Nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt và mô hình xã hạt nhân

Trung ương định hướng nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt để mở không gian phát triển, đồng thời hình thành các xã hạt nhân có sức lan tỏa, dẫn dắt khu vực.

Sáng 29/7, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày báo cáo quán triệt Kết luận của Trung ương về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo báo cáo, khu kinh tế đặc biệt sẽ được nghiên cứu nhằm tạo không gian phát triển mới; các đơn vị hành chính cấp xã có tính hạt nhân được hình thành để lan tỏa, nhân rộng, dẫn dắt phát triển, hướng tới đưa cấp xã trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở.

Các địa phương được yêu cầu chủ động rà soát những đơn vị hành chính chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện hoặc bộc lộ bất hợp lý trong quá trình vận hành. Nếu thật sự cần thiết, địa phương xây dựng phương án điều chỉnh, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc. Ảnh: Giang Huy

Sau một năm triển khai mô hình mới, Ban Chấp hành Trung ương khẳng định chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp yêu cầu phát triển đất nước. Tuy nhiên, kết quả mới chỉ là bước đầu. Quá trình vận hành còn một số hạn chế, bất cập về thể chế, phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực, bố trí và chất lượng cán bộ, chuyển đổi số, năng lực tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã.

Trung ương nhận định đây là những vấn đề tất yếu phát sinh khi chuyển đổi mô hình, cần tiếp tục rà soát, khắc phục và không làm thay đổi tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp bộ máy. Thời gian tới, bộ máy bên trong tiếp tục được "tinh chỉnh", đồng thời chuyển mạnh trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực quản trị, kiến tạo phát triển và hiệu quả phục vụ người dân.

Phân loại xã theo 4 vùng

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, việc phân bổ biên chế, bố trí phòng chuyên môn phải linh hoạt, sát thực tế. Trên cơ sở khung quy định của Trung ương, địa phương được chủ động sắp xếp phù hợp đặc thù địa bàn.

Trong một địa phương, các xã có thể được phân thành 4 vùng gồm đô thị, đô thị đặc biệt, nông thôn và miền núi. Vùng đô thị hóa cao, khối lượng công việc lớn có thể bố trí tối đa 6 phòng chuyên môn; vùng nông thôn, miền núi, biên giới có thể bố trí 4 phòng.

Sau khi xác định đúng nhu cầu, địa phương phải đánh giá thực chất đội ngũ để tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí đúng người, đúng việc. Trung ương cũng yêu cầu có chính sách tiền lương, phụ cấp, nhà ở, điều kiện làm việc và đãi ngộ phù hợp để cán bộ cấp xã yên tâm công tác lâu dài.

Các cơ quan liên quan phải hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức và bộ tiêu chí đo lường kết quả thực thi; xác định cấp xã là tuyến đầu trong quản trị quốc gia và phục vụ người dân. Mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là trong giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ công cơ bản, tiếp tục được sắp xếp, tinh gọn. Việc tinh giản biên chế phải gắn với nâng cao chất lượng viên chức.

Kết luận của Trung ương cũng yêu cầu tái cấu trúc thực chất thủ tục hành chính trên nền dữ liệu dùng chung, chuyển từ số hóa quy trình cũ sang thiết kế lại quy trình mới nhằm giảm giấy tờ, thời gian, chi phí và những tiếp xúc không cần thiết. Trí tuệ nhân tạo được ứng dụng có kiểm soát trong tham mưu, điều hành và phục vụ người dân, ưu tiên hỗ trợ cán bộ cơ sở hướng dẫn thủ tục, tổng hợp và phân tích dữ liệu, cảnh báo rủi ro, tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân, doanh nghiệp.

Nhà, đất, trụ sở và tài sản công dôi dư sau sắp xếp phải được xử lý dứt điểm, công khai, không để lãng phí, thất thoát. Quỹ đất, cơ sở vật chất dôi dư được ưu tiên cho y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng, an sinh xã hội và hành chính công.

Việc bàn giao, quản lý và số hóa hồ sơ sau sắp xếp phải bảo đảm không để thất lạc, hư hỏng, ảnh hưởng quyền lợi của người dân, doanh nghiệp. Trung ương cũng yêu cầu có cơ chế phân bổ ngân sách, tăng tỷ lệ để lại nguồn thu phù hợp để cấp xã đủ nguồn lực vận hành và phát triển kinh tế xã hội.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh nguyên tắc "quyền hạn giao đến đâu, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát tới đó". Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả vận hành của bộ máy thuộc phạm vi quản lý. Kết quả thực hiện nhiệm vụ, phát triển kinh tế xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phục vụ người dân là căn cứ quan trọng để đánh giá, bố trí, bổ nhiệm, điều động, khen thưởng hoặc kỷ luật cán bộ.

Trung ương cũng yêu cầu chuyển nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương và triển khai đồng bộ ở cấp tỉnh. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp phải trở thành một kênh dữ liệu quan trọng để đánh giá hiệu quả vận hành của bộ máy mới.

Về phương thức lãnh đạo, Đảng lãnh đạo toàn diện, trực tiếp nhưng không bao biện, làm thay hoặc can thiệp hành chính sự vụ vào thẩm quyền của cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị xã hội. Cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo được hoàn thiện theo hướng liên thông từ Trung ương đến cơ sở, bảo đảm phương châm "Trung ương kiến tạo, tỉnh điều phối, xã thực thi", khắc phục tình trạng thụ động, ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên.

Từ trái qua là Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thủ tướng Lê Minh Hưng; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Chủ tịch nước Lương Cường và nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính. Ảnh: Giang Huy

Sửa đổi quy định thi hành điều lệ Đảng

Trình bày nội dung về quy định thi hành Điều lệ Đảng, ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết việc sửa đổi, bổ sung Quy định nhằm bảo đảm thống nhất với mô hình tổ chức của hệ thống chính trị sau sắp xếp.

Một trong những điểm mới trọng tâm là thống nhất hệ thống tổ chức đảng gồm 3 cấp: Trung ương, tỉnh và cơ sở, tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính nhà nước. Những tổ chức đảng có đặc điểm, tính chất riêng được điều chỉnh cơ cấu bên trong theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Quy định mới thí điểm đổi tên một số loại hình tổ chức đảng ở cơ sở. Theo đó, "đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng" được đổi thành "đảng bộ cơ sở"; "đảng bộ cơ sở" và các loại hình được giao quyền, thí điểm giao quyền, ủy quyền được đổi thành "đảng bộ trực thuộc cơ sở". Tên gọi "chi bộ cơ sở" và "chi bộ trực thuộc" không còn phân biệt mà thống nhất là "chi bộ". Tổ chức cơ sở đảng được xác định gồm đảng bộ trực thuộc cơ sở và chi bộ.

Trung ương cũng thống nhất thí điểm thành lập đảng bộ HĐND tỉnh, thành phố và đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tỉnh, thành phố trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh. Tổ chức đảng tại xã, phường, đặc khu là đảng bộ cơ sở trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh. Tại địa bàn có đặc điểm riêng hoặc đông đảng viên, đảng bộ trực thuộc cơ sở có thể được thành lập để xử lý những vấn đề phát sinh nhưng không làm thay đổi hệ thống tổ chức của Đảng, tăng đầu mối hoặc biên chế không cần thiết.

Việc thành lập cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách hoặc kiêm nhiệm của đảng ủy cơ sở, đảng ủy trực thuộc cơ sở do cấp ủy cấp tỉnh xem xét, quyết định theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Sơn Hà