Điều gì xảy ra sau khi mắc đái tháo đường thai kỳ?

Tôi sinh 2 con đều mắc đái tháo đường thai kỳ thì có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 không, cần kiểm tra và phòng ngừa thế nào? (Minh Hạnh, Ninh Bình)

Trả lời:

Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng tăng đường huyết được phát hiện lần đầu trong thời gian mang thai, thường xảy ra từ tuần thai thứ 24-28. Thay đổi nội tiết trong thai kỳ khiến cơ thể tăng đề kháng insulin. Ở đa số thai phụ, tuyến tụy có thể tăng tiết insulin để bù đắp. Tuy nhiên, khi khả năng này không đáp ứng đủ, đường huyết sẽ tăng cao và trở thành đái tháo đường thai kỳ.

Sau sinh, các hormone gây đề kháng insulin giảm mạnh nên đường huyết của hầu hết phụ nữ trở về bình thường, khiến nhiều người chủ quan, cho rằng bệnh đã chấm dứt. Song, mắc đái tháo đường thai kỳ cho thấy cơ thể đã có rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn, chức năng tế bào beta của tuyến tụy suy giảm. Đái tháo đường thai kỳ là một trong những yếu tố dự báo nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 trong tương lai.

Một người phụ nữ đang chờ khám thai. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Nguy cơ này tăng ở những người có yếu tố như thừa cân, béo phì trước hoặc sau mang thai, tiền sử gia đình có người bệnh đái tháo đường, từng phải dùng insulin trong thai kỳ, sinh con nặng trên 4 kg hoặc mắc hội chứng buồng trứng đa nang.

Giai đoạn đầu của đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện những biểu hiện dễ bỏ qua như khát nước nhiều, tiểu nhiều, nhanh đói, mệt mỏi, sụt cân nhẹ, nhìn mờ hoặc vết thương lâu lành. Khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng, bệnh có thể đã gây tổn thương đến nhiều cơ quan.

Ngoài nguy cơ mắc đái tháo đường type 2, phụ nữ từng bị đái tháo đường thai kỳ cũng có nguy cơ cao tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch. Con của những bà mẹ này cũng có nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa cao hơn khi trưởng thành.

Sau sinh 4-12 tuần, phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ nên thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) để đánh giá đường huyết. Nếu kết quả bình thường, vẫn cần tầm soát đái tháo đường định kỳ mỗi 1-3 năm hoặc sớm hơn nếu xuất hiện các yếu tố nguy cơ mới.

Bên cạnh việc theo dõi đường huyết, thay đổi lối sống đóng vai trò quyết định trong phòng ngừa bệnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy giảm khoảng 5-7% cân nặng ở người thừa cân kết hợp duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần có thể giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2.

Chế độ ăn nên ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, cá, thịt nạc và chất béo lành mạnh; hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế. Duy trì cân nặng hợp lý sau sinh cũng góp phần cải thiện độ nhạy insulin, bảo vệ chức năng tuyến tụy.

Cho con bú hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng đầu cũng được ghi nhận mang lại nhiều lợi ích chuyển hóa cho mẹ. Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ cho con bú lâu hơn có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 thấp hơn nhờ cải thiện chuyển hóa glucose và tăng tiêu hao năng lượng.

BS.CKII Phạm Thị Vạn Xuân
Trung tâm Sản Phụ khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội

Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp