Hàng loạt căn cứ Mỹ ở Trung Đông hứng đòn tấn công, ông Trump nổi giận tuyên bố Iran phải trả giá

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/6 tuyên bố Iran đã mất quá nhiều thời gian để đàm phán một thỏa thuận và giờ đây sẽ "phải trả giá", trong khi Tehran cho biết sẽ xem xét lại việc tiếp tục các hoạt động ngoại giao với Washington sau các cuộc tấn công trả đũa lẫn nhau diễn ra trong đêm trước.

Hàng loạt tên lửa được Iran phóng vào các căn cứ Mỹ ở Trung Đông. Ảnh: PressTV.

Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại Jordan, Kuwait và Bahrain, mà nước này tuyên bố là hành động đáp trả các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các mục tiêu của Iran quanh eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công qua lại diễn ra sau khi ông Trump tuyên bố Iran đã bắn hạ một trực thăng Apache của Mỹ gần eo biển Hormuz. Đây được xem là một trong những đợt leo thang nghiêm trọng nhất kể từ khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4.

"Iran chỉ biết nói mà không hành động" - ông Trump viết trên mạng xã hội sáng 10/6. "Họ đã mất quá nhiều thời gian để đàm phán một thỏa thuận vốn sẽ rất có lợi cho họ, và giờ họ sẽ phải trả giá!!!"

Quân đội Mỹ cho biết đã tấn công các hệ thống phòng không, các trạm điều khiển mặt đất và các cơ sở radar giám sát của Iran trong một hành động mà Washington mô tả là "phản ứng tương xứng" đối với vụ trực thăng bị bắn hạ. Hai thành viên phi hành đoàn của chiếc trực thăng đã được giải cứu.

Các nước láng giềng vùng Vịnh của Iran cùng Jordan đã kích hoạt hệ thống phòng không để đánh chặn các tên lửa đang bay tới và hiện chưa có báo cáo nào về thiệt hại tại các căn cứ của Mỹ.

Diễn biến leo thang này xảy ra chỉ vài ngày sau khi Iran và Israel lần đầu tiên tiến hành các cuộc tấn công lẫn nhau kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, làm dấy lên những nghi ngờ mới về triển vọng đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến, vốn bắt đầu ngày 28/2 bằng các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Tehran sẽ xem xét lại việc tiếp tục các hoạt động ngoại giao với Washington sau những gì nước này gọi là các hành động vi phạm lệnh ngừng bắn liên tiếp.

"Bất kỳ tiến trình ngoại giao nào cũng đòi hỏi một môi trường tối thiểu phải ổn định" - ông Baghaei nói.

Fox News, dẫn nội dung một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, cho biết ông Trump nói rằng ông có thể ra lệnh tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào các nhà máy điện và cầu của Iran vì Tehran mất quá nhiều thời gian để đạt được một thỏa thuận.

Dù vậy, vẫn có dấu hiệu cho thấy các nỗ lực ngoại giao đang tiếp tục. Một quan chức am hiểu vấn đề nói với Reuters rằng các nhà đàm phán Qatar đã tới Tehran trong ngày 10/6 sau khi tham vấn với phía Mỹ nhằm hoàn tất một thỏa thuận. Hiện Washington và Tehran chưa đưa ra bình luận.

Các cuộc tấn công quanh eo biển Hormuz

Các cuộc không kích của Mỹ trong đêm qua kéo dài khoảng 4 giờ. Gần 20 mục tiêu của Iran đã bị tấn công.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đảo Qeshm và cảng Sirik đã bị tấn công. Truyền thông Iran cũng đưa tin xảy ra các vụ nổ tại thành phố cảng Bandar Abbas và sau đó là khu vực gần Jask, nằm ở cửa ngõ eo biển Hormuz.

IRGC tuyên bố đã đáp trả bằng việc tấn công các căn cứ của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan bằng tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời khẳng định sẵn sàng đưa ra phản ứng "nghiền nát và mang tính quyết định" nếu Mỹ tiếp tục có hành động quân sự.

IRGC cho biết đã phóng tên lửa tầm xa vào 4 địa điểm trong căn cứ không quân al-Azraq của Mỹ tại Jordan, bao gồm các nhà chứa tiêm kích F-35 và một trung tâm chỉ huy - kiểm soát.

Một quan chức Mỹ cho biết các đánh giá ban đầu cho thấy gần như toàn bộ tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã bị đánh chặn, chưa có báo cáo về thương vong hay thiệt hại. Lầu Năm Góc chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Reuters cũng chưa thể xác minh độc lập các thông tin từ chiến trường.

Quân đội Jordan cho biết đã đánh chặn 5 tên lửa hướng về căn cứ al-Azraq và các mảnh vỡ rơi xuống không gây thương vong hay thiệt hại.

Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết đã đánh chặn các "mục tiêu trên không thù địch", trong khi hệ thống phòng không Bahrain cũng đẩy lùi các cuộc tấn công của Iran, theo một cố vấn truyền thông của Quốc vương Bahrain đăng trên mạng xã hội X. Kuwait có nhiều cơ sở quân sự của Mỹ, trong đó có một căn cứ không quân lớn, còn Bahrain là nơi đặt sở chỉ huy hạm đội hải quân Mỹ phụ trách khu vực.

Vụ trực thăng bị bắn hạ

Theo một quan chức Mỹ, chiếc trực thăng tấn công của Mỹ dẫn tới cuộc đối đầu lần này đã bị bắn hạ bởi một máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran. Ông Trump cho biết hai thành viên phi hành đoàn không bị thương.

Quân đội Mỹ cho biết chiếc trực thăng rơi xuống vùng biển ngoài khơi Oman khi đang tuần tra vào khoảng 3 giờ sáng ngày 9/6 (23h GMT ngày 8/6). Một thiết bị không người lái trên mặt nước của Hải quân Mỹ sau đó đã xác định vị trí và giải cứu phi hành đoàn.

Truyền thông nhà nước Iran, dẫn một nguồn tin quân sự, cho biết trong 24 giờ trước đó Iran không tiến hành bất kỳ hoạt động không quân tấn công nào tại eo biển Hormuz.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi không trực tiếp đề cập vụ việc nhưng cảnh báo trên mạng xã hội X rằng sự hiện diện của các lực lượng nước ngoài trong khu vực có thể dẫn tới tai nạn hoặc các vụ đụng độ ngoài ý muốn.

"Để giảm thiểu rủi ro, giải pháp tốt nhất là họ rời đi" - ông viết.

Triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình vẫn xa vời

Lệnh ngừng bắn hồi đầu tháng 4 được công bố cùng với kế hoạch tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình. Kể từ đó, các nhà ngoại giao đã tìm cách mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran.

Ông Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận đã ở rất gần. Tuy nhiên, bất chấp nhiều vòng đàm phán gián tiếp do Pakistan và Qatar làm trung gian, lập trường của hai bên vẫn còn cách biệt đáng kể.

Trong khi đó, giao tranh trong cuộc xung đột song song giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon vẫn tiếp diễn. Tehran tiếp tục duy trì các hạn chế đối với phần lớn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nơi trước chiến tranh vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Washington cũng vẫn duy trì việc phong tỏa các cảng của Iran.

Ông Trump cho rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bảo đảm Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran bác bỏ việc theo đuổi tham vọng này.

Các yêu cầu của Iran bao gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa, công nhận quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz và chấm dứt giao tranh tại Lebanon.