'Bảy cuộc khủng hoảng định hình toàn cầu hóa' - kinh tế thế giới trong 200 năm

Giáo sư đại học Princeton cho rằng một số cuộc khủng hoảng tài chính thúc đẩy tiến trình toàn cầu hóa, số còn lại khiến các quốc gia chia rẽ.

Năm 2023, giáo sư Harold James - chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Lịch sử kinh tế và Quan hệ quốc tế - phát hành quyển Seven Crashes: The Economic Crises That Shaped Globalization, trình bày góc nhìn mới về các cuộc suy thoái kinh tế. Ông chọn bảy cú sốc lớn trong lịch sử tài chính gần 200 năm qua để phân tích, tìm ra những bước ngoặt dẫn đến trật tự thế giới ngày nay.

Bản Việt ra mắt độc giả hồi tháng 2 với tên Bảy cuộc khủng hoảng định hình toàn cầu hóa. Ấn phẩm do hai dịch giả Tuấn Trung và Thoan Thu chuyển ngữ và hiệu đính. Theo nhà xuất bản, sách hoàn thành trong giai đoạn hậu đại dịch Covid-19, khi thế giới vừa trải qua những tổn thương về mặt thương mại, tài chính, cũng như chứng kiến các vấn đề địa chính trị.

Bìa bản Việt của quyển "Bảy cuộc khủng hoảng định hình toàn cầu hóa". Sách do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật và Omega+ hợp tác phát hành. Ảnh: Omega+

Tác phẩm gồm bảy chương tương ứng các cuộc khủng hoảng theo thời gian như nạn đói Ailen cuối thập niên 1840, khủng hoảng thị trường chứng khoán năm 1873, Phố Wall sụp đổ năm 1929 và gần nhất là ảnh hưởng do đại dịch. Mỗi sự kiện gắn liền các nhân vật xuất chúng đương thời - người định hình cách hiểu của chúng ta về từng biến cố. Họ là các chính khách, nhà hoạch định chính sách hoặc nhà tư tưởng như Karl Marx, Karl Helfferich, John Maynard Keynes, Milton Friedman, Friedrich Hayek...

Trong sách, giáo sư chia các khủng hoảng thành hai nhóm tốt và xấu. Theo ông, những biến động do khan hiếm nguồn cung, chẳng hạn như tình trạng thiếu hụt dầu những năm 1970 thúc đẩy toàn cầu hóa mạnh mẽ. Khi ấy, thị trường mở rộng theo hướng hội nhập xuyên biên giới, các nhà sản xuất đổi mới để gia tăng hàng hóa. Ngược lại, những cơn địa chấn kinh tế do thiếu cầu khiến thị trường thu hẹp, tác động xấu đến toàn cầu hóa. Điều này dẫn đến việc chính phủ áp dụng biện pháp "thắt lưng buộc bụng", sự hoài nghi của người dân đối với nhà nước ngày càng tăng.

Chân dung giáo sư Harold James và bìa bản Anh của ấn phẩm. Ảnh: Princeton University

Trích lời giới thiệu của nhà sản xuất trong nước: "Trong nội dung sách, Harold James cũng nhấn mạnh rằng, các cuộc khủng hoảng thường xảy ra khi hệ thống tài chính bị lạm dụng, thiếu sự điều tiết và khi các quốc gia hoặc tổ chức tài chính không kiểm soát được rủi ro. Mỗi cuộc khủng hoảng lại dẫn đến những thay đổi to lớn và sâu rộng trong chính sách kinh tế toàn cầu, làm thay đổi cấu trúc và các quy định tài chính quốc tế. Đồng thời cũng để lại nhiều bài học có giá trị về bản chất của các hệ thống tài chính, những nguyên nhân sâu xa, cũng như cách thức các quốc gia và nền kinh tế ứng phó với chúng".

Trên Amazon và Goodreads, tác phẩm lần lượt nhận 4/5 và 3,3/5 sao. Nhiều bạn đọc quốc tế nhận xét ý tưởng hay nhưng nội dung không hợp với độc giả phổ thông, đòi hỏi người đọc có nền tảng kiến thức về kinh tế. Có người cho rằng cách triển khai của tác giả rối, khiến họ khó theo kịp luận điểm chính của chương. Dù vậy, họ đánh giá cao tính toàn diện của Harold James đối với công trình nghiên cứu.

Trích một bình luận của độc giả từ Goodreads: "Tôi chỉ khuyên những ai quen thuộc các chủ đề trên tìm đọc quyển này, bởi sách không dành cho người mới bắt đầu. James làm tốt việc hé lộ những chi tiết mà các sách sử truyền thống thường bỏ qua, nhưng chưa làm tốt việc trình bày lịch sử đó cụ thể là gì".

Harold James sinh năm 1956 tại Anh, là giáo sư ngành Lịch sử và Quan hệ quốc tế của đại học Princeton. Ông cũng là cộng tác viên của Trung tâm Tài chính Bendheim, sử gia của Quỹ Tiền tệ quốc tế. Đồng thời, ông nghiên cứu lịch sử kinh tế, tài chính của nước Đức hiện đại. Hàng chục năm qua, ông xuất bản nhiều sách học thuật, phân tích tài chính. Năm 2004, ông nhận giải Helmut Schmidt Prize về Lịch sử kinh tế.

Một số quyển gần đây của ông: The End of Globalization: Lessons from the Great Depression (2001), The Roman Predicament: How the Rules of International Order Create the Politics of Empire (2006).

Phương Thảo