58 minutes ago
4
Quảng Cáo
0943778078
Cân nặng có thể chưa thay đổi, nhưng việc xách đồ, đứng lên, leo cầu thang hoặc đi bộ khó hơn có thể cảnh báo cơ bắp đang suy giảm.
Mất cơ không chỉ thể hiện ở tay chân nhỏ lại hay cân nặng giảm. Khối mỡ có thể tăng trong khi lượng cơ giảm, khiến cân nặng gần như không đổi. Tình trạng này thường gặp ở người lớn tuổi nhưng cũng có thể xuất hiện từ trung niên, đặc biệt là khi ít vận động, ăn uống chưa đủ hoặc mắc bệnh mạn tính. Dưới đây là 5 biểu hiện thường gặp của mất cơ:
Cầm, xách đồ vật khó hơn trước: Thay đổi đáng lưu ý là trước đó vẫn dễ dàng mở nắp chai, xách túi thực phẩm hoặc nhấc vali nhưng nay phải đổi tay, nghỉ giữa chừng hay nhờ người khác giúp song không có bệnh đau khớp, chấn thương bàn tay hoặc bệnh lý thần kinh và có xu hướng kéo dài.
Phải chống tay khi đứng dậy: Việc phải chống tay vào ghế, đùi hoặc bàn mới đứng dậy thường cho thấy nhóm cơ đùi - hông yếu, không tạo đủ lực như trước. Bạn có thể tự kiểm tra bằng một chiếc ghế chắc chắn: nếu đứng lên chậm hơn nhiều, phải lấy đà, hoặc không lặp lại được vài lần khi không dùng tay, nên lưu ý. Tránh thử khi đang đau khớp, chóng mặt hoặc dễ té ngã; trong những trường hợp này, việc đánh giá nên thực hiện cùng nhân viên y tế.
Leo cầu thang nhanh mỏi: Nếu một tầng cầu thang trước đây đi bình thường nhưng nay khiến chân nặng, phải bám tay vịn, đi chậm hoặc phải dừng nghỉ, đó có thể là dấu hiệu giảm sức mạnh chi dưới. Khó leo cầu thang cũng có thể liên quan đến bệnh tim, phổi, thiếu máu hoặc đau xương khớp. Nếu kèm đau ngực, khó thở khác thường, choáng váng hoặc xuất hiện đột ngột, người bệnh nên đi khám thay vì cho rằng chỉ do tuổi tác.
Sức cơ giảm có thể giảm dù cho cơ thể không có bệnh. Ảnh minh họa: Vecteezy
Đi chậm hoặc cần hỗ trợ khi đi bộ: Bước chân ngắn lại, đi chậm hơn, khó theo kịp người cùng tuổi hoặc phải bám tường, vịn tay người khác đều cho thấy chức năng vận động đang giảm. Trong bộ câu hỏi sàng lọc SARC‑F, khả năng đi lại, đứng lên khỏi ghế và leo cầu thang được dùng để nhận diện người có nguy cơ mất cơ. Đây chỉ là công cụ sàng lọc, không phải chẩn đoán, vì dáng đi còn chịu ảnh hưởng của thị lực, thăng bằng, khớp, tim mạch và hệ thần kinh.
Dễ mất thăng bằng hoặc té ngã: Vấp ngã thường xuyên, khó giữ thăng bằng khi đổi hướng hoặc cảm giác chân không đủ lực nâng cơ thể đều có thể cho thấy sức mạnh và khả năng vận động đang giảm. Té ngã không nên xem là chuyện "bình thường do tuổi tác". Thuốc gây buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, vấn đề thị lực, tai trong, thần kinh và nhiều bệnh khác cũng làm tăng nguy cơ. Nếu đã ngã, suýt ngã nhiều lần hoặc không tự đứng dậy được, bạn nên báo với bác sĩ để tìm nguyên nhân và phòng chấn thương.
Năm dấu hiệu trên càng đáng chú ý khi xuất hiện cùng lúc, tiến triển trong vài tháng hoặc xảy ra sau một đợt bệnh, nằm viện hay thời gian dài ít vận động. Bác sĩ có thể kiểm tra lực nắm, thời gian đứng lên khỏi ghế, tốc độ đi, và khi cần sẽ đánh giá thành phần cơ thể. Người bệnh cũng được xem xét chế độ ăn, thuốc đang dùng và các nguyên nhân tiềm ẩn như bệnh nội tiết, thần kinh, tim phổi hoặc viêm mạn tính. Nếu sụt sức nhanh, yếu lệch một bên, khó nói, đau ngực hay khó thở cấp, cần khám ngay.
Để duy trì cơ bắp, đi bộ có ích nhưng không đủ. Người trưởng thành nên kết hợp vận động sức bền với bài tập tăng sức mạnh cho các nhóm cơ lớn ít nhất hai ngày mỗi tuần, như tập với trọng lượng cơ thể, dây kháng lực hoặc tạ phù hợp. Người lâu ngày không tập, có bệnh nền hoặc đau khớp nên bắt đầu nhẹ, tăng dần và hỏi chuyên gia về mức vận động an toàn. Bữa ăn cần đủ năng lượng, đa dạng nguồn đạm; đồng thời ngủ đủ, hạn chế ngồi lâu và kiểm soát bệnh mạn tính.
Một đợt nhiễm trùng nặng có thể khiến người bệnh ăn kém, nằm nhiều và suy giảm chức năng nhanh, nhất là khi cơ thể vốn đã yếu. Vì vậy, ngoài vận động và dinh dưỡng, người sau 40 tuổi nên rà soát lịch vaccine theo tuổi, bệnh nền, nghề nghiệp và nguy cơ phơi nhiễm. Vaccine không trực tiếp ngăn mất cơ, nhưng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh có thể phòng ngừa và hạn chế những giai đoạn phải nằm nhiều do bệnh tật.
Văn Hà
