Đào tạo lái xe: Bớt thủ tục, tăng minh bạch

Từ ngày 1-7-2026, Nghị định 94/2026/NĐ-CP (NĐ 94/2026) về đào tạo và sát hạch lái xe chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi đáng chú ý. Nghị định được đánh giá là bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số vào quản lý, đồng thời cắt giảm một số điều kiện được cho là không còn phù hợp với thực tiễn.

Nhiều thay đổi đáng chú ý

Một trong những điểm mới đáng chú ý của NĐ 94/2026 là việc tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động đào tạo lái xe. Theo quy định mới, các cơ sở đào tạo phải trang bị phần mềm định danh, xác thực điện tử học viên và kết nối trực tiếp dữ liệu với nền tảng số quốc gia thông qua cổng API. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng học hộ, thi thuê, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý theo dõi, kiểm tra quá trình đào tạo một cách minh bạch hơn. Bên cạnh đó, chứng nhận tập huấn của giáo viên sẽ được cấp dưới dạng điện tử và tích hợp trên ứng dụng VNeID thay cho hình thức quản lý truyền thống.

Thi sát hạch giấy phép lái xe

Nghị định cũng nới lỏng một số điều kiện đối với cơ sở đào tạo. Người đứng đầu cơ sở đào tạo chỉ cần có trình độ cao đẳng trở lên, đồng thời bãi bỏ các yêu cầu về chứng chỉ bồi dưỡng chuyên môn trước đây. Đối với giáo viên dạy thực hành lái xe, yêu cầu về thâm niên cấp giấy phép lái xe chính thức được bãi bỏ.

Ngoài ra, trung tâm sát hạch loại 2 được mở rộng năng lực, cho phép tổ chức sát hạch thêm hạng D1 bên cạnh hạng C cũ. Thẩm quyền cấp giấy phép xe tập lái cũng được chuyển giao từ Sở Giao thông Vận tải (cũ) sang Sở Xây dựng để tối ưu hóa quy trình kiểm soát phương tiện.

Nghị định còn cho phép sử dụng ô tô điện trong thi thực hành; bỏ quy định trang bị thiết bị/phòng sát hạch mô phỏng, dẫn đến dự kiến bỏ phần thi mô phỏng trên máy tính vì chưa phản ánh đúng tình huống thực tế; quy định rõ hơn về thu hồi giấy phép xe tập lái, điều kiện cơ sở vật chất và chuyển tiếp cho các hồ sơ đang xử lý.

Luật sư Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Công ty Luật TNHH Chân Thiện Mỹ, cho rằng việc lấy dữ liệu số làm nền tảng quản lý là thay đổi có ý nghĩa nhất của NĐ 94/2026. "Khi quá trình đào tạo được số hóa, lưu vết và kết nối với hệ thống quản lý nhà nước, việc kiểm tra, đối chiếu sẽ thuận lợi và minh bạch hơn nhiều so với phương thức quản lý truyền thống" - luật sư Nguyễn Trung Hiếu nhận định.

Theo ông, việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết phù hợp với chủ trương cải cách hành chính hiện nay. Tuy nhiên, cùng với việc nới lỏng thủ tục, cơ quan quản lý cần tăng cường hậu kiểm, chuẩn hóa tiêu chí giám sát và bảo đảm trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo. Dữ liệu học viên phải được thu thập, kết nối và khai thác đúng mục đích, đồng thời có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Không đánh đổi chất lượng đào tạo

Đánh giá về những thay đổi mới, luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thảo Trần, cho rằng NĐ 94/2026 thể hiện tinh thần cải cách hành chính mạnh mẽ, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia và cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Theo bà Thảo, việc bắt buộc định danh điện tử và kết nối dữ liệu là bước tiến quan trọng nhằm hạn chế tiêu cực trong hoạt động đào tạo, sát hạch lái xe - lĩnh vực từng xảy ra nhiều vụ việc gian lận trong thời gian qua.

"Nới lỏng điều kiện đối với giáo viên và người đứng đầu cơ sở đào tạo có thể giúp tăng nguồn cung dịch vụ, giảm chi phí cho người dân, nhất là tại các địa phương còn thiếu cơ sở đào tạo. Việc sử dụng chứng nhận điện tử và tích hợp trên VNeID cũng phù hợp với xu hướng chuyển đổi số hiện nay" - luật sư Thảo phân tích.

Về việc bỏ quy định bắt buộc trang bị phòng, thiết bị mô phỏng, bà Thảo cho rằng đây là hướng đi hợp lý bởi công nghệ hiện tại vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn các tình huống giao thông thực tế. Điều này cũng giúp tránh lãng phí đầu tư cho các cơ sở đào tạo.

Tuy vậy, luật sư Trần Thị Thanh Thảo cũng lưu ý việc nới lỏng điều kiện đối với giáo viên và người đứng đầu cơ sở đào tạo có thể phát sinh nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nếu thiếu cơ chế giám sát phù hợp. Bên cạnh đó, yêu cầu định danh điện tử và kết nối dữ liệu đòi hỏi các cơ sở phải đầu tư hạ tầng công nghệ, trong khi một số đơn vị quy mô nhỏ có thể gặp khó khăn về nguồn lực. Vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân của học viên cũng cần được đặc biệt quan tâm trong quá trình triển khai.

Theo các chuyên gia, để quy định mới phát huy hiệu quả, cơ quan quản lý cần sớm ban hành hướng dẫn kỹ thuật thống nhất, bảo đảm tính liên thông của hệ thống dữ liệu và tăng cường thanh tra, kiểm tra trên cơ sở dữ liệu số. Các cơ sở đào tạo cũng cần chủ động rà soát hạ tầng công nghệ, quy trình quản trị dữ liệu và đội ngũ nhân sự để đáp ứng yêu cầu mới.