EU dịu giọng, hàn gắn bất đồng sau khủng hoảng di cư ở Tây Ban Nha

Các nước EU tìm cách hạ nhiệt bất đồng, sau khi làn sóng di cư tràn vào Tây Ban Nha làm bộc lộ những chia rẽ về chính sách nhập cư.

Phát biểu với báo chí sau ba giờ họp cùng bộ trưởng nội vụ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) hôm 4/8, Ủy viên phụ trách các vấn đề di cư Magnus Brunner cho biết cuộc khủng hoảng ở Ceuta đã thử thách năng lực bảo vệ biên giới của châu Âu, khả năng chống thông tin sai lệch cũng như tinh thần đoàn kết giữa các nước thành viên.

"Tôi cho rằng châu Âu đã vượt qua được phép thử này. Đây là cuộc khủng hoảng, nhưng may mắn là nó đã được giải quyết", ông nói.

Hình ảnh hàng chục nghìn người đổ vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, cùng hàng chục trường hợp tử vong trong hành trình vượt biên đã bị các lực lượng cánh hữu ở cả châu Âu và Mỹ xem là bằng chứng cho thấy châu lục đang bị "bao vây" bởi tình trạng nhập cư "mất kiểm soát".

Diễn biến này khiến Madrid rơi vào thế cô lập trong EU, khi 22 trong số 27 nước thành viên ủng hộ tuyên bố chung kêu gọi mạnh tay hơn với tình trạng nhập cư trái phép, đồng thời ám chỉ chính sách nhập cư của Tây Ban Nha là một phần nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng.

Người di cư chờ trên một bãi biển ở Ceuta, Tây Ban Nha ngày 3/8, sau làn sóng vượt biên quy mô lớn vào vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha. Ảnh: Reuters

Cuộc họp của EU ban đầu được dự báo diễn ra căng thẳng, song cuối cùng các nước đều tìm cách hạ nhiệt bất đồng. Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska đánh giá bầu không khí thảo luận "hoàn toàn mang tính xây dựng".

Bộ trưởng phụ trách các vấn đề nội vụ của Pháp Laurent Nunez khẳng định "tất cả các nước thành viên đều bày tỏ đoàn kết với Tây Ban Nha". Trước đó, Pháp không tham gia sáng kiến của nhóm 22 nước vì cho rằng không nên sử dụng cuộc khủng hoảng cho mục đích chính trị.

Về phía các nước có lập trường cứng rắn trong vấn đề nhập cư, Đan Mạch tuyên bố "rất hài lòng" với cách Madrid xử lý khủng hoảng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nhập cư Morten Bodskov nhấn mạnh sự việc cho thấy "việc kiểm soát biên giới EU là tuyệt đối cần thiết".

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni trước đó công khai chỉ trích chính sách nhập cư của Tây Ban Nha, đặc biệt là kế hoạch hợp pháp hóa tình trạng cư trú cho người nhập cư không có giấy tờ đang sống tại nước này. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Italy Matteo Piantedosi mở đầu bài phát biểu tại cuộc họp bằng việc bày tỏ "sự đoàn kết chân thành" với Madrid, trước khi tiếp tục bảo vệ quan điểm cứng rắn về nhập cư.

Vị trí Morocco, Tây Ban Nha và thành phố Ceuta. Đồ họa: Guardian

Dưới sức ép từ Italy và một số nước khác, EU những tháng gần đây đã siết chặt đáng kể quy định về nhập cư, cho phép các nước thành viên đưa người xin tị nạn bị từ chối đến các "trung tâm hồi hương" đặt ngoài lãnh thổ EU.

Bộ trưởng Nội vụ Italy cho rằng "đã đến lúc" các nước EU xây dựng các trung tâm hồi hương theo mô hình thỏa thuận giữa Rome và Albania. Ông cũng đề xuất EU sử dụng biện pháp thương mại để gây sức ép với Morocco, cáo buộc nước này "không hợp tác trong việc tiếp nhận người hồi hương, dù đang được hưởng nhiều lợi ích trong quan hệ thương mại với châu Âu".

Trong tuyên bố sau cuộc họp, các bộ trưởng đánh giá cao phản ứng "nhanh chóng và hiệu quả" của Tây Ban Nha, đồng thời lưu ý "không có làn sóng di chuyển tiếp sang lãnh thổ Tây Ban Nha hoặc các quốc gia thành viên khác".

Tuy nhiên, các nước cũng thừa nhận công tác phối hợp truyền thông trong những thời điểm như vậy cần được thực hiện "mạch lạc và thống nhất hơn", ngầm thừa nhận phản ứng của EU trên phương diện này vẫn còn nhiều hạn chế.

Tây Ban Nha xác nhận đến ngày 4/8, trong số 72.000 người vượt biên từ Morocco vào Ceuta tuần trước, chỉ còn khoảng 2.000 người chưa trở lại Morocco. Giới chức Tây Ban Nha cũng cho biết 75 người thiệt mạng khi tìm cách đến Ceuta.

Chính phủ của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez theo đuổi cách tiếp cận cởi mở hơn về nhập cư so với nhiều nước EU khác, đặc biệt là những quốc gia theo đường lối cứng rắn như Italy và Đan Mạch. Hai nước này từng đề xuất đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha trong Khu vực Schengen sau khủng hoảng Ceuta.

Madrid kiên quyết bác bỏ đề xuất trên, vốn cũng không thể thực hiện theo luật pháp EU. Thủ tướng Sanchez cuối tuần qua gửi thư tới lãnh đạo các cơ quan của EU, chỉ trích lập trường mà ông gọi là "ích kỷ" của một số nước thành viên.

Huyền Lê (Theo AFP)