1 hour ago
2
Hai tài xế Grab Bike trên đường phố thủ đô Jakarta - Ảnh: AFP
Chính sách mới gây ra phản ứng trái chiều, đặt ra thách thức mới cho Chính phủ khi phải cân bằng giữa doanh nghiệp và người lao động.
Tin vui cho tài xế
Phát biểu trong một tuyên bố, ông Prabowo Subianto cho biết: "Tỉ lệ doanh thu dành cho tài xế đã được tăng từ 80% lên tối thiểu 92%. Thật không công bằng khi các bạn (tài xế) là người đổ mồ hôi lao động, còn họ (các nền tảng) mới là người kiếm tiền".
Ông không nêu chi tiết khi nào quy định này sẽ có hiệu lực. Tuy nhiên chính sách này sẽ ảnh hưởng đến các công ty đặt xe như GoTo của Indonesia và đối thủ Grab có trụ sở tại Singapore, theo Hãng tin Reuters.
Giới phân tích nhận định đây không phải một quyết định bất ngờ, mà là kết quả của nhiều năm áp lực xã hội tích tụ tại quốc gia Đông Nam Á này.
Nền kinh tế Indonesia đang gặp khó khăn trong việc tạo ra việc làm có mức lương cao, khiến hàng triệu người phải tìm đến những công việc như xe ôm công nghệ và giao hàng để kiếm thêm thu nhập.
Theo các ước tính, lực lượng lao động trong ngành xe công nghệ tại Indonesia dao động 2 - 7 triệu người.
Nhiều tài xế hoạt động mà không có hợp đồng lao động chính thức hay các chế độ trợ cấp xã hội, cộng thêm việc thu nhập theo ngày đã giảm mạnh kể từ sau đại dịch COVID-19.
Một khảo sát được thực hiện vào năm 2023 của Viện Nghiên cứu nhân khẩu học và đói nghèo Indonesia cho thấy thu nhập bình quân của tài xế công nghệ đã giảm từ 19 USD xuống còn 11 USD/ngày vào giai đoạn 2022 - 2023, nhưng nhiều người phải làm việc đến 11 tiếng/ngày.
Năm ngoái hàng nghìn tài xế từ các ứng dụng gọi xe và giao đồ ăn đã xuống đường biểu tình tại Jakarta và Surabaya. Những tài xế này đòi mức hoa hồng 10%, cũng như yêu cầu chấm dứt các chương trình giá ưu đãi - vốn bị cho là giảm mức thu nhập thực tế của họ.
Ông Raden Igun - Chủ tịch Hiệp hội Tài xế xe công nghệ Garda Indonesia - đánh giá sắc lệnh mới là một cột mốc quan trọng trong nỗ lực đấu tranh vì quyền lợi của các tài xế xe công nghệ. Ông cho hay mức trần 8% thậm chí còn vượt qua yêu cầu ban đầu của hiệp hội (vốn chỉ đề nghị mức 10%).
Theo ông Raden Igun, quyết định này cho thấy Chính phủ đã lắng nghe nguyện vọng của các tài xế, được xem là thành quả cho quá trình vận động và đấu tranh kiên trì của tài xế ở nhiều vùng trên cả nước nhằm hướng tới việc quản trị công bằng tại các nền tảng đặt xe công nghệ.
Garda Indonesia lưu ý rằng cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo các công ty đặt xe thực sự tuân thủ mức hoa hồng 8%.
Bài toán cân bằng
Sau tuyên bố của Tổng thống Prabowo Subianto, chuyên gia phân tích chính sách công Trubus Rahardiansyah cho rằng việc Chính phủ có lập trường ủng hộ tài xế để xoa dịu những bức xúc ngày càng tăng là điều dễ hiểu.
Tuy nhiên ông lập luận rằng Chính phủ nước này vẫn nên tìm điểm cân bằng giữa quyền lợi của tài xế và doanh nghiệp để các nhà đầu tư vẫn có thể kiếm được lợi nhuận.
Ông lập luận: "Các nhà đầu tư kinh doanh vì lợi nhuận, và nếu biên lợi nhuận của họ không đủ, họ sẽ rút lui, để lại tài xế không có việc làm".
Một nhà phân tích khác nói rằng việc các nền tảng đặt xe thu được ít tiền hoa hồng hơn sẽ khiến họ cắt giảm chi tiêu khuyến mãi. Bên cạnh đó, tỉ lệ phần trăm hoa hồng chia cao hơn cho tài xế không đảm bảo thu nhập của họ sẽ tăng nếu chính sách này làm giảm số chuyến đi, nhu cầu, các chương trình khuyến khích và đầu tư của nền tảng.
Giới phân tích nhận định một trong những sai lầm cốt lõi có thể là quy định về việc điều tiết tỉ lệ phân chia doanh thu trước khi hiểu rõ cách thức tạo ra doanh thu, theo báo The Straits Times.
Nhìn chung chính sách mới của Chính phủ Indonesia đem lại tin vui cho các tài xế công nghệ. Nhưng với các công ty đặt xe và nhà đầu tư, đây là một cú sốc lớn.
Việc cắt giảm mức hoa hồng của các nền tảng này tạo ra một thách thức kinh tế cho chính quyền Tổng thống Prabowo Subianto khi phải dung hòa giữa quyền lợi của hàng triệu lao động yếu thế và duy trì môi trường kinh doanh hấp dẫn để các nền tảng công nghệ tiếp tục đầu tư, tạo ra việc làm và thúc đẩy nền kinh tế đi lên.
Tổng giám đốc GoTo Hans Patuwo phát biểu trong một tuyên bố rằng công ty sẽ luôn tuân thủ các quy định của Chính phủ và tiếp tục cam kết mang lại lợi ích cho cả đối tác tài xế lẫn người tiêu dùng.
Trong khi đó Tổng giám đốc Grab Indonesia Neneng Goenadi khẳng định công ty luôn tôn trọng chỉ đạo của Tổng thống Prabowo và sẽ phối hợp với Chính phủ để bảo vệ quyền lợi của tài xế nhưng vẫn duy trì mức giá hợp lý cho người tiêu dùng và tính bền vững của ngành.
Cảnh báo từ thị trường quốc tế
Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp vận tải và Giao hàng kỹ thuật số Indonesia Agung Yudha cho biết mức hoa hồng của các nền tảng đặt xe và giao hàng trên thế giới dao động từ 15 - 30%. Do đó mức hoa hồng 8% có thể trở thành mức thấp nhất thế giới và làm giảm sức hấp dẫn đầu tư vào Indonesia.
Tại các thị trường khác trên thế giới, một số chính sách tương tự đã mang lại nhiều kết quả trái chiều. Từ tháng 4 đến tháng 8-2024, nền tảng đặt xe Ola của Ấn Độ đã cắt giảm gần 60% nhân sự, cũng như đối mặt với áp lực cắt giảm ưu đãi trong điều kiện biên lợi nhuận thấp.
