Cần cơ chế giám sát phù hợp cho sàn thương mại điện tử

Như Thanh Niên đã đề cập, 3 sàn thương mại điện tử (TMĐT) lớn là Shopee, TikTok Shop và Lazada đồng loạt điều chỉnh tăng phí đối với nhiều ngành hàng trong tháng 5.

Cụ thể, từ 23.5, Shopee Việt Nam tiếp tục điều chỉnh phí cố định với nhiều nhóm sản phẩm. Trong đó, ngành sức khỏe và sắc đẹp tăng thêm khoảng 3%, nâng mức phí lên 16 - 17%. Nhóm phụ kiện điện tử như cáp sạc, ốp lưng, kính cường lực… tăng khoảng 4%, lên mức 15%. Lazada cũng thông báo tăng phí xử lý cho mỗi đơn hàng thành công từ 5% lên mốc 6% (đã bao gồm VAT), áp dụng từ hôm qua 26.5 và bắt đầu áp dụng phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng/đơn hàng giao thành công, thay vì mức cũ là 0 đồng. Trước đó, TikTok Shop Việt Nam đã tăng phí hoa hồng từ sau ngày 9.5 với ngành thời trang tăng từ 14,6% lên 16,1%, còn nhóm mẹ và bé tăng từ 14,5% lên 17,8%.

Phát biểu trên Thanh Niên, một chuyên gia trong lĩnh vực TMĐT cho biết trước đây hàng hóa mua trên sàn TMĐT rẻ hơn cả chợ sỉ, nhưng hiện nay giá trên sàn nhiều khi ngang bằng, thậm chí cao hơn cửa hàng bán lẻ hoặc siêu thị. Theo ông Nhân Nguyễn, nhà sáng lập Nhân Nguyễn Sharing, việc các sàn TMĐT bỏ chi phí đầu tư hạ tầng sau đó phải thu lại là hoàn toàn chính đáng. Song thu tới bao giờ, khi nào dừng lại thì chưa thấy các sàn đề cập, khiến áp lực chi phí, giá cả "đe dọa" cả người bán lẫn người mua trên sàn. Điều này vô hình trung khiến nền kinh tế TMĐT có thể chững lại trong tương lai.

Theo chuyên gia, hiện giá trên sàn TMĐT nhiều khi ngang bằng, thậm chí cao hơn cửa hàng bán lẻ hoặc siêu thị

ẢNH: NHẬT THỊNH

Việc các sàn liên tục tăng phí vận hành, quảng cáo và khuyến mãi đang tạo áp lực lớn lên nhà bán hàng. Vì vậy, các cơ quan quản lý cần có cơ chế giám sát phù hợp các sàn TMĐT để tránh tình trạng chi phí bị đẩy lên quá cao.

Lọc hàng nhái, hàng giả

Đánh giá động thái tăng phí trên các sàn TMĐT là "tất yếu", bạn đọc (BĐ) Minh Nghĩa phân tích: "Họ đang tuân thủ lộ trình thực hiện luật Thương mại điện tử mới, có hiệu lực từ 1.7, chủ yếu siết chặt trách nhiệm quản lý của các sàn đối với hàng hóa. Việc tăng phí là để lọc hàng kém chất lượng, hàng nhái, hàng giả".

BĐ Dương Đức Thọ nhận xét thêm: "Các sàn thu lợi nhuận từ hoạt động thương mại thì phải bị ràng buộc trách nhiệm. Khi đặt ra câu chuyện trách nhiệm, họ tăng phí nhiều ngành hàng xem như cách để triệt tiêu "lợi thế" về giá của hàng giả, hàng nhái".

Nhắc lại việc trước đây khi xảy ra tranh chấp giữa người bán và người mua, các sàn thường đứng ngoài cuộc với lý do "chỉ là phía cho thuê gian hàng", BĐ Ba Phi nêu ý kiến: "Ủng hộ chủ trương phải quy trách nhiệm liên đới đối với các sàn TMĐT, chứ để tình trạng đăng ký shop 5 phút là bán hàng, mà không chứng minh được nguồn gốc, thì thật khó quản lý. Nếu sàn tăng phí nhưng bảo vệ được người mua hàng trên sàn TMĐT thì cũng đáng".

"Vấn đề là có ngưỡng hay có chỉ số cụ thể để lấy làm căn cứ tăng phí hay không? Câu chuyện quản lý hiệu quả TMĐT chưa bao giờ nằm ở chi phí trên sàn", BĐ BichHa nhận xét.

Bảo vệ người mua lẫn người bán

Nhiều BĐ cho rằng không chỉ người mua mà cả người bán cũng cần được bảo vệ quyền lợi trên sàn TMĐT. BĐ ThuyLe phân tích: "Hãy xem xét yếu tố những người bán hàng trên sàn TMĐT phần đông là nhà cung cấp nhỏ lẻ, không đủ vốn để đầu tư vào cửa hàng riêng; hoặc chính họ là những nhà sản xuất nhỏ lẻ, tự bán hàng trên sàn để giảm bớt chi phí phân phối trung gian. Ở góc độ này, các sàn TMĐT hiện nay vẫn là kênh bán hàng phù hợp nhất. Nếu chi phí trả cho sàn lại cao như chợ bán lẻ hoặc siêu thị, thì không ít người sẽ phải từ bỏ ước mơ làm ăn, khởi nghiệp".

Tán thành, BĐ Trường Lưu nêu: "Tôi đồng ý với nhận định của ông Nhân Nguyễn khi cho rằng người bán tăng giá sẽ gây áp lực lên người mua. Người mua sẽ không sẵn sàng chi trả mức tiền cao hơn để mua sản phẩm trên sàn. Hệ quả là một kênh thương mại vốn phù hợp cho mục tiêu khuyến khích kinh tế nhỏ, kinh tế tư nhân hiện nay sẽ gặp phải thách thức lớn".

Đa số BĐ đánh giá việc quản lý TMĐT vẫn là bài toán khó do khối lượng giao dịch khổng lồ và tốc độ lan truyền quá nhanh. Vì thế, một số người bán lợi dụng kẽ hở để đưa hàng kém chất lượng ra thị trường theo kiểu chộp giật đã gây sụt giảm niềm tin của người tiêu dùng.

"Có cơ chế giám sát phù hợp, tiếp tục xử lý nhiều vụ việc sai phạm như thời gian qua, các cơ quan quản lý sẽ giúp thanh lọc thị trường, lấy lại uy tín cho các sàn TMĐT", BĐ Mai Ngân tin tưởng.