Ý nghĩa của đinh vàng trên cánh cửa Tử Cấm Thành

Trung QuốcĐinh vàng trên các cánh cửa của Tử Cấm Thành phải là số lẻ vì đại diện cho dương và người ta tin rằng phụ nữ chạm vào nó sẽ đẻ được con trai.

Đinh cửa là biểu tượng của thứ bậc và phải tuân theo quy định về số lượng và màu sắc vào thời nhà Minh (1368–1644) và nhà Thanh (1644–1912). Đầu tiên, số lượng đinh cửa phải là số lẻ vì trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, số lẻ đại diện cho dương hoặc ánh sáng, còn số chẵn đại diện cho âm, hoặc bóng tối.

9 là số lẻ lớn nhất nhỏ hơn 10, vì vậy nó trở thành độc quyền của hoàng đế, tượng trưng cho quyền lực tối cao và vương quyền thần thánh.

Du khách chụp ảnh bên cánh cổng của Tử Cấm Thành, nay là Bảo tàng Cố Cung, ngày 2/10/2025. Ảnh: Xinhua

Trong Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, các cổng được sơn màu đỏ, là màu đại diện cho sự trang nghiêm và thịnh vượng. Các cổng chính được tô điểm bằng 81 chiếc đinh cửa mạ vàng, được sắp xếp theo quy tắc 9 hàng 9 cột nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, số đinh cửa ở Đông Hoa Môn, cửa đông của Tử Cấm Thành, lại là số chẵn với 72 chiếc. Theo các nhà nghiên cứu, có một số giả thuyết để giải thích cho ngoại lệ này. Một là nó từng là "cổng ma", nơi linh cữu của các hoàng đế, chẳng hạn như Thuận Trị, Gia Khánh và Đạo Quang của triều đại nhà Thanh, rời khỏi Tử Cấm Thành. Việc sử dụng số lượng đinh là số chẵn nhằm phân biệt cái chết với sự sống.

Một cách giải thích khác là hoàng đế cuối cùng của triều đại nhà Minh, Sùng Trinh, đã bỏ chạy từ Đông Hoa Môn trước khi treo cổ tự tử trên cây khi triều đại sụp đổ. Sau triều Minh, khi triều Thanh lên cầm quyền đã xây lại cánh cổng, bỏ một hàng đinh cửa để biểu thị sự thất bại của cánh cổng trong việc bảo vệ chế độ.

Cách giải thích thứ ba là phương đông là hướng của mộc và theo ngũ hành, mộc khắc thổ nên số lượng đinh cửa là số chẵn nhằm loại bỏ sức mạnh của mộc.

Cấu tạo của đinh cửa truyền thống Trung Quốc. Ảnh: Sohu

Chỉ có hoàng đế mới được phép sử dụng 81 đinh cửa. Vào triều Thanh, dinh thự của các thân vương được sử dụng 63 đinh cửa và con trai của họ là 45. Các công tước và hầu tước cũng được phép lắp đinh cửa, sử dụng các số lượng lần lượt là 49 và 25. Họ cũng chỉ được sử dụng đinh cửa làm bằng sắt. Dân thường không được phép sử dụng đinh cửa.

Màu sắc của cánh cửa cũng được quy định rõ. Vào triều Thanh, cửa màu đỏ chỉ được phép dành cho hoàng gia và quan lại. Người giàu có thể sơn cửa màu đen nhưng người dân thường không được phép sơn cửa.

Tài liệu sớm nhất về đinh cửa có niên đại từ triều đại Bắc Ngụy (386-535). Thực tế, đinh cửa không chỉ nhằm mục đích trang trí. Vì nhiều cánh cổng rất lớn và tích hợp nhiều tấm gỗ, các đinh cửa cũng hoạt động như bộ phận gia cố.

Chúng được thiết kế thành hình dạng tròn vì mục đích thẩm mỹ. Bởi đinh rỗng nên thời nhà Tống (960-1279), chúng được gọi là "bong bóng nổi".

Lực lượng an ninh tuần tra Cố Cung ngày 4/6/2012. Ảnh: Reuters

Phong tục chạm vào đinh cửa ngày nay cũng có nguồn gốc lịch sử. Thời nhà Minh, phụ nữ thường nhắm mắt chạm vào đinh cửa khi ra ngoài vào buổi tối ngày 16 tháng Giêng. Đó là một trong số ít ngày mà phụ nữ thời cổ đại được phép đi ra ngoài vào buổi tối. Việc đi dạo được đặt tên là "đi bộ xua tan bệnh tật" với niềm tin bằng cách chạm vào đinh cửa, may mắn sẽ đến với họ.

Một số người cũng tin rằng chạm vào đinh cửa sẽ giúp họ sinh con trai, vì trong tiếng Trung từ chỉ đinh cửa phát âm là "men ding", đồng âm với từ "nam đinh" (người đàn ông trong gia đình). Họ cũng tin rằng chạm vào đinh cửa càng cao, họ sẽ càng may mắn.

Hồng Hạnh (Theo SCMP)