5 dấu hiệu sa sút trí tuệ giống với đãng trí

Thường xuyên hay quên, không nhớ ngày tháng, hay lạc đường có thể là dấu hiệu sớm của sa sút trí tuệ dễ bị nhầm với đãng trí thông thường.

Đãng trí là tình trạng hay quên, không nhớ tên mình hay đường về, để quên đồ vật. Trong khi đó giai đoạn đầu của sa sút trí tuệ thường có biểu hiện nhẹ, gần giống với đãng trí nên nhiều người nhầm lẫn, dẫn đến bỏ lỡ thời điểm phát hiện và can thiệp sớm.

BS.CKII Thân Thị Minh Trung, Phó khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra 5 dấu hiệu dễ nhầm sa sút trí với đãng trí.

Lạc đường ở những nơi quen thuộc

Người bệnh có thể quên đường đến nơi từng thường xuyên lui tới, không xác định được vị trí đang đứng hoặc không biết đường trở về nhà. Tình trạng này xảy ra do khả năng định hướng không gian bị ảnh hưởng. Gia đình thường dễ nhận thấy dấu hiệu này khi người bệnh đi chợ, đến nhà người thân hoặc một địa điểm quen thuộc nhưng bất ngờ không biết mình đang ở đâu.

Bác sĩ đang kiểm tra nhận thức, tầm soát sa sút trí tuệ cho người lớn tuổi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm An

Quên những việc vừa xảy ra

Người bệnh có thể nhớ rõ những chuyện từ nhiều năm trước nhưng nhanh chóng quên cuộc trò chuyện vừa diễn ra, quên vừa ăn gì, đã làm gì hoặc hỏi đi hỏi lại cùng một câu. Khác với đãng trí thông thường, người bệnh sa sút trí tuệ có thể không nhớ ra mình vừa hỏi hoặc kể lại một nội dung và tiếp tục lặp lại.

Không nhớ rõ thời gian

Một dấu hiệu sớm khác là người bệnh thường xuyên nhầm lẫn ngày, tháng, năm hoặc không biết mình đang ở thời điểm nào trong ngày. Nếu thỉnh thoảng quên nhưng sau đó nhanh chóng nhớ lại, tình trạng này thường không đáng lo. Ngược lại, thường xuyên mất định hướng về thời gian có thể là dấu hiệu sa sút trí tuệ cần được đánh giá.

Khó thực hiện những việc vốn rất quen thuộc

Một người từng nấu ăn, sử dụng điện thoại, quản lý tiền bạc hoặc điều khiển xe thành thạo nhưng bắt đầu lúng túng với những thao tác quen thuộc có thể đang gặp vấn đề về nhận thức. Người bệnh có thể quên trình tự các bước, không biết sử dụng những vật dụng thường ngày hoặc mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành công việc.

Theo bác sĩ Trung, đây là dấu hiệu khác biệt quan trọng so với tình trạng đãng trí thông thường. Người bệnh đãng trí thường quên tạm thời một bước nhưng có thể nhớ lại sau đó, còn người bệnh sa sút trí tuệ không còn biết cách hoặc khó khăn khi thực hiện một công việc quen thuộc.

Thay đổi tính cách, hành vi

Sa sút trí tuệ không chỉ ảnh hưởng trí nhớ mà còn có thể làm thay đổi cảm xúc và hành vi. Người bệnh có thể trở nên cáu gắt, nghi ngờ người khác, thu mình, thờ ơ hoặc mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích. Một số người xuất hiện hành vi bất thường nhưng bản thân không nhận ra sự thay đổi.

Bác sĩ Trung khuyến cáo, người có những dấu hiệu trên diễn ra thường xuyên nên tầm soát sa sút trí tuệ theo tư vấn của bác sĩ. Phát hiện sớm giúp tìm nguyên nhân, điều trị các yếu tố có khả năng hồi phục và xây dựng kế hoạch làm chậm tiến triển bệnh, duy trì khả năng độc lập, chất lượng cuộc sống.

Bác sĩ khám, đánh giá trí nhớ, khả năng định hướng, ngôn ngữ, tư duy và các chức năng nhận thức khác. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm, MRI não hoặc các đánh giá chuyên sâu để xác định nguyên nhân.

Điều trị sa sút trí tuệ phụ thuộc nguyên nhân và mức độ bệnh, có thể gồm dùng thuốc, kiểm soát yếu tố nguy cơ tim mạch, tập luyện nhận thức, phục hồi chức năng. Gia đình cần hỗ trợ người bệnh trong sinh hoạt, hạn chế nguy cơ té ngã, đi lạc và tai nạn, đồng thời theo dõi diễn tiến triệu chứng.

Trọng Nghĩa

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp