Chi tiết quy hoạch TOD hàng ngàn ha 'đất vàng' dọc đường sắt TP.HCM - Cần Thơ

Đây được xem là bước ngoặt quan trọng giúp "đánh thức" tiềm năng kinh tế và quỹ đất khổng lồ dọc hành lang kết nối Đông Nam bộ và ĐBSCL.

Điểm đáng chú ý nhất trong phương án TOD lần này là quy mô quỹ đất phát triển đô thị và logistics phụ cận các nhà ga đường sắt.

Phối cảnh đường sắt cao tốc TP.HCM - Cần Thơ

ẢNH: BQLDAMT

Khai phá quỹ đất vàng dọc Tây Nam bộ

Cụ thể, tại TP.Cần Thơ - cực tăng trưởng miền Tây, đơn vị tư vấn đề xuất quy hoạch nhà ga Cần Thơ rộng khoảng 60 ha, dành riêng 50 ha cho hạ tầng logistics và đặc biệt là quỹ đất lên tới 1.000 ha xung quanh ga (thuộc phường Hưng Phú và Cái Răng) để phát triển đô thị TOD. Ngoài ra, Cần Thơ đề xuất quy hoạch thêm tuyến đường sắt chuyên dụng kết nối thẳng tới siêu cảng biển Trần Đề cùng 4 tuyến đường sắt đô thị.

Tại tỉnh Vĩnh Long, đề xuất phạm vi nghiên cứu TOD linh hoạt lan tỏa từ 1 - 3 km quanh ga. Trong đó, riêng khu vực ga Bình Minh có diện tích quy hoạch lên tới 664,2 ha và ga Mỹ Thuận 398 ha để đón đầu sóng đô thị hóa.

Tại tỉnh Đồng Tháp, thống nhất vị trí 4 nhà ga/trạm (Tam Hiệp, Cai Lậy, Cái Bè, An Hữu), mở rộng phạm vi nghiên cứu TOD từ 2 - 3 km quanh ga. Đồng Tháp ưu tiên nguồn lực phát triển các khu chức năng thương mại, dịch vụ và logistics chất lượng cao tại Cai Lậy và Cái Bè.

Trong khi đó, tỉnh Tây Ninh hiện đã cập nhật vị trí ga và quỹ đất phát triển TOD quanh ga Khánh Hậu (bán kính khoảng 1,5 km) và ga Tân An (242 ha) vào Quy hoạch chung đô thị Tân An.

Tại TP.HCM - đầu nối giao thông quan trọng nhất của tuyến, Sở QH-KT TP.HCM cho biết HĐND TP đã ban hành Nghị quyết số 21/2026 quy định bán kính quy hoạch khu vực TOD là 1.000m tính từ tâm nhà ga/depot (có thể điều chỉnh theo thực địa).

Theo quy định của luật Đường sắt 2025, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch TOD quanh các nhà ga thuộc về UBND TP.HCM. Dù vậy, Liên danh Tư vấn đã khoanh vùng sơ bộ 7 vị trí nhà ga/trạm trên địa bàn TP.HCM có tiềm năng phát triển đô thị rất lớn trong bán kính khoảng 1 km. Nổi bật là các điểm ga như An Bình (51,22 ha), trạm Vĩnh Phú (100,93 ha), trạm Thạnh Xuân, ga Vĩnh Lộc, trạm Tân Tạo và ga Tân Kiên (111,65 ha).

Liên danh Tư vấn khoanh vùng sơ bộ 7 vị trí nhà ga/trạm trên địa bàn TP.HCM có tiềm năng phát triển đô thị rất lớn trong bán kính khoảng 1 km, nổi bật có ga như An Bình (51,22 ha), trạm Vĩnh Phú (100,93 ha), trạm Thạnh Xuân, ga Vĩnh Lộc, trạm Tân Tạo và ga Tân Kiên (111,65 ha)

ẢNH: BQLDAMT

Phân bổ mạng lưới 'điểm nóng' TOD dọc tuyến

Nhìn tổng thể toàn tuyến đường sắt dài hàng trăm km, mô hình TOD được quy hoạch phân bổ rất đồng đều và khoa học qua từng địa bàn. Cụ thể, mạng lưới tập trung vào 7 ga và trạm dừng với bán kính nghiên cứu quy ước 1 km, đóng vai trò là các trung tâm dịch vụ đô thị kết hợp ga lập tàu hàng và tàu khách.

Tiếp giáp địa bàn Tây Ninh, 2 nhà ga chính là Thạnh Đức và Tân An được khoanh vùng nghiên cứu trong phạm vi từ 1 - 3 km, hướng tới phát triển đô thị mới và chuỗi logistics kết nối trực tiếp với tuyến chuyên dụng ra cảng Hiệp Phước.

Xuôi về Đồng Tháp, dự án hình thành 4 cụm ga/trạm gồm Tam Hiệp, Cai Lậy, Cái Bè và An Hữu với bán kính ảnh hưởng từ 2 - 3 km, đóng vai trò là động lực thúc đẩy đô thị chất lượng cao, thương mại dịch vụ và logistics nội vùng.

Tiến sang Vĩnh Long, 2 ga lớn là Mỹ Thuận và Bình Minh được quy hoạch với bán kính nghiên cứu mở rộng từ 2 - 3 km, tạo ra diện tích phát triển đô thị thuộc hàng lớn nhất khu vực, đạt lần lượt 398 ha và 664,2 ha.

Cuối tuyến là ga trung tâm TP.Cần Thơ, nơi có phạm vi tác động sâu rộng nhất với bán kính nghiên cứu từ 3 - 5 km, hình thành nên vùng phát triển đô thị TOD quy mô lên tới 1.000 ha cùng trung tâm logistics rộng 50 ha.

Do TOD là mô hình phát triển đô thị hoàn toàn mới vừa được thể chế hóa trong luật Đường sắt số 95/2025/QH15, UBND tỉnh Vĩnh Long và các địa phương đã kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm tham mưu Chính phủ ban hành hướng dẫn chi tiết về cơ chế, chính sách tài chính, đất đai cũng như quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành để địa phương có cơ sở triển khai nhanh chóng.

Để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đúng tiến độ, Ban QLDA Mỹ Thuận kiến nghị Bộ Xây dựng sớm chủ trì buổi làm việc trực tiếp với lãnh đạo UBND 5 tỉnh, thành phố nhằm thống nhất phương án tuyến, ranh giới quỹ đất TOD và cơ chế chính sách đặc thù trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.