Xe Trung Quốc tạo ra 'kiểu toàn cầu hóa mới'

CEO hãng phụ tùng lớn nhất Thái Lan cho rằng xe điện Trung Quốc đang tái định hình ngành ôtô, buộc các doanh nghiệp truyền thống phải thay đổi.

Làn sóng xe Trung Quốc làm thay đổi ngành ôtô

Trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia, Yeap Swee Chuan - nhà sáng lập kiêm CEO Aapico Hitech, công ty sản xuất phụ tùng ôtô niêm yết lớn nhất Thái Lan - cho biết những biến động mà ngành ôtô Thái Lan trải qua trong ba năm qua, kể từ khi các hãng xe Trung Quốc làm thay đổi một thị trường vốn do các hãng Nhật thống trị, hiện cũng đang lặp lại tại nhiều nơi trên thế giới.

"Các hãng xe Nhật đang rơi vào tình thế rối ren. Về lâu dài, để tồn tại, các doanh nghiệp sẽ phải hợp tác nhiều hơn với các công ty Trung Quốc. Rất khó để ngăn cản họ", Yeap nói.

Theo ông, tình trạng khó khăn của ngành ôtô Thái Lan, lĩnh vực đóng góp khoảng 12% GDP, không chỉ xuất phát từ sức ép của các hãng xe Trung Quốc mà còn do những yếu tố trong nước như sự hỗ trợ hạn chế của chính phủ đối với doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm.

Năm 2025, Thái Lan bán ra 621.166 ôtô, trong đó có 121.962 xe điện. Doanh số tăng 8,6% so với năm trước, đánh dấu lần tăng đầu tiên sau ba năm, nhưng vẫn chưa bằng một nửa mức đỉnh 1,43 triệu xe của năm 2012. Sản lượng ôtô cũng giảm từ 2,46 triệu xe năm 2013 xuống còn 1,45 triệu xe năm ngoái. Yeap dự báo con số này sẽ tiếp tục giảm khi nợ hộ gia đình duy trì ở mức cao và xu hướng xuất khẩu thay đổi.

Tư duy xe điện tạo khác biệt

Yeap cho rằng làn sóng xe điện Trung Quốc sẽ tạo ra "một kiểu toàn cầu hóa mới", buộc các tập đoàn ôtô lâu đời phải điều chỉnh chiến lược, trong khi các nhà cung cấp linh kiện sẽ phục vụ nhiều hãng xe trên toàn cầu thay vì chỉ tập trung vào một số khách hàng.

Mẫu xe Trung Quốc Neta tại Triển lãm ôtô Thái Lan 2025. Ảnh: Bangkok Post

Theo hãng nghiên cứu Mobility Global của Mỹ, thị phần ôtô toàn cầu của các hãng xe Trung Quốc đã tăng gấp đôi trong vòng 10 năm, lên 25% vào năm 2025, chỉ thấp hơn một điểm phần trăm so với các hãng Nhật. Trong cùng giai đoạn, thị phần của các hãng xe Nhật giảm từ 30% xuống còn 26%. Yeap dự báo trong tương lai, xe động cơ đốt trong, xe thuần điện và xe hybrid sẽ chia nhau thị trường với tỷ trọng gần tương đương.

Ông cho rằng lợi thế lớn nhất của các hãng xe Trung Quốc nằm ở tư duy phát triển sản phẩm. "Ba năm trước, khi xe Trung Quốc vào Thái Lan, ai cũng nói đó là xe chất lượng thấp. Nhưng giờ thì không còn như vậy nữa. Xe, hệ thống điện tử và các công nghệ của họ rất tiên tiến, giới trẻ đều thích", Yeap nói.

Ông cho rằng các hãng xe châu Âu, Nhật Bản và nhiều nhà sản xuất truyền thống vẫn suy nghĩ theo tư duy xe động cơ đốt trong, còn các hãng xe Trung Quốc lại phát triển với tư duy xe điện ngay từ đầu.

Hợp tác để thích ứng với thị trường

Hiện 97% sản lượng của Aapico vẫn phục vụ các hãng xe ngoài Trung Quốc, giảm nhẹ so với gần 100% cách đây ba năm. Theo Yeap, tốc độ phổ cập xe điện tại Đông Nam Á đang tăng nhanh. Tại Indonesia, xe điện đã tăng từ gần như không có thị phần lên khoảng 15% doanh số sau 5 năm, còn tại Thái Lan tăng từ 1% lên 23%.

Yeap Swee Chuan, nhà sáng lập kiêm CEO công ty sản xuất phụ tùng ôtô Thái Lan Aapico Hitech. Ảnh: The Edge Malaysia

Aapico hiện cung cấp linh kiện cho nhiều hãng xe, trong đó có cả VinFast. Công ty có mặt tại Trung Quốc từ năm 2004, trước khi các hãng xe nước này vươn ra toàn cầu, và hiện sở hữu 52 công ty con cùng công ty liên kết.

Yeap cho biết việc mở rộng sang Trung Quốc từ sớm và nhiều năm hợp tác với doanh nghiệp nước này giúp Aapico có vị thế tốt hơn nhiều đối thủ. Một ví dụ là liên doanh với Proton tại Malaysia, nơi Geely sở hữu 49,9% cổ phần.

Tuy nhiên, Aapico cũng chịu ảnh hưởng khi nhiều hãng xe Trung Quốc ưu tiên đưa các nhà cung cấp linh kiện từ quê nhà sang. Lợi nhuận ròng của công ty giảm từ 1,6 tỷ baht (47,7 triệu USD) năm 2023 xuống 747 triệu baht (22,2 triệu USD) năm 2024 và còn 731 triệu baht (21,8 triệu USD) năm 2025. Phần lớn khó khăn đến từ thị trường Thái Lan, nơi doanh thu giảm 26,6%, trong khi doanh thu từ hoạt động ở nước ngoài tăng nhẹ.

Yeap cho biết Aapico đang tích cực tìm kiếm các đối tác Trung Quốc. "Điều chúng tôi làm lúc này là tìm các công ty Trung Quốc để trở thành đối tác. Khi họ đến, họ sẽ làm việc với chúng tôi. Chúng tôi đã có sẵn nhà máy, đất đai cũng đã khấu hao xong, vì vậy sẽ có những hãng phải hợp tác với chúng tôi", ông nói.

Phạm Hải (theo Nikkei Asia)