Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh giải trình đề xuất di dời di tích làm đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội

Sáng 23-8, Quốc hội thảo luận dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và dự án xây dựng doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân.

Theo tờ trình của Chính phủ, 3 di tích gồm đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Tam Sơn (xã Lương Tài), đình Đông Côi (phường Thuận Thành).

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhất trí việc di chuyển đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài).

Với đền Tân Trăn, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng thực trạng, những vấn đề liên quan đến quy định Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Vì vậy đề nghị chưa xem xét đưa nội dung này vào nghị quyết.

Cần công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) bày tỏ tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn, nhưng cho rằng cần phải kèm theo những điều kiện pháp lý đủ chặt chẽ.

Trong đó nghị quyết phải xác định rõ phạm vi chỉ gồm 2 di tích này trong phạm vi dự án, không được sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.

Việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại điều 2 nghị quyết 256/2025. 

Đồng thời phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm việc bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển.

Bà nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc.

"Người dân không chỉ được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích", bà Sửu nêu.

Bà cũng nhấn mạnh vấn đề trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. Theo bà, một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới, một sân bay có thể tạo động lực mới cho cả vùng, một công trình quốc phòng - an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu chiến lược của đất nước. Nhưng một di tích khi mất đi những giá trị cốt lõi không dễ gì tạo dựng lại được.

"Bởi vậy tôi ủng hộ di chuyển nhưng nhấn mạnh nguyên tắc di chuyển không có nghĩa là chuyển di tích đến một chỗ khác. Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành, truyền lại.

Để chúng ta không phải lựa chọn giữa tương lai - quá khứ, mà là nối quá khứ với tương lai bằng một quyết định có trách nhiệm của Quốc hội", đại biểu nhấn mạnh.

Thống nhất áp dụng chính sách di chuyển với 2 di tích

Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho hay Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với 2 di tích là đình Đông Côi và đình Tam Sơn.

Với di tích đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, kiểm tra các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và chưa đưa di tích này vào nghị quyết.

Bộ trưởng thông tin Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của đại biểu Quốc hội, đặc biệt chú trọng trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo tồn tối đa, phát huy giá trị di tích.

Bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến của người dân, chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ.

Cùng với đó bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước, các quy định...

Đồng tình ý kiến đại biểu Sửu, Bộ trưởng nêu thêm việc di chuyển di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư.

Việc di chuyển đến địa điểm mới phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ các quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản...