Xúc động trước những trang hồ sơ ‘đi B’ của cha được lưu giữ hơn nửa thế kỷ

Chiều 28/7, Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai trao trả 4 bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ "đi B" cho thân nhân các gia đình trên địa bàn tỉnh. Đây là đợt trao hồ sơ, kỷ vật thứ hai được trung tâm tổ chức nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Trước đó, ngày 24/7, đơn vị đã trao 10 bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ "đi B" cho thân nhân các gia đình, góp phần đưa những tư liệu lịch sử quý giá trở về với người thân sau nhiều thập kỷ lưu giữ.

Buổi lễ diễn ra trong không khí trang trọng, xúc động. Người trao cũng như người nhận không khỏi bùi ngùi khi những tài liệu, kỷ vật gắn với một thời kỳ lịch sử hào hùng của cha, ông nay được trở về với gia đình.

Ông Lâm Trường Định - Giám đốc Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh: Mỗi bộ hồ sơ, kỷ vật "đi B" không chỉ là tư liệu lịch sử quý giá mà còn là ký ức, là tài sản tinh thần thiêng liêng đối với mỗi gia đình, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Việc trao trả hồ sơ, kỷ vật "đi B" là nhiệm vụ trọng tâm của Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh cũng như Sở Nội vụ Gia Lai trong thời gian qua và trong thời gian tới.

Thân nhân gia đình cán bộ "đi B" xúc động tại buổi trao trả hồ sơ, kỷ vật. (Ảnh: Trương Định)

Mong mỏi tìm được nơi an nghỉ của cha

Cầm trên tay hồ sơ "đi B" của cha mình, ông Diệp Đình Chiến (sinh năm 1949, phường Bình Định, tỉnh Gia Lai) không giấu được sự xúc động. Những trang thông tin trong tập hồ sơ "đi B" được trao lại trong buổi chiều cuối tháng 7 mang một ý nghĩa đặc biệt. Dù không thể thay thế những năm tháng cha con xa cách, cũng không thể đưa người cha trở về. Nhưng từng trang giấy lại giúp ông Chiến hiểu hơn về cuộc đời, quá trình hoạt động và sự cống hiến của cha mình.

Ông Chiến kể, năm 6 tuổi theo cha là Diệp Bửu Quang (sinh năm 1926) tập kết ra Bắc, lúc bấy giờ mẹ và em trai ở lại quê nhà. "Ngày đi ai cũng nghĩ 2 năm sẽ về nhưng ngờ đâu kéo dài 21 năm. Dù đi cùng cha nhưng khi đó còn nhỏ, tôi lại không có nhiều thời gian sống bên cha nên ký ức về cha trong cũng không nhiều. Hôm nay được nhận lại hồ sơ của cha, tôi rất hồi hộp, xúc động", ông Chiến xúc động nói.

Trên đất Bắc, cậu bé Diệp Đình Chiến vào Trường học sinh miền Nam học tập, lớn lên trong sự đùm bọc, nuôi dưỡng của Đảng và Nhân dân miền Bắc. Sau khi tốt nghiệp sư phạm, ông được phân công giảng dạy tại Hà Nội. Đến sau ngày đất nước giải phóng, ông Chiến trở về công tác ở An Nhơn (tỉnh Bình Định cũ) cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2009.

Theo dòng ký ức của ông Chiến, khoảng năm 1963 - 1964, cha của ông "đi B" vào Nam và sau đó được phân công về công tác tại Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Bình Định. Năm 1967, trong một chuyến công tác về phía Bắc của huyện Hoài Nhơn (tỉnh Bình Định cũ), ông Diệp Bửu Quang hi sinh. Ông Chiến cho biết, sau ngày đất nước thống nhất, Tỉnh ủy Bình Định cùng gia đình tổ chức tìm kiếm nhưng đến nay vẫn chưa xác định vị trí chôn cất cha của ông.

Trao trả hồ sơ, kỷ vật của cán bộ "đi B" cho thân nhân các gia đình trên địa bàn tỉnh Gia Lai. (Ảnh: Trương Định)

Ông Diệp Đình Chiến đọc lại những trang hồ sơ của cha mình. (Ảnh: Trương Định)

Ông Lâm Trường Định - Giám đốc Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai, cho biết, tỉnh Gia Lai có gần 6.000 hồ sơ của cán bộ "đi B", là một trong những địa phương có số lượng hồ sơ "đi B" lớn trên cả nước. Những năm qua, tỉnh đã tổ chức nhiều đợt trao trả hồ sơ, kỷ vật cho thân nhân các cán bộ "đi B". Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số lượng lớn hồ sơ của cán bộ "đi B" vẫn chưa được xác minh để trao trả lại cho gia đình.

Theo lãnh đạo Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai, phần lớn các hồ sơ thuộc về những cán bộ tập kết ra Bắc từ năm 1954 rồi trở lại miền Nam tham gia kháng chiến. Do điều kiện lúc bấy giờ thông tin liên lạc hạn chế, khiến việc xác minh để trao trả còn gặp nhiều khó khăn. Do đó, việc đẩy mạnh tuyên truyền, cùng sự phối hợp với chính quyền các địa phương có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xác minh, tìm kiếm thân nhân để sớm trao trả những hồ sơ, kỷ vật còn lưu giữ. Đây không chỉ là nguồn tư liệu lịch sử quý giá mà còn là căn cứ để giải quyết chế độ, chính sách đối với người có công theo quy định.

Ông Lâm Trường Định - Giám đốc Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai (người đứng), trao đổi thông tin với các gia đình người thân cán bộ "đi B". (Ảnh: Trương Định)