Khi thế giới bất ổn, nhà đầu tư nên 'cẩn thận' với chính mình

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2 cùng với các động thái đáp trả từ Tehran đã đẩy giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz. Diễn biến căng thẳng này đã thúc đẩy tâm lý né tránh rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu, Việt Nam không ngoại lệ.

Nhưng điều đáng lưu ý trong nhiều trường hợp, sự kiện địa chính trị không hẳn là yếu tố khiến nhà đầu tư thiệt hại lớn nhất. Một số thứ tạo ra rủi ro nhiều hơn lại chính là cách con người phản ứng với những sự kiện đó.

Trong những giai đoạn thị trường nhiều cạm bẫy, ba hiện tượng thường xuất hiện.

Thứ nhất là làn sóng lời khuyên đầu tư.

Khi tin tức dày đặc, những nhận định về "tài sản nên mua" hay "xu hướng chắc chắn xảy ra" cũng xuất hiện nhiều hơn.

Tuy nhiên phần lớn những lời khuyên này chỉ phản ánh góc nhìn ngắn hạn của thị trường, không phải kế hoạch tài chính của từng cá nhân. Vì vậy việc nhà đầu tư áp dụng lên chính mình, nguy hiểm hơn khi quyết định đầu tư đi ngược lại mục tiêu tài chính ban đầu.

Thứ hai là câu chuyện về tài sản trú ẩn.

Trong mỗi giai đoạn bất ổn, thị trường thường nhanh chóng hình thành một câu chuyện chung: dòng tiền sẽ chuyển sang một loại tài sản được xem là an toàn hơn.

Nhưng lịch sử thị trường cho thấy khi một câu chuyện đầu tư trở nên quá phổ biến, giá của tài sản đó thường đã phản ánh phần lớn kỳ vọng.

Dưới góc độ tài chính cá nhân có thể khiến nhà đầu tư đánh mất vị thế cân bằng của các tài sản, đưa trạng thái mức độ rủi ro thực tế tăng lên và khả năng tận dụng cơ hội ở các loại tài sản khác bị giảm xuống.

Thứ ba là sự hấp dẫn của các cơ hội ngắn hạn.

Biến động luôn tạo ra cơ hội, nhưng cũng khiến nhiều người tin rằng chỉ cần phản ứng nhanh với tin tức là có thể đạt được kết quả tốt. Trong khi đó, đầu tư theo sự kiện thường đòi hỏi kinh nghiệm và khả năng quản trị rủi ro cao hơn nhiều so với việc xây dựng danh mục dài hạn.

Khi nhà đầu tư tham gia giao dịch ngắn hạn không chỉ đòi hỏi kinh nghiệm, mà còn không lường được các chi phí giao dịch tăng và rủi ro sai thời điểm rất dễ xảy ra.

Hệ quả là nhiều nhà đầu tư tham gia vào những giao dịch mà bản thân chưa thực sự hiểu rõ.

Kế hoạch tài chính của chúng ta có nên thay đổi vì những tin tức này hay không?

Nếu một danh mục đầu tư được xây dựng dựa trên mục tiêu rõ ràng, khung thời gian phù hợp và sự đa dạng tài sản hợp lý phù hợp tài chính cá nhân riêng biệt. Trong khi những biến động ngắn hạn của thị trường thường chỉ là một phần của chu kỳ.

Xung đột chính trị có thể làm thay đổi tâm lý thị trường trong một khoảng thời gian. Nhưng về dài hạn, giá trị của tài sản vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng của nền kinh tế và doanh nghiệp.

Vì vậy trong đa số trường hợp, điều khó khăn nhất đối với nhà đầu tư không phải là hiểu thị trường, mà là luôn áp đặt được một trạng thái bình tĩnh/kỷ luật khi đối diện với chính mình.