2 hours ago
2
Quảng Cáo
0943778078
Khi còn là cầu thủ trẻ của Barca, Pep Guardiola từng nghe Johan Cruyff nói một câu nổi tiếng: "Chiến thắng quan trọng, nhưng có phong cách riêng để người khác ngưỡng mộ và bắt chước mới là món quà lớn nhất".
Nhiều năm sau, Guardiola trở thành minh chứng hoàn hảo cho triết lý ấy.
Trong hơn một thập kỷ dẫn dắt Man City, HLV người Tây Ban Nha không những xây dựng một đội bóng thống trị nước Anh, còn tạo ra ảnh hưởng sâu rộng tới cách bóng đá hiện đại vận hành. Từ Ngoại hạng Anh, Champions League đến các sân bóng phong trào, dấu ấn chiến thuật của Guardiola hiện diện ở khắp nơi.
HLV Man City Pep Guardiola sau trận thắng Tottenham ở vòng 4 Cup FA trên sân Tottenham Hotspur, thành phố London, Vương quốc Anh ngày 26/1. Ảnh: AP
6 chức vô địch Ngoại hạng Anh, một Champions League, ba Cup FA, năm Cup Liên đoàn, cùng FIFA Club World Cup và Siêu Cup châu Âu giúp Guardiola trở thành HLV thành công nhất lịch sử Man City. Nhưng điều khiến Guardiola khác biệt là ông tạo ra một chuẩn mực bóng đá mới mà cả thế giới cố gắng học theo.
Guardiola luôn thừa nhận Cruyff có ảnh hưởng lớn nhất đến sự nghiệp của ông. HLV 55 tuổi từng nói bản thân không biết gì về bóng đá, trước khi làm việc dưới trướng huyền thoại Hà Lan tại Barca.
Đỉnh cao trong mối quan hệ giữa hai người đến năm 1992, khi Barca đoạt Cup C1 lần đầu sau trận thắng Sampdoria trên sân Wembley. Guardiola khi ấy là tiền vệ trưởng thành từ La Masia, sát cánh Ronald Koeman, Michael Laudrup hay Hristo Stoichkov trong "Dream Team" (Đội hình Trong mơ) trứ danh của Cruyff.
Nếu Cruyff thay đổi bóng đá Tây Ban Nha, Guardiola làm điều tương tự với bóng đá Anh. Ảnh hưởng của Guardiola không dừng ở đội một Man City hay các CLB hàng đầu châu Âu. Từ những học viện trẻ cho tới các giải hạng thấp, ngày càng nhiều HLV cố gắng tái hiện thứ bóng đá ông xây dựng tại Etihad.
Khả năng kiểm soát bóng trở thành nền tảng trong triết lý của Guardiola. Ông tin đội giữ bóng nhiều hơn sẽ giảm nguy cơ thất bại. Từ đó, Man City vận hành theo cách bóp nghẹt đối thủ bằng quyền kiểm soát thế trận, thay vì chỉ dựa vào tốc độ hay sức mạnh thể chất.
Guardiola từng giải thích: "Bạn vẫn có thể thua dù kiểm soát bóng, nhưng khả năng thất bại sẽ lớn hơn nếu không có bóng".
Tư duy ấy tạo nên sự đối lập rõ nét với phong cách tấn công giàu năng lượng của Jurgen Klopp tại Liverpool - đối thủ lớn nhất của Man City trong nhiều mùa giải. Guardiola chơi thứ bóng đá kiểm soát, chậm và chắc. Trong khi đó, HLV người Đức muốn đội của ông đá trực diện, với cường độ cao như một bản nhạc rock hạng nặng.
HLV Pep Guardiola của Man City ôm HLV Jurgen Klopp của Liverpool trước trận đấu trên sân Etihad, Manchester, Anh ngày 1/4/2023. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn nhất Guardiola để lại nằm ở khía cạnh chiến thuật. Ngày nay, thủ môn chơi chân tốt gần như trở thành yêu cầu bắt buộc với các CLB lớn. Nhưng khi Guardiola tới Man City năm 2016, điều đó vẫn chưa phổ biến ở Anh. Quyết định gây tranh cãi đầu tiên của ông là loại Joe Hart - thủ môn số một tuyển Anh thời điểm đó - vì không phù hợp với yêu cầu triển khai bóng từ tuyến dưới.
Sau Guardiola, bóng đá Anh thay đổi nhanh chóng. Các đội bóng ưu tiên mẫu thủ môn có khả năng chuyền bóng, phát động tấn công và tham gia xây dựng lối chơi.
Không chỉ thay đổi vai trò thủ môn, Guardiola còn liên tục phá vỡ khái niệm truyền thống về vị trí trên sân. Ông từng kéo Lionel Messi xuống đá "số 9 ảo" ở Barca, khiến các trung phong không còn chỉ chờ ghi bàn trong cấm địa. Guardiola cũng đưa hậu vệ cánh bó vào trung lộ để tăng khả năng kiểm soát khu vực giữa sân, thay vì chỉ bám biên như trước.
Tại Bayern, hậu vệ cánh hàng đầu thế giới như Philipp Lahm được Guardiola chuyển vào đá tiền vệ phòng ngự. Ở Barca, Javier Mascherano từ tiền vệ trung tâm trở thành trung vệ đẳng cấp.
Tại Man City, John Stones là ví dụ tiêu biểu cho sự sáng tạo của Guardiola. Từ vị trí trung vệ, tuyển thủ Anh thường xuyên được đôn lên tuyến giữa trong quá trình triển khai bóng, trở thành cầu thủ lai giữa trung vệ và tiền vệ phòng ngự. Stones cho biết vị trí mời thay đổi tư duy chơi bóng của bản thân, giúp anh hiểu rõ hơn vai trò của các đồng đội.
Guardiola thậm chí còn sử dụng Stones như một tiền vệ con thoi trong trận chung kết Champions League 2023 với Inter Milan, để giúp Man City hoàn tất cú ăn ba lịch sử.
Gần đây, Matheus Nunes cũng được Guardiola kéo từ hàng tiền vệ xuống đá hậu vệ phải. Quyết định ấy từng bị chế giễu khi cầu thủ Bồ Đào Nha gặp khó khăn lúc đầu, nhưng cuối cùng vẫn mang lại hiệu quả.
HLV Pep Guardiola động viên tiền vệ Matheus Nunes sau trận Man City thua Man Utd 1-2 trên sân nhà Etihadm thành phố Manchester, ở vòng 16 Ngoại hạng Anh ngày 15/12. Ảnh: AP
Không phải mọi thử nghiệm của Guardiola đều thành công. Ông nhiều lần bị chỉ trích vì suy nghĩ quá phức tạp trong các trận cầu lớn, ví dụ như chung kết Champions League 2021 gặp Chelsea. Guardiola gây bất ngờ khi không sử dụng hai tiền vệ phòng ngự hàng đầu Fernandinho hay Rodri, mà tung ra đội hình thiên hẳn về tấn công. Man City sau đó thua 0-1.
Trận chung kết Champions League trên sân Dragao đó có thể là thất bại đau đớn nhất sự nghiệp cầm quân của Guardiola. Nhưng ngay cả những sai lầm ấy cũng phản ánh một phần tính cách chiến thuật của ông. Bởi HLV này luôn muốn tạo khác biệt và sẵn sàng đi ngược tư duy thông thường.
Di sản của Guardiola còn thể hiện qua thế hệ HLV chịu ảnh hưởng từ ông. Mikel Arteta bắt đầu sự nghiệp huấn luyện trong vai trò trợ lý tại Man City trước khi đưa Arsenal trở thành ứng viên vô địch Ngoại hạng Anh nhiều mùa giải liên tiếp. Enzo Maresca từng làm việc trong ban huấn luyện của Guardiola trước khi gây tiếng vang tại Leicester rồi Chelsea.
Vincent Kompany học hỏi trực tiếp từ Guardiola khi còn đeo băng đội trưởng Man City, trước lúc trở thành HLV Bayern. Xabi Alonso cũng có thời gian làm việc cùng Guardiola tại Bayern. Nhiều HLV ở các giải hạng dưới nước Anh cũng thừa nhận họ chịu ảnh hưởng mạnh từ Guardiola.
HLV Salford City, Karl Robinson kể rằng ông bị ám ảnh với cường độ làm việc của Guardiola, khi đối đầu Man City ở Cup Liên đoàn. Robinson thậm chí đùa rằng đội bóng của ông không chạm bóng nổi suốt 40 phút, nhưng Guardiola vẫn liên tục chỉ đạo từng quả ném biên bên ngoài sân. Ông như một nhạc trưởng, chỉ đạo một dàn hợp xướng.
Ở Guardiola, người ta thấy một HLV cầu toàn, ám ảnh chiến thuật và luôn tìm cách cải tiến bóng đá. Có thể các danh hiệu của ông sẽ bị vượt qua trong tương lai. Nhưng ảnh hưởng chiến thuật mà ông để lại nhiều khả năng còn tồn tại lâu hơn nhiều.
Guardiola khiến các HLV có can đảm thử những ý tưởng dị thường. Không chỉ bắt chước chiến thuật của ông, họ còn học tinh thần dám phá vỡ các quy ước, lẽ thường trong bóng đá. Đúng như lời Cruyff đã dạy: "Chiến thắng là nhất thời, danh vọng mới là mãi mãi".
Xuân Bình (theo BBC Sport)
