Cuộc họp thúc đẩy ông Trump lên kế hoạch đánh lớn vào Iran

Đề xuất mở chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran của tư lệnh CENTCOM đã làm lộ bất đồng trong chính quyền ông Trump về cách leo thang xung đột.

Sau khi tham gia lễ đón thi hài 4 quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Trung Đông diễn ra tại căn cứ không quân ở Delaware hôm 22/7, Tổng thống Donald Trump ngồi trong chuyên cơ Không lực Một đậu trên đường băng căn cứ, tổ chức cuộc họp khẩn với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.

Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và lâu nay điều hành chiến dịch tấn công Iran từ tổng hành dinh ở Tampa, bang Florida, cũng góp mặt trong cuộc họp.

Kể từ khi chiến sự Iran nổ ra, vai trò của ông Cooper thường xuyên bị lu mờ trước tướng Caine và Bộ trưởng Hegseth, hai người định kỳ báo cáo trực tiếp với Tổng thống tại Phòng Bầu dục và tham gia sâu hơn nhiều vào các cuộc thảo luận ở Nhà Trắng về cuộc chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (cà vạt đỏ) giơ tay chào khi các binh sĩ di chuyển thi hài quân nhân tại căn cứ không quân Dover, bang Delaware ngày 22/7. Ảnh: AP

Tuy nhiên, theo các nguồn thạo tin, trong cuộc họp khẩn trên chuyên cơ Không lực Một, chính ông Cooper là người đã đề xuất phương án mở chiến dịch không kích quy mô lớn, mang tính trừng phạt nhằm vào Iran, với thời gian triển khai có thể kéo dài 10-14 ngày.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, phương án quân sự mạnh tay của ông Cooper vượt ra ngoài các đợt không kích trả đũa quy mô nhỏ, vốn thể hiện hiệu quả hạn chế trong khả năng răn đe Iran. Thay vào đó, kế hoạch này hướng đến việc leo thang đáng kể quy mô cuộc chiến.

Đô đốc Cooper cho rằng nếu muốn phát huy hiệu quả của hành động quân sự, Mỹ phải tăng cường đáng kể các đợt không kích để làm suy giảm mạnh năng lực tên lửa của Iran, qua đó phá vỡ thế giằng co hiện nay.

Ông cho rằng phương án "đánh mạnh ngay từ đầu" sẽ giúp giảm nhu cầu sử dụng các loại vũ khí phòng thủ của Mỹ, bởi khi năng lực tấn công của Iran bị suy yếu, mối đe dọa nhằm vào lực lượng Mỹ ở Trung Đông cũng sẽ giảm theo.

Trong khi đó, tướng Caine tỏ ra thận trọng hơn và thường đề nghị Nhà Trắng cân nhắc về những hệ lụy có thể phát sinh khi triển khai các phương án quân sự quy mô lớn với Iran.

Ông cũng bày tỏ lo ngại về việc kho tên lửa phòng không của Mỹ ở Trung Đông, đặc biệt là hệ thống Patriot, đang dần cạn kiệt. Đây là loại vũ khí Washington còn phải phân bổ để bảo vệ những căn cứ và đồng minh tại nhiều khu vực trên thế giới, đồng thời đối phó các cuộc tấn công tên lửa của Iran.

Theo các nguồn tin, ông Caine cho rằng lượng dự trữ đạn tên lửa Patriot không phải thấp đến mức khiến Mỹ không thể nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn nhằm vào Iran, nhưng sẽ làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro.

Điều này phản ánh sự khác biệt trong tầm nhìn giữa đô đốc Cooper và tướng Caine. Với tư cách tư lệnh CENTCOM, sứ mệnh của ông Cooper là tiến hành cuộc chiến với Iran và bảo vệ lợi ích an ninh của Mỹ trong khu vực. Trong khi đó, nhiệm vụ của ông Caine là nhìn nhận bức tranh toàn cầu, tính đến các mối đe dọa từ những đối thủ ngang hàng với Mỹ.

Ông Cooper từ lâu đã gặp bất lợi về mặt hành chính khi không có điều kiện tiếp cận Phòng Bầu dục thường xuyên như ông Caine. Phần lớn các báo cáo về cuộc chiến mà ông Trump nhận được đều do tướng Caine và Bộ trưởng Hegseth trực tiếp trình bày.

Đô đốc Brad Cooper (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong cuộc họp báo tại Washington hồi tháng 4. Ảnh: AFP

Kể từ khi xung đột bùng phát, ông Cooper chỉ vài lần báo cáo trực tiếp với Tổng thống và hai người cũng chỉ thỉnh thoảng trao đổi qua điện thoại. Cuộc gặp trực tiếp gần đây nhất giữa ông Cooper và ông Trump là trong phiên họp trên chuyên cơ Không lực Một tuần trước.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho hay Bộ trưởng Hegseth, đô đốc Cooper và tướng Caine "hoàn toàn thống nhất" về nhiệm vụ, chiến lược và quyết tâm trong hoạt động quân sự liên quan đến Iran.

"Bộ Chiến tranh đã ở trạng thái sẵn sàng cao nhất và có thể thực hiện chỉ thị của Tổng thống ngay lập tức", Parnell nói, đề cập tới tên gọi khác của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Ông Cooper từ lâu tin rằng sức mạnh quân sự của Mỹ có thể giáng đòn nặng nề vào Iran nếu được trao đủ thời gian. Khi ông Trump cân nhắc phát động chiến dịch tấn công Iran vào tháng 2, ông Cooper tính toán rằng mình cần ít nhất 6 tuần để hoàn thành chiến dịch. Tuy nhiên, khoảng thời gian thực tế mà ông được giao ngắn hơn đáng kể.

Chiến dịch không kích chung của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2. Tuy nhiên, đến cuối tháng 3, Tổng thống Trump bắt đầu tỏ ra thiếu kiên nhẫn.

Iran đã tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và bắt đầu rải thủy lôi tại tuyến hàng hải chiến lược này. Giá dầu tăng vọt đã làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu và buộc Mỹ phải xả bớt kho dự trữ dầu chiến lược để hạ nhiệt giá cả.

Ngày 31/3, Cooper tính toán rằng ông vẫn cần thêm khoảng 20 ngày nữa để hoàn thành công việc. Nhưng tới ngày 3/4, một tiêm kích F-15E của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời tây nam Iran, châm ngòi cho chiến dịch giải cứu đầy rủi ro. Dù cả hai phi công đều được giải cứu, sự cố này đã góp phần thúc đẩy quyết định ký kết thỏa thuận ngừng bắn của ông Trump chỉ vài ngày sau đó.

Trong cuộc họp báo ngay sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, ông Hegseth tuyên bố chương trình tên lửa của Iran "thực tế đã bị vô hiệu hóa", với các bệ phóng và kho tên lửa "bị tiêu hao và phá hủy nghiêm trọng".

Tuy nhiên, theo đánh giá của tình báo Mỹ, lực lượng tên lửa của Iran chưa bị phá hủy hoàn toàn. Trong cuộc phỏng vấn với NBC hồi đầu tháng 6, ông Trump cho biết Iran có thể vẫn còn khoảng 21-22% số tên lửa. Song một số nhà phân tích ước tính tỷ lệ này còn cao hơn, bởi nhiều kho tên lửa của Iran được giấu kín trong hầm ngầm và không bị ảnh hưởng trong các đòn không kích của Mỹ.

Khi vạch ra phương án mới cho chiến dịch không kích cường độ cao, ông Cooper đã nhận được sự hậu thuẫn từ Bộ trưởng Hegseth, theo các nguồn tin.

Tiêm kích F/A-18F Super Hornet cất cánh từ tàu sân bay lớp Nimitz USS Abraham Lincoln để thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ chiến dịch không kích Iran hồi tháng 4. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, những người hoài nghi cả trong lẫn ngoài chính phủ không ủng hộ phương án này. Họ cho rằng dù Mỹ đã liên tục tập kích lực lượng tên lửa và các cơ sở sản xuất ngầm của Iran trong tháng đầu cuộc chiến, Tehran vẫn có thể đưa bệ phóng ra khỏi hầm ngầm và nối lại các đợt tấn công.

Năng lực tên lửa của Iran đã thể hiện rõ vào giữa tháng 7, khi một cuộc tấn công vào căn cứ không quân ở Jordan khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Điều đó tiếp tục được chứng minh khi Iran bất ngờ phóng tên lửa nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan ngày 28/7.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã phát tín hiệu cho thấy quyết tâm nối lại các cuộc không kích sau khi nghe ý kiến từ đô đốc Cooper.

"Chúng ta sẽ giáng đòn mạnh vào họ và họ sẽ phải hứng chịu một đòn đau", ông nói với Fox News ngày 29/7. "Chúng ta sẽ đánh cho họ tơi bời".

Một quan chức cấp cao trong chính quyền cho biết ông Trump "đang có xu hướng leo thang", nhưng vẫn cân nhắc mức độ mạnh tay của phản ứng. Ông Trump hiện giờ có thể bật đèn xanh cho phương án "đánh mạnh" của đô đốc Cooper, hoặc có thể chọn một cuộc tấn công hạn chế hơn, với hy vọng vẫn có thể theo đuổi con đường ngoại giao.

Đêm 29/7, CENTCOM đã tiến hành cuộc không kích mới vào Iran kéo dài hai giờ, mô tả đây là "đòn đáp trả dữ dội" đối với các vụ tấn công bằng tên lửa vào lực lượng Mỹ tại Jordan một ngày trước.

Hàng chục mục tiêu liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bị đánh trúng, bao gồm các trung tâm chỉ huy cùng những cơ sở tên lửa và máy bay không người lái (UAV).

Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu Mỹ có tiến hành chiến dịch không kích kéo dài trong những ngày tới như kế hoạch của tư lệnh CENTCOM hay không.

Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)