IMF cảnh báo EU về rủi ro trợ giá năng lượng đại trà

Theo kênh Euronews, IMF kêu gọi các nước EU chuyển sang các biện pháp hỗ trợ năng lượng có mục tiêu rõ ràng hơn, tập trung vào các hộ gia đình dễ tổn thương thay vì áp dụng trợ cấp diện rộng trong bối cảnh giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng mạnh do căng thẳng Trung Đông.

Ông Helge Berger, Phó Giám đốc phụ trách châu Âu của IMF, cho rằng nhiều chính phủ châu Âu đã can thiệp trực tiếp vào giá năng lượng bằng cách giảm thuế hoặc trợ giá diện rộng, khiến giá năng lượng bị "bóp méo" và làm suy yếu động lực tiết kiệm năng lượng của người dân.

Phát biểu trong chương trình Europe Today ngày 6-5, ông Berger nhấn mạnh rằng các biện pháp hỗ trợ hiện nay cần được điều chỉnh theo hướng "nhắm trúng đối tượng hơn".

Theo IMF, phần lớn các chính sách mà châu Âu triển khai từ sau cuộc xung đột tại Ukraine năm 2022 mang tính đại trà, thiếu hiệu quả và gây méo mó tín hiệu thị trường. IMF cho biết khoảng 70% tổng chi phí hỗ trợ năng lượng thời điểm đó đến từ các biện pháp không có mục tiêu cụ thể hoặc làm sai lệch giá cả.

Ông Berger cảnh báo việc giữ giá năng lượng ở mức thấp một cách giả tạo sẽ làm giảm động lực chuyển đổi sang năng lượng sạch hoặc tiết kiệm tiêu thụ điện, khí đốt và nhiên liệu hóa thạch.

Theo số liệu IMF công bố, giá dầu hiện đã tăng khoảng 70%, trong khi giá khí đốt tại châu Âu vẫn cao hơn khoảng 45% so với thời điểm trước chiến sự Trung Đông. Dù mức độ chưa nghiêm trọng như cú sốc năng lượng năm 2022 sau xung đột Nga - Ukraine, IMF cho rằng đợt tăng giá hiện nay vẫn sẽ tạo sức ép đáng kể lên tăng trưởng kinh tế khu vực.

IMF cũng cảnh báo các khoản trợ cấp diện rộng có nguy cơ mang lại lợi ích lớn hơn cho nhóm thu nhập cao. Cơ quan này ước tính nếu không được thiết kế hợp lý, khoảng 33% trợ cấp điện có thể rơi vào tay 20% nhóm giàu nhất, trong khi nhóm nghèo nhất chỉ nhận khoảng 11%.

Khoảng cách này còn lớn hơn đối với trợ cấp nhiên liệu giao thông. IMF cho biết các hộ giàu có thể hưởng tới 34% lợi ích từ trợ cấp nhiên liệu, trong khi nhóm nghèo nhất chỉ nhận khoảng 9%.

Tại cuộc họp Eurogroup hôm 4-5, Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Kyriakos Pierrakakis thừa nhận kỳ vọng về việc cuộc khủng hoảng Trung Đông nhanh chóng hạ nhiệt đã không trở thành hiện thực.

Ông Pierrakakis cho rằng châu Âu đang đối mặt với một thực tế khó khăn và cần phản ứng một cách thực tế và có trách nhiệm. 

Theo ông, IMF đánh giá khu vực đồng euro hiện có nền tảng tích cực nhờ thị trường lao động vững chắc và tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp lịch sử, tuy nhiên tác động của khủng hoảng năng lượng không diễn ra đồng đều giữa các quốc gia thành viên.

Các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng hoặc có dư địa tài khóa hạn chế sẽ chịu áp lực lớn hơn trong giai đoạn hiện nay.

Cuộc chiến với Iran cùng nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục làm lộ rõ sự phụ thuộc của châu Âu vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Tuy nhiên, IMF cho rằng khu vực này hiện có khả năng chống chịu tốt hơn so với năm 2022 nhờ tỉ trọng năng lượng tái tạo gia tăng trong cơ cấu cung ứng.

Ông Berger nhận định việc giá năng lượng tăng vẫn gây tổn hại cho nền kinh tế, nhưng mức độ ảnh hưởng hiện nay đã thấp hơn trước do châu Âu đã cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong những năm qua.