôi cũng trao đổi để mỗi người tiết giảm việc sử dụng điện thoại khi không cần thiết. Vì trẻ ít nghe nhưng nhìn vào hành động của ông bà, cha mẹ để cải thiện hành vi của chính mình.

Linh hoạt giải pháp

Tôi cũng thường xuyên gửi con xem những đoạn clip ngắn về tác hại của việc dùng điện thoại nói chung, mạng xã hội nói riêng. Trong đó có những clip do các bác sĩ tâm lý, bác sĩ chuyên ngành điều trị thực hiện. Chỉ khi nhìn vào hậu quả một cách thực tiễn như ảnh hưởng hệ thần kinh, hành vi, tâm lý, việc học... con mới bắt đầu sợ. 

Tôi tìm hiểu thêm những trung tâm điều trị trẻ nghiện game để gửi con biết và răn con biết giới hạn tới đâu cho những hành động của mình.

Thiết nghĩ trong tuyên truyền của nhà trường, xã hội rất cần thực hiện những sản phẩm sinh động như vậy. Bên cạnh dùng lời nói, độ tuổi học sinh cần những cách truyền thông sinh động, người thật việc thật để minh chứng. 

Thậm chí các trường có thể thiết kế các buổi cho trẻ đến các trung tâm hay cơ sở điều trị tâm lý để trẻ chứng kiến, qua đó thay đổi thật sự nhận thức của mình. Hoặc có thể mời trường hợp thanh thiếu niên, gia đình có con điều trị thành công đến chia sẻ.

Mỗi gia đình đều có câu chuyện riêng, mỗi đứa trẻ đều là cá thể riêng nên cần những cách ứng xử mềm, rắn khác nhau. Quá trình đồng hành cùng con không phải lúc nào cũng thuận tiện, dễ dàng, sẽ có lúc thất bại nhưng với sự kiên trì để dần tìm ra phương pháp phù hợp. Với nhà mình, bước đầu tôi nhận thấy có sự chuyển biến tốt hơn.

Tôi tin không gia đình nào muốn con mình tự bơi giữa không gian mênh mông của mạng xã hội. Không hẳn chia sẻ của tôi sẽ giúp ích được cho các gia đình khác song khi mọi nhà cùng nỗ lực, việc kéo con ra khỏi những hệ lụy do mạng xã hội và công nghệ tác động về lâu dài hẳn sẽ có kết quả khả quan trong khi chờ đợi một chính sách ở tầm vĩ mô về mặt quản lý nhà nước.