Biến số khó lường từ chiến sự Iran: Hai kịch bản với thị trường chứng khoán Việt

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến số từ địa chính trị và giá năng lượng, nhà đầu tư nên ưu tiên quản trị rủi ro, hạn chế sử dụng đòn bẩy cao và tránh tâm lý "mua đuổi" đối với các cổ phiếu đã tăng nóng.

Hai kịch bản cho VN-Index

Theo ông Minh, thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới có thể diễn biến theo hai kịch bản.

Ở kịch bản tiêu cực, áp lực bán tiếp tục gia tăng, khiến VN-Index có thể lùi về vùng 1.550 - 1.600 điểm, qua đó kích hoạt lực cầu bắt đáy.

Trong kịch bản tích cực, thị trường có thể tạo đáy chữ V, xác lập xu hướng tăng mới và bước vào chu kỳ đi lên.

Trước khi xu hướng được xác nhận rõ ràng, ông Minh cho rằng quản trị rủi ro cần được đặt lên hàng đầu. Nhà đầu tư nên kiên nhẫn quan sát thêm diễn biến thị trường. Nếu chỉ số giảm về vùng 1.550 - 1.600 điểm, có thể giải ngân thăm dò với tỉ trọng thấp. Ngược lại, khi xu hướng tăng được xác lập rõ ràng, đó sẽ là thời điểm an toàn hơn để quay lại thị trường.

Về dài hạn, ông Minh cho rằng động lực của thị trường vẫn đến từ các yếu tố nền tảng của kinh tế Việt Nam. Những chỉ tiêu như mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, dòng vốn FDI và xuất khẩu vẫn duy trì tích cực. Đồng thời, tăng trưởng lợi nhuận (EPS) của doanh nghiệp niêm yết năm 2026 được dự báo đạt khoảng 19%.

Tuy vậy, rủi ro đáng chú ý hiện nay là lạm phát toàn cầu. Nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài hơn một tháng, áp lực lạm phát tại Mỹ có thể tăng trở lại trên 3%.

 Khi đó, chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - vốn đang được kỳ vọng có hai lần giảm lãi suất trong năm 2026 - có thể thay đổi, qua đó tác động đến dòng vốn và môi trường vĩ mô toàn cầu.

Thị trường vẫn đối mặt nhiều biến số

Theo Chứng khoán BIDV (BSC), trong tháng 3, VN-Index có thể dao động trong vùng 1.660 - 1.860 điểm. 

"Căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, có thể làm gia tăng áp lực lạm phát vốn đã kéo dài tại Mỹ", chuyên gia BSC nhận định. Diễn biến này có thể khiến Fed thận trọng hơn trong lộ trình hạ lãi suất năm 2026, qua đó tạo áp lực tăng đối với tỉ giá USD/VND.

Dù vậy, BSC cho rằng trong trung và dài hạn, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có cơ hội thu hút trở lại dòng vốn ngoại nhờ một số yếu tố hỗ trợ. Bao gồm kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi của FTSE Russell vào tháng 9-2026. Trong tháng 3, FTSE Russell sẽ tiến hành kỳ đánh giá phân loại thị trường định kỳ và dự kiến công bố kết quả vào ngày 7-4.

Trong khi đó Chứng khoán Phú Hưng (PHS) liệt kê các cú sốc năng lượng trong quá khứ như năm 2011 và 2022 thường diễn ra trong bối cảnh chu kỳ tăng giá của thị trường hàng hóa toàn cầu, khi nguồn cung bị ảnh hưởng trực tiếp và giá dầu leo thang, qua đó khuếch đại biến động thị trường.

Ở thời điểm hiện tại, căng thẳng giữa Mỹ và Iran chủ yếu làm gia tăng rủi ro đối với tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược qua eo biển Hormuz, khiến giá dầu phản ứng thông qua việc tăng phần bù rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, khả năng xảy ra cú sốc nguồn cung quy mô lớn như các giai đoạn trước được đánh giá là thấp hơn.

Bên cạnh đó, dự trữ dầu của nhiều quốc gia đã được củng cố, tạo dư địa cho các biện pháp can thiệp nhằm ổn định thị trường. Tuy vậy, nếu căng thẳng kéo dài hoặc lan rộng tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng vẫn có thể gia tăng, gây áp lực lên giá dầu và chi phí vận tải, sản xuất trên phạm vi toàn cầu.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia PHS khuyến nghị quản trị rủi ro cần song hành với chiến lược đầu tư. Nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, mức đòn bẩy thấp và xu hướng giá dài hạn tích cực.