Giáo viên như tôi cũng thấy 'lú' khi đọc đề Toán thực tế

'Đề Toán thực tế phần nhiều được xây dựng trên sự tưởng tượng của giáo viên nên bản thân nó đã phi thực tế, câu từ rối rắm, cồng kềnh'.

"Tôi là một giáo viên dạy Toán nhiều năm, thừa nhận rằng bản thân cũng ngán ngẩm, thấy 'lú' khi đọc đề thi môn Toán THPT bây giờ. Những bài toán phần nhiều mang vỏ bọc cồng kềnh, cố diễn tả nội dung 'có vẻ thực tế', nhưng thật ra là chuỗi lắp ráp cơ học, gượng ép và thường là những tình huống ít có tính ứng dụng. Điều này làm học sinh thấy lạ lẫm, rối rắm, chán nản và cản trở khả năng tư duy Toán học thực thụ.

Bài Toán thực tế trong đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Toán ngày 1, tháng 12/2025. Ảnh: Giáo viên cung cấp

Không ít học sinh sẽ bị mất hứng thú học Toán. Những kiến thức Toán học sơ cấp nên được dạy với mục đích chính là rèn luyện khả năng suy luận, tư duy logic, tính toán, hơn là bắt nó gánh vác trọng trách nặng nề là giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện tại. Bởi từ Toán học đến ứng dụng trong cuộc sống theo tôi là một chặng đường rất dài (Toán học có ngành Toán ứng dụng nhưng cũng không dành cho số đông).

Tôi là một người gắn bó với Toán đủ lâu và từng trải cuộc sống (tôi nghĩ đa phần giáo viên dạy Toán đều vậy) nhận thấy đề thi, bài tập bây giờ dài dòng để cố nạp gia vị thực tế nhưng không có nhiều tính ứng dụng, nên đọc sẽ thấy gượng ép, khiên cưỡng. Chúng ta nên coi ứng dụng thực tế chỉ là một phần vừa phải trong chương trình Toán THPT và ứng dụng phải có chừng mực, kiểm soát. Nếu để những bài Toán được tự biên, dễ dãi đến với học sinh, nó sẽ phá hủy say mê học Toán của các em".

Đó là lo lắng của độc giả Ngọc Thành Thân về chất lượng của những bài tập Toán gắn yếu tố thực tế. Nhiều năm qua, các chuyên gia nhìn nhận chương trình Toán ở phổ thông còn bất cập vì thiếu liên kết với đời sống. Dù vậy, dạy Toán gắn với thực tế lại khiến nhiều em áp lực, nhanh quên sau khi rời trường học, với hai lý do chính: một là những bài Toán chỉ "khoác một vỏ bọc thực tế", thay vì thực sự có ý nghĩa ứng dụng; hai là áp lực thi cử khi hệ thống giáo dục hiện vẫn phụ thuộc lớn vào các kỳ thi để phân loại học sinh, từ chuyển cấp tới xét tuyển đại học, khiến giáo viên và học sinh buộc phải chạy theo đề thi.

>> 'Bài thi tích hợp vào lớp 10 tốt hơn bắt học sinh đánh vật Toán, Văn'

Nói về lý do khiến việc dạy và học Toán thực tế còn nhiều bất cập, bạn đọc Hố Đen cho rằng: "Một phần lỗi ra do giáo viên ra đề không cung cấp đầy đủ hoặc sử dụng tùy tiện các khái niệm. Bài toán thực tế là tốt nhưng nó phải mang tính tổng quát, ngôn ngữ đại chúng và thậm trí có hình ảnh mô tả rõ ràng. Tôi từng nhiều lần được học sinh gửi cho những bài Toán thực tế của thầy cô khác, nhờ giải hộ, và chính tôi cũng lúng túng vì ngôn ngữ sử dụng trong đề. Nó không chuẩn xác, có thể hiểu theo nghĩa khác dẫn đến việc hiểu sai bài toán.

Tôi dạy online nên học sinh của tôi từ nhiều vùng miền nên tôi hiểu rõ việc ngôn từ ảnh hưởng trong việc ra đề. Ngay như việc lấy một ngôn từ trong môn Vật lý áp sang môn Toán cũng dễ lệch. Các thầy cô dạy Toán lấy sang không đúng thời điểm và cũng không giải thích về các khái niệm liên quan thì học sinh không hiểu được là lẽ dĩ nhiên.

Cái dở là môn Toán lại cố đi áp thực tế trong khi đúng ra nên ghép chung với Lý và Hóa. Đề thực tế trong môn Toán phần nhiều được xây dựng trên sự tưởng tượng của giáo viên nên bản thân nó đã phi thực tế. Một bài toán thực tế nó phải xuất phát từ thực tế thật, cung cấp vật thật chứ không phải lấy bừa một vật rồi hỏi học sinh trong khi có thể thực tế học sinh chưa hề tiếp xúc nó ngoài thực tế.

Trong đề Toán, ví dụ tính một diện tích vật thì cần kèm hình ảnh chụp các góc khác nhau của vật đó. Cần kiểm tra việc học sinh sử dụng kiến thức để giải quyết nhiệm vụ chứ không phải kiểm tra việc học sinh có nhớ vật đó là vật gì? Các ngôn từ mô tả thì cần mang tính đại chúng, chính xác và thậm trí mô tả chi tiết ngay trên vật".

Thành Lê tổng hợp