Về ghềnh đá Bàn Than ăn cá chuồn nướng than

Giữa dải biển từng thuộc Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng), xã đảo Tam Hải vẫn vẹn nguyên nét hoang sơ, như một khoảng lặng dịu dàng giữa nhịp sống hiện đại. Nơi đây níu bước chân người đến không chỉ bởi cảnh sắc trong lành, mà còn bởi những hương vị dân dã đậm tình biển.

Tam Hải - miền biển yên bình giữa sóng nước

Cuối tháng Tư, khi nắng miền Trung bắt đầu nhuộm vàng những triền cát, chúng tôi tìm về xã đảo Tam Hải - vùng đất vẫn giữ được vẻ nguyên sơ hiếm có. Không ồn ào, không phô trương, nơi đây khiến người ta dịu lòng ngay từ khoảnh khắc đặt chân đến. Không gian rộng mở, gió biển mát lành, nhịp sống chậm rãi tạo nên cảm giác bình yên rõ rệt.

Tam Hải có thế đất đặc biệt: ba mặt giáp biển, một mặt giáp sông Trường Giang. Sự giao hòa giữa biển và sông tạo nên cảnh quan vừa mạnh mẽ vừa mềm mại. Dừa xanh rì rào trong gió. Thuyền thúng nằm im trên cát. Những mái nhà nhỏ nép mình dưới tán dừa xanh bên biển. Tất cả hợp thành một bức tranh mộc mạc, đậm chất miền Trung.

Cuộc sống nơi đây gắn chặt với biển. Sáng sớm, thuyền rẽ sóng ra khơi. Chiều về, bến cá rộn ràng. Hải sản tươi rói vừa cập bến đã có mặt trên mâm cơm. Sự giản dị ấy lại chính là điều làm nên bản sắc riêng của Tam Hải.

Cá chuồn - hương vị biển trong từng bữa ăn

Giữa không gian hoang sơ ấy, cá chuồn nướng than trở thành trải nghiệm khó quên. Cá chuồn thường xuất hiện vào những ngày biển êm. Khi vào mùa, từng đàn cá bay là là trên mặt nước, lấp lánh dưới nắng. Dù nhìn có vẻ "xa xỉ", nhưng thực tế đây là loại cá quen thuộc, giá cả phải chăng.

Với người miền biển, cá chuồn không chỉ là món ăn mà còn là ký ức. Đó là hương vị của những bữa cơm gia đình.

Ở Tam Hải, cá chuồn xuất hiện từ bến cá đến chợ quê. Người dân bán cá tươi hoặc phơi khô, làm cá chuồn thính bán cuối năm.

Từ nguyên liệu này, họ chế biến thành nhiều món như cá chuồn kho ớt xanh, kho mít non, nướng muối ớt, nướng củ nén. Trong đó, cá chuồn nướng mộc là món đơn giản nhưng gây thương nhớ.

Cá chỉ cần ướp nhẹ muối, ớt, rồi nướng trên than hồng. Khi chín, da cá giòn nhẹ, thịt trắng ngọt. Ăn kèm bánh tráng, rau sống, chấm nước mắm nhĩ ớt chanh tạo nên vị hài hòa.

Người xưa vẫn nói: "Trăm mâm cẩn sui không bằng cái mui cá chuồn", đủ để thấy sức hấp dẫn của món ăn này.

Mùa cá chuồn và nhịp sống ngư dân

Mùa cá chuồn ở Tam Hải kéo dài từ tháng 2 đến tháng 5 âm lịch. Đây là thời điểm rong mơ phát triển, cá vào gần bờ kiếm ăn. Ngư dân tận dụng thời gian này để tăng thu nhập.

Một ngư dân lâu năm trú thôn Long Thạnh Tây cho hay, mỗi chuyến ra khơi có thể đánh bắt khoảng 100 con cá chuồn. Giá bán hơn 100.000 đồng mỗi chục cá chuồn xanh. Thu nhập mỗi đêm dao động từ 500.000 đến 1 triệu đồng. Một mùa cá có thể mang lại vài chục triệu đồng.

Để đánh bắt hiệu quả, ngư dân phải xác định hướng hải lưu, thả lưới chéo khoảng 45 độ và dùng đèn để dụ cá. Lưới được nhuộm màu xanh để hòa vào nước biển. Nghề không kéo dài quanh năm, nhưng đủ giúp nhiều gia đình ổn định cuộc sống.

Người dân Tam Hải chủ yếu sử dụng thuyền nhỏ, thúng chai. Họ cũng có ý thức bảo vệ nguồn lợi biển, không khai thác trứng cá. Cá chuồn vì thế vẫn giữ được sản lượng ổn định qua nhiều mùa.

Tam Hải không hào nhoáng. Nhưng chính sự nguyên sơ ấy lại trở thành giá trị. Một vùng đất có biển, có sông, có ghềnh đá Bàn Than và có cá chuồn nướng than - tất cả hòa quyện thành ký ức khó quên.

Ai đã từng ngồi trên ghềnh đá, cầm con cá nướng thơm ngon, nóng hổi, nghe sóng vỗ bên tai sẽ hiểu vì sao nơi này khiến người ta nhớ mãi.

Giữa không gian yên ả của xã đảo Tam Hải, chúng tôi quây quần bên mâm cơm còn nghi ngút khói, hạt gạo dẻo thơm quyện cùng vị đậm đà của cá chuồn kho mít, cái béo bùi của cá chuồn nướng mộc như thấm cả hồn biển mặn. 

Hương vị ấy không chỉ làm ấm lòng người xa xứ mà còn gợi dậy bao lời ca dân dã vẫn ngân nga qua bao thế hệ cư dân miền biển: "Quê em xứ biển vào mùa/ Xôn xao chuồn nướng, anh vào đi anh/ Chuồn tươi da cá ngời xanh/ Em làm 'các món' để anh ăn cùng".

Rồi lại bâng khuâng theo gió biển Ghềnh đá Bàn Than: "Em ngồi đợi gió Bàn Than / Cá chuồn em nướng, râm ran khắp làng / Anh từ Tam Sơn xuống làng / Mít non mang xuống, cùng nàng nên duyên".

Những câu ca mộc mạc ấy như vị cá chuồn - giản dị mà đằm sâu, để rồi ai một lần nếm qua cũng khó lòng quên được cái tình, cái vị của đất và người nơi đầu sóng.