Hoài nghi với 'lá chắn thép' bảo vệ xe tăng Israel khỏi drone FPV

Hezbollah nhiều lần dùng drone FPV tấn công xe tăng Merkava Mark 4M tối tân của Israel, song hệ thống Tropy trên tháp pháo lại không được kích hoạt.

Nhóm vũ trang Hezbollah ngày 2/5 công bố video thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) lao vào giáp lồng trên nóc tháp pháo xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M của Israel. Đầu đạn dường như đã xuyên thủng giáp nóc tháp pháo và đánh trúng khoang chứa đạn, kích hoạt đạn pháo bên trong và gây cháy lớn, chưa rõ thương vong và thiệt hại cụ thể.

Những hình ảnh được công bố trong tuần trước cho thấy Hezbollah triển khai drone FPV tập kích hàng loạt xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M và thiết giáp Eitan của Israel, cũng như nhắm đến nhiều binh sĩ đối phương. IDF xác nhận ít nhất một quân nhân đã thiệt mạng và 6 người bị thương trong vụ tập kích ở miền nam Lebanon ngày 26/4.

Loạt hình ảnh được công bố giữa lúc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị đầy đủ biện pháp bảo vệ người và khí tài khỏi các đòn tập kích bằng drone FPV của Hezbollah. Chúng cũng khiến giới chuyên gia đặt nghi vấn với năng lực của hệ thống phòng thủ chủ động Trophy trang bị trên dòng Merkava Mark 4M.

Merkava Mark 4M là mẫu xe tăng hiện đại nhất của Israel, được triển khai từ năm 2011. Đặc điểm nổi bật của nó so với mẫu Merkava Mark 4 trước đó là tổ hợp Trophy, được ví như "lá chắn thép" bảo vệ phương tiện khỏi tên lửa chống tăng dẫn đường (ATGM) và đạn xuyên giáp.

Hệ thống này bao gồm các cảm biến quang - điện tử, radar cảnh giới, máy tính và tổ hợp đánh chặn. Radar của Trophy có thể quét khu vực 360 độ theo mặt phẳng ngang để phát hiện tên lửa và đạn chống tăng bắn tới.

Khi phát hiện mục tiêu, máy tính sẽ phân tích và ra lệnh phóng các đầu nổ xuyên tự định hình (EFP) để vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi nó tiếp cận giáp chính xe tăng. Hệ thống Trophy còn có thể truy ngược lại đường bay của mối đe dọa, tự động hướng nòng pháo về nơi đối phương khai hỏa.

Dữ liệu năm 2013 cho thấy chi phí mỗi hệ thống Trophy tương đương 30% giá trị gói nâng cấp xe tăng lên chuẩn Merkava Mark 4M. Tập đoàn quốc phòng Rafael, nhà sản xuất Trophy, hồi năm 2024 tuyên bố hệ thống có thể đánh chặn 90% mối đe dọa, trong đó có các hệ thống tiến công không người lái, từ nhiều hướng khác nhau.

Cụm cảm biến - radar (hình bát giác) và bệ phóng đạn của hệ thống Trophy trên tháp pháo xe tăng Merkava Mark 4M. Ảnh: Rafael

Tuy nhiên, chuyên trang quân sự Defense Express cho rằng hệ thống Trophy đã "hoàn toàn bất lực" khi đối đầu với drone FPV trong điều kiện tác chiến thực tế.

"Rafael từng đưa hình ảnh drone FPV vào các video quảng cáo Trophy, song chưa từng công khai khẳng định hệ thống này có thể ngăn chặn chúng. Ngoài ra, trong các cuộc thử nghiệm trước đây, hệ thống Trophy chỉ đánh chặn máy bay không người lái (UAV) kiểu cánh bằng, chứ không phải drone FPV cỡ nhỏ", chuyên trang này lưu ý.

Trophy không thể quét 360 độ quanh xe tăng và có góc chết ở ngay bên trên, khiến chúng khó lòng chặn đầu đạn tấn công theo kiểu đột nóc. Tốc độ bay của drone FPV chậm hơn nhiều so với ATGM và UAV kiểu cánh bằng, có thể khiến radar Trophy nhầm lẫn hoặc bỏ lọt mục tiêu.

Trong cuộc tập kích lãnh thổ Israel ngày 7/10/2023, lực lượng Hamas đã phá hủy ít nhất một xe tăng Merkava Mark 4M trang bị Trophy bằng cách cho drone bay trên đầu phương tiện và thả đầu đạn xuyên giáp PG-7VR vào mặt trên mũi xe, nơi có lớp giáp tương đối mỏng.

Dù vậy, Defense Express vẫn đặt nghi vấn về hiệu quả của Trophy, do một số video cho thấy drone Hezbollah tiếp cận ở góc bắn thuận lợi cho tổ hợp này, thậm chí gần như đánh trực tiếp vào bệ phóng đạn. "Về cơ bản là các cuộc tấn công xảy ra trong điều kiện lý tưởng để đánh chặn, nhưng không hệ thống nào khai hỏa, ngay cả khi vẫn còn đầy đạn", chuyên trang này cho hay.

Đạn phóng từ hệ thống đánh chặn chủ động như Trophy cũng có thể gây nguy hiểm cho quân nhân đứng gần, do đó thường được tắt khi di chuyển cùng với bộ binh, tạo điều kiện để đối phương tập kích.

Vào tháng 6/2019, một nguồn tin trong ngành công nghiệp quốc phòng Israel từng thừa nhận Trophy không đối phó được một số loại vũ khí chống tăng hiện đại, trong đó có loại có thể liên tiếp phóng hai quả đạn trong thời gian rất ngắn hoặc mang theo đạn mồi để đánh lừa cảm biến của tổ hợp.

"Chưa thể biết toàn bộ tình huống dẫn tới những vụ tập kích bằng drone FPV của Hezbollah. Không thể loại trừ khả năng Trophy đã ngừng hoạt động từ trước vì nhiều lý do hoặc không có tổ lái trong xe vào thời điểm đó", Defense Express nêu quan điểm.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Defense Express)