Hơn hai giờ Tân Sơn Nhất ứng phó loạt UAV xâm nhập, uy hiếp máy bay

TP HCMUAV liên tiếp xuất hiện, trong đó có chiếc cách tàu bay 500 m, khiến Tân Sơn Nhất hai lần đóng cửa, hàng không phải huy động nhiều sân bay hỗ trợ.

18h16 ngày 11/8, tổ lái chuyến bay 3S621 từ TP HCM đi Hà Nội khi vừa cất cánh phát hiện UAV (thiết bị bay không người lái) ở độ cao 1.800 feet (gần 550 m), với khoảng cách chỉ 500 m bên phải tàu bay - cự ly uy hiếp trực tiếp an toàn.

Gần như cùng thời điểm, đài chỉ huy nhận thông tin từ tổ lái chuyến bay VJ601 từ Cam Ranh đến TP HCM tiếp tục phát hiện một UAV khi đang hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất. Thiết bị này cách khu đáp chừng 10 dặm (hơn 16 km), ở độ cao 3.000 feet (hơn 900 m).

Hành khách chờ làm thủ tục ở Tân Sơn Nhất, đêm 11/8. Ảnh: Tuấn Việt

Sau hai thông báo liên tiếp, phương án ứng phó khẩn cấp ở Tân Sơn Nhất lập tức triển khai. Sân bay tạm dừng hoạt động cất, hạ cánh. Đơn vị điều phối luồng không lưu áp dụng biện pháp điều phối mạng bay theo hướng tạm dừng các chuyến có kế hoạch khởi hành từ sân bay khác về Tân Sơn Nhất và ngược lại. Máy bay trên đường đến được yêu cầu bay chờ hoặc chuyển hướng phù hợp.

Dựa trên tình hình thực tế, cơ quan điều phối đồng thời sắp xếp lại thứ tự khởi hành phù hợp với khả năng tiếp nhận của Tân Sơn Nhất trước khi hoạt động lại.

19h16, hoạt động khai thác tại Tân Sơn Nhất được khôi phục. Tuy nhiên, gần 20 phút sau, UAV xuất hiện lần hai, cách sân bay khoảng 3 km về hướng Tây - Tây Nam, khiến sân hay tiếp tục đóng cửa. Các phương án trước đó tiếp tục kích hoạt lại, nhưng lần này phạm vi điều tiết được mở rộng sang nhiều sân bay khác, cả trong nước và nước ngoài.

Để kiểm soát dòng máy bay trên toàn mạng lưới, Trung tâm Điều phối luồng không lưu cũng tính toán, phân bổ CTOT (giờ cất cánh tính toán) cho 71 chuyến dự kiến đến Tân Sơn Nhất. Thay vì để nhiều máy bay cùng lúc cất cánh, hướng về một sân bay đang hạn chế năng lực tiếp nhận, hệ thống phân bổ giờ khởi hành phù hợp với khả năng khai thác.

Bên cạnh điều phối luồng không lưu, các đơn vị cũng phối hợp xử lý máy bay bay chờ và chuyển hướng. Ba chuyến được ưu tiên hạ cánh do nhiên liệu giảm đến mức không thể tiếp tục chờ. Khoảng 24 chuyến khác phải chuyển hướng đến Cần Thơ, Cam Ranh, Phú Quốc, Buôn Ma Thuột, Đà Nẵng...

Các sân bay này đồng thời bố trí vị trí đỗ, phục vụ mặt đất, cung cấp nhiên liệu, xử lý hành lý và hỗ trợ tổ bay.

Kíp trực đài kiểm soát không lưu Tân Sơn Nhất. Ảnh: VATM

Sau hơn hai giờ kể từ khi phát hiện UAV, toàn bộ hoạt động khai thác tại Tân Sơn Nhất được khôi phục. Tuy nhiên, sự việc khiến hơn 100 chuyến bay bị ảnh hưởng trực tiếp và dây chuyền, tác động đến hàng chục nghìn hành khách.

Theo Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), từ khi nhận thông tin UAV đến lúc hoạt động bay được khôi phục, việc ứng phó được triển khai đồng thời ở nhiều cấp độ. Tại sân bay, kiểm soát viên không lưu tiếp nhận thông tin từ tổ lái, đánh giá tình hình và điều hành các chuyến bay theo năng lực khai thác thực tế.

Đại diện VATM cho biết UAV xuất hiện trong khu vực sân bay không chỉ ảnh hưởng đến một vài chuyến cụ thể mà có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trên toàn mạng bay. Khi sân bay phải tạm dừng tiếp nhận, máy bay đang trên đường đến phải bay chờ hoặc chuyển hướng, còn các chuyến chưa cất cánh được giữ lại tại sân bay đi.

"Nếu không điều tiết từ sớm, lượng máy bay tiếp tục hướng về sân bay có thể nhanh chóng vượt quá năng lực khai thác khi hoạt động được khôi phục", đại diện VATM cho biết.

Đại diện Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất thông tin trong hai đợt phát hiện UAV, ít nhất 9 cơ quan, đơn vị cùng các hãng hàng không đã phối hợp xử lý.

Nhóm hàng không gồm Trung tâm Kiểm soát tiếp cận tại sân Tân Sơn Nhất, Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, Cảng vụ Hàng không miền Nam, Công ty Quản lý bay miền Nam...

Các đơn vị an ninh, quốc phòng gồm Công an cửa khẩu Tân Sơn Nhất, Bộ Tư lệnh Thành phố, Công an TP HCM, Sư đoàn 367 và Sư đoàn 370.

Ông Nguyễn Công Hoàn (giữa, áo xanh), Phó giám đốc Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cùng các đơn vị làm việc đánh giá tình hình sau sự cố, sáng 12/8. Ảnh: Hạ Giang

Theo Cảng Tân Sơn Nhất, các phương án được thực hiện theo quy trình xử lý tình huống UAV và phương thức quản lý luồng không lưu đã được nhà chức trách phê chuẩn nhằm bảo đảm an toàn.

Tùy mức độ ảnh hưởng, tình huống được phân thành nhiều cấp độ. Với trường hợp nguy cơ cao, hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng để triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn.

Sân bay chỉ khôi phục hoạt động khi có xác nhận UAV đã được ngăn chặn và khu bay được rà soát, bảo đảm không còn vật thể ảnh hưởng đến an toàn. Nếu không xuất hiện thông tin mới hoặc không phát hiện thêm UAV tại khu vực ban đầu, hoạt động bay cũng được khôi phục sau tối thiểu 60 phút kể từ báo cáo đầu tiên.

Hiện các đơn vị liên quan tiếp tục xác minh nguồn gốc UAV xâm nhập, gây gián đoạn hoạt động tại Tân Sơn Nhất.

Cục Hàng không cho biết việc phát hiện, xử lý UAV đang phụ thuộc chủ yếu vào quan sát thủ công do thiếu thiết bị chuyên dụng để phát hiện, cảnh báo sớm và chế áp khi cần thiết.

Vì vậy, Cục kiến nghị sớm phân công cơ quan, đơn vị chủ trì xử lý UAV xâm nhập trái phép khu vực cấm, hạn chế bay tại các cảng hàng không; đồng thời đầu tư hệ thống phát hiện, cảnh báo và chế áp UAV.

Cơ quan này cũng đề xuất hoàn thiện chế tài hành chính và hình sự đủ sức răn đe đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về quản lý, sử dụng UAV.

Giang Anh - Đoàn Loan