'Cựu vương' điện thoại BlackBerry hồi sinh trong thân phận mới

Từng dẫn đầu trên thị trường điện thoại với bàn phím Qwerty, BlackBerry mất hút sau khi iPhone ra đời và hiện hồi sinh trong lĩnh vực mới.

Trong thời hoàng kim thập niên 2000, điện thoại BlackBerry thu hút lượng người dùng hùng hậu. Nhiều người trở thành "fan cuồng", thậm chí xuất hiện những bài báo về "chứng nghiện BlackBerry". Một số người nổi tiếng như nhà sản xuất âm nhạc kiêm ca sĩ Pharrell Williams, cặp diễn viên quyền lực Brad Pitt và Angelina Jolie, hay cựu tổng thống Mỹ Barack Obama cũng từng sử dụng BlackBerry.

Tuy nhiên, điện thoại mang tính cách mạng với bàn phím qwerty trở nên lỗi thời khi iPhone và smartphone với màn hình cảm ứng, kho ứng dụng đa dạng, ra đời. Đến 2016, hãng dừng bán điện thoại, tập trung vào phần mềm và dịch vụ dành cho doanh nghiệp.

Theo Financial Times, sau một thập kỷ, nỗ lực chuyển mình của công ty Canada đang được đền đáp khi ghi nhận trạng thái tiền mặt dương, chỉ số quan trọng cho thấy sự ổn định tài chính, trong quý I/2026 - điều hãng chưa từng đạt được vào đầu bất cứ năm tài chính nào kể từ 2017.

Sự phục hồi diễn ra phần lớn nhờ hệ điều hành cho ôtô QNX và phần mềm mã hóa Secusmart, được nhiều chính phủ và ngân hàng lớn trên thế giới sử dụng. Dù ít nổi tiếng hơn so với điện thoại, độ phổ biến của những nền tảng này thực chất không thua kém.

"Chúng tôi đã đi từ giai đoạn chuyển đổi sang giai đoạn tăng trưởng", John Giamatteo, CEO BlackBerry, tuyên bố.

BlackBerry vẫn nhỏ bé so với thời hoàng kim, giai đoạn đạt giá trị 83 tỷ USD và chiếm 20% thị phần điện thoại di động toàn cầu. Nhưng công ty đang vươn lên mạnh mẽ khi cổ phiếu năm qua tăng 150% và hiện có vốn hóa thị trường 5,2 tỷ USD.

Trụ sở của Blackberry tại Canada. Ảnh: BlackBerry

Quá trình "lột xác" của BlackBerry khởi nguồn từ quyết định mua lại QNX với giá 200 triệu USD năm 2010 và mua Secusmart sau đó 4 năm. Công nghệ của QNX, cũng dùng trong robot, thiết bị y tế, quốc phòng và hàng không vũ trụ, hiện chiếm một nửa doanh thu công ty.

Việc mua lại nhà cung cấp giải pháp mã hóa Secusmart năm 2014 được đánh giá cũng rất sáng suốt khi tình hình bất ổn toàn cầu đang thúc đẩy các nước tăng chi tiêu quốc phòng. Công ty hiện cung cấp dịch vụ thoại, tin nhắn văn bản và tin nhắn mã hóa theo tiêu chuẩn NATO cho 20 chính phủ.

Theo CEO Giamatteo, công nghệ BlackBerry phổ biến đến mức "nhiều người có lẽ đang dùng sản phẩm của công ty hàng ngày" mà không nhận ra. "Hầu như mọi nhà sản xuất ôtô trên thế giới đều sử dụng BlackBerry. Công nghệ của chúng tôi đang được ứng dụng rộng rãi trong thiết kế ôtô tiên tiến ở Trung Quốc, châu Âu, Bắc Mỹ", ông nói.

Sản phẩm sinh lời nhất của BlackBerry hiện "ẩn mình" trong 275 triệu chiếc xe lưu thông trên đường phố. "Trên mỗi ôtô, bạn không bao giờ thấy logo của QNX. Thứ bạn thấy là trải nghiệm tốt hơn", John Wall, Chủ tịch bộ phận QNX thuộc BlackBerry, nói với WSJ hồi tháng 5. Ông giải thích, hệ điều hành cung cấp các hỗ trợ cho người lái như cảnh báo va chạm và điểm mù, kiểm soát hành trình thích ứng, phát hiện người đi bộ, tự động đưa xe về đúng làn đường khi gặp sự cố.

Giamatteo đánh giá, thị trường đang mở rộng khi ôtô ngày càng được kết nối, tự động hóa và xe tự lái chính là lĩnh vực ứng dụng QNX phát triển nhanh nhất. Ngoài ra, BlackBerry cũng mở rộng quan hệ đối tác với Nvidia về AI vật lý, cung cấp phần mềm QNX cho robot hình người, phẫu thuật, tự động cũng như thiết bị công nghiệp và chụp ảnh y tế.

Ngoài phần mềm, trọng tâm thứ hai của BlackBerry là dịch vụ liên lạc an toàn và quản lý thiết bị. "Một trong những giải pháp chúng tôi cung cấp là mã hóa cấp độ tuyệt mật, mã hóa đầu cuối cho giọng nói, dữ liệu và video", ông cho hay. Một sản phẩm chủ lực là hệ thống quản lý thiết bị doanh nghiệp, cho phép quản lý và bảo vệ smartphone, laptop, tablet chạy những hệ điều hành khác nhau.

Theo Giamatteo, trước tình hình căng thẳng địa chính trị leo thang, nhu cầu về phương thức liên lạc mã hóa an toàn của chính phủ và quan chức cấp cao ngày càng tăng. Khách hàng của BlackBerry có chính phủ Đức, Bộ Quốc phòng và một số ngân hàng Anh.

Chia sẻ với Euronews tại Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới 2026 hồi tháng 2 ở Dubai, Giamatteo khẳng định BlackBerry kiên định với những nguyên tắc từng định hình mẫu điện thoại mang tính biểu tượng.

"Sản phẩm và dịch vụ chúng tôi bán ngày nay không thể cầm gọn trong lòng bàn tay, nhưng giá trị cốt lõi về bảo mật, sự tin cậy, đổi mới vẫn tiếp tục định hướng mọi thứ chúng tôi mang đến thị trường", ông nói.

Điện thoại BlackBerry tại văn phòng ở Waterloo năm 2012. Ảnh: Reuters

Doanh nhân người Canada Kevin Michaluk, từng khởi xướng chiến dịch hồi sinh điện thoại cũ và bán phiên bản bàn phím BlackBerry do ông thiết kế, nhận xét BlackBerry hiện có tầm quan trọng chiến lược hơn so với thời chuyên về điện thoại.

"Có thể nói công ty ít tính hiện diện hơn nhưng lại bám rễ sâu hơn vào nền kinh tế hiện đại", ông nói.

Michaluk cũng đánh giá câu chuyện hồi sinh của BlackBerry rất hiếm trong lĩnh vực công nghệ. "Suốt nhiều năm, thị trường định giá BlackBerry dựa trên những gì từng có. Nhưng gần đây, các nhà đầu tư dường như ngày càng sẵn sàng định giá dựa trên những gì công ty thực sự đang làm", Michaluk cho hay.

Theo Scott Morrison, nhà sáng lập kiêm giám đốc đầu tư của Wealhouse Capital, những quyết định mà BlackBerry đưa ra nhiều năm trước đã cứu công ty khỏi nguy cơ phá sản và sụp đổ.

"Tôi không coi sự trở lại của họ là may mắn. 'May mắn' do chính họ tạo ra", ông kết luận.

Thu Thảo tổng hợp