Cô bé mồ côi phụ bà bán ốc thành thủ khoa đại học

Quảng NgãiCha mất từ lúc 14 tháng tuổi, mẹ đi làm xa, Trân Châu lớn lên bên thau ốc mưu sinh của bà ngoại, thành thủ khoa trường Đại học Phạm Văn Đồng.

Căn nhà cũ của bà Nguyễn Thị Hiền, 68 tuổi, nằm bên con đường bê tông ở thôn Thạch Trụ Đông, xã Lân Phong. Trước hiên nhà là chiếc thau đựng ốc và cái cân quen thuộc, người qua đường thường ghé lại mua.

Hai hôm nay, góc sân nhỏ rôm rả hơn không phải vì chuyện buôn bán, mà bởi Thới Ngọc Trân Châu, cháu ngoại bà, vừa trở thành thủ khoa ngành Sư phạm Ngữ văn, cũng dẫn đầu điểm xét tuyển vào trường Đại học Phạm Văn Đồng.

Cô gái 18 tuổi, cựu học sinh trường THPT Trần Quang Diệu, đạt 9 điểm Toán và Văn, 8,5 điểm môn Sử trong kỳ thi tốt nghiệp. Cùng điểm cộng cho thí sinh ở khu vực 2, Châu đạt 26,73/30 điểm. Trước đó, nữ sinh từng giành giải nhì, ba ở kỳ thi học sinh giỏi Văn tỉnh Quảng Ngãi, được kết nạp Đảng.

"Tôi mừng quá, hứa cúng tạ ông bà một con gà", bà Hiền nói.

Trân Châu và bà ngoại bên thau ốc trước nhà. Ảnh: Phạm Linh

Nhìn lên bức tường treo tấm ảnh cưới của con gái, bà Hiền bùi ngùi nhớ lại biến cố gần 20 năm trước. Khi Châu vừa tròn 14 tháng tuổi, còn em trai mới sinh chưa lâu, con rể bà đột ngột qua đời trong một vụ tai nạn giao thông. Ba mẹ con Châu dắt díu nhau từ quê nội ở xã Phổ Thong cũ về nương nhờ ông bà ngoại.

Một mình mẹ Châu làm công nhân không đủ nuôi hai con ăn học, bà Hiền và chồng phải bươn chải đủ nghề từ làm ruộng, bắt ốc, soi cua trên sông Thoa để hỗ trợ. Ông bà cũng cắt một phần đất phía sau nhà, dựng căn phòng 15 m2, chỉ có phần thô và mái lợp tôn cho ba mẹ con.

Châu kể căn phòng nhỏ hẹp vừa là không gian sinh hoạt, vừa là góc học tập của hai chị em. Những ngày hè, căn phòng nóng hầm hập, nữ sinh thường học bài ban đêm, rồi sang nhà ông bà ngủ.

Ngày vào lớp 10, mẹ Châu bị tai nạn, khiến kinh tế gia đình thêm kiệt quệ. Gần đây, mẹ em mới hồi phục, đi làm ở một khu công nghiệp.

Biết hoàn cảnh khó khăn của học trò, nhà trường và thầy cô thường miễn, giảm học phí cho em. Ở nhà, Châu tận dụng chiếc điện thoại thông minh cũ của mẹ để tra cứu tài liệu, xem các bài giảng online và luyện đề.

"Hoàn cảnh gia đình với nhiều người có thể là áp lực, nhưng với em là động lực", Châu chia sẻ. "Em luôn nhắc nhở bản thân phải nỗ lực gấp đôi, đặt việc học lên hàng đầu".

Nữ sinh cho hay chọn khối C03 vì có thế mạnh môn Văn, hai môn còn lại cũng học tương đối tốt.

Với đề thi Văn hỏi giải pháp để có những "Steve Jobs của Việt Nam", Châu dẫn chứng về một thanh niên Việt Nam được Forbes vinh danh vì thành tựu trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Từ câu chuyện của họ, em cũng rút ra bài học về sự chủ động, ứng dụng AI nhưng có tư duy phản biện để không bị lệ thuộc.

Ở câu nghị luận văn học về tác phẩm "Những chiếc lá" của Nguyễn Đình Thi, Châu triển khai bài viết với hai góc nhìn ẩn dụ: "những chiếc lá khi còn trẻ" đại diện cho sự cống hiến, tỏa bóng mát, và "những chiếc lá khi về già" đại diện cho cội nguồn, dù nằm xuống vẫn để lại giá trị và cống hiến cho cuộc đời.

Châu bên bức tường treo giấy khen ở nhà ông bà ngoại. Ảnh: Phạm Linh

Ngoài học, mỗi buổi chiều, Châu lo cơm nước, cùng ông bà ngâm, rửa và cẩn thận khêu những mẻ ốc bươu bắt ngoài đồng. Mỗi kg ruột ốc bán được 50.000 đồng, giúp cả nhà trang trải cuộc sống qua ngày.

Dù có thể trúng tuyển vào nhiều trường đại học lớn, Châu quyết định chọn học gần nhà để tiết kiệm chi phí sinh hoạt và có điều kiện chăm sóc, đỡ đần ông bà.

"Ngành Sư phạm cũng là ước mơ từ nhỏ của em, được hỗ trợ học phí giúp em thực hiện khát vọng truyền cảm hứng cho những học sinh có hoàn cảnh khó khăn như mình", Châu nói.

Thầy Bùi Văn Đoàn, Phó hiệu trưởng trường THPT Trần Quang Diệu, nói Trân Châu "đặc biệt ưu tú", siêng năng trong học tập và sôi nổi trong các hoạt động. Em là tấm gương sáng, lan tỏa tinh thần hiếu học cho học sinh trong trường.

Phạm Linh