Một công ty bị tòa án ngăn sa thải nhân viên vì AI

Trung QuốcTòa án Nhân dân Trung cấp Hàng Châu cuối tuần trước yêu cầu một công ty địa phương không được phép đuổi việc nhân viên chỉ vì AI.

Phán quyết được đưa ra sau phiên tòa liên quan đến việc một công ty công nghệ ở miền đông Trung Quốc sa thải một nhân viên của mình vì người này từ chối hạ chức do công việc đã được thay bằng AI.

Theo hồ sơ vụ kiện, nhân viên có tên Zhou, chịu trách nhiệm kiểm tra độ chính xác của đầu ra từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Tuy nhiên, một hệ thống AI sau đó đã có thể đảm nhận khâu đó. Công ty hạ chức Zhou, giảm 40% lương và điều chuyển công tác. Khi người này từ chối, doanh nghiệp đã sa thải với lý do "cắt giảm nhân sự do ứng dụng trí tuệ nhân tạo".

"Lý do chấm dứt hợp đồng mà doanh nghiệp đưa ra không thuộc các trường hợp tiêu cực, như thu hẹp quy mô kinh doanh, gặp khó khăn hoạt động, cũng không đáp ứng điều kiện pháp lý về 'không thể tiếp tục hợp đồng lao động'", theo phán quyết.

Một số người tham gia trải nghiệm OpenClaw bên ngoài văn phòng Baidu ở Bắc Kinh. Ảnh: Reuters

Trong một tuyên bố riêng trên QQ, đại diện tòa án nhấn mạnh các công ty không thể tự ý sa thải nhân viên hoặc giảm lương với lý do tiến bộ công nghệ. Đây là một phần trong nội dung Sách trắng về công tác giải quyết tranh chấp lao động và nhân sự của các tòa án Hàng Châu (2021-2025) được Tòa Nhân dân Trung cấp Hàng Châu công bố.

Theo Bloomberg, phán quyết được đưa ra trong bối cảnh chính quyền đang phải cân bằng giữa nhu cầu ổn định thị trường lao động trong nước với cuộc đua toàn cầu về AI. Một mặt, các công ty Trung Quốc đẩy mạnh triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo và được chính quyền khuyến khích. Mặt khác, giới hoạch định chính sách thể hiện sự sẵn sàng ưu tiên ổn định thị trường lao động khi đất nước đang đối mặt với nền kinh tế suy giảm và tỷ lệ thất nghiệp cao.

Cuối năm ngoái, nhà nghiên cứu Shan Zhiguang của Trung tâm Thông tin Nhà nước của Trung Quốc cho biết các nhà hoạch định chính sách nên "thiết kế cẩn thận" công cụ ứng phó với thách thức nghiêm trọng do AI gây ra. Ông nêu khái niệm "đánh thuế robot", nhấn mạnh "cần chuyển lợi nhuận doanh nghiệp thu được từ việc sử dụng AI cho những người lao động gặp khó khăn" để giải quyết vấn đề.

Phán quyết mới dựa trên tiền lệ do một tòa án khác của Trung Quốc thiết lập vào tháng 12/2025, khi cho rằng việc doanh nghiệp triển khai AI "không đủ tiêu chuẩn pháp lý cần thiết" để chấm dứt hợp đồng nhân sự. Dù vậy, theo Fortune, đây là lần đầu một tòa án cấp trung ra phán quyết trực tiếp về AI - tiền lệ có thể tác động đến hàng triệu doanh nghiệp ở "quốc gia tỷ dân".

Bảo Lâm tổng hợp