Vụ kiện đòi bức tranh của Picasso bị đánh cắp hơn 60 năm

MỹBức tranh biến mất hơn 6 thập kỷ bất ngờ xuất hiện trở lại, kéo theo cuộc chiến pháp lý giữa Bảo tàng Solomon R. Guggenheim và một cặp vợ chồng đã mua lại bức tranh.

Bức tranh sơn dầu trên vải có tên "Femme dans un fauteuil" (Người phụ nữ trên ghế bành) biến mất vào năm 1961 khi đang được Quỹ Solomon R. Guggenheim cho Đại học Pittsburgh mượn để trưng bày.

Ngày 6/2/1961, một sinh viên Đại học Pittsburgh phát hiện bức tranh đã biến mất khỏi tòa nhà Student Union, nơi tác phẩm được trưng bày cùng nhiều tác phẩm khác. Bức tranh dự kiến được trả lại cho Guggenheim vào cuối tháng đó.

Cảnh sát và FBI lập tức điều tra. Nhà chức trách treo thưởng 100 USD cho thông tin giúp tìm ra bức tranh, đồng thời thông báo cho các bảo tàng trên khắp Bắc Mỹ.

Nhưng rồi không có thêm manh mối nào. Bức tranh dường như biến mất hoàn toàn.

Tranh sơn dầu "Femme dans un fauteuil" được Picasso vẽ năm 1918 trong thời gian hưởng tuần trăng mật cùng người vợ đầu tiên, diễn viên múa ballet Olga Khokhlova, tại Biarritz, Pháp. Ảnh: Nypost

Bức tranh xuất hiện sau 62 năm

Năm 2023, một nhà nghiên cứu của nhà đấu giá Christie's kiểm tra bức tranh kích thước khoảng 34,3 x 26,7 cm, được đưa ra để xem xét khả năng bán riêng.

Chủ sở hữu khi đó là vợ chồng Lawrence Jay Handler và Wendy Cohen Handler, ở Massachusetts. Họ cho biết đã mua bức tranh vào năm 1999 từ Beadleston Fine Art, một phòng tranh ở Manhattan đóng cửa năm 2002.

Nhà nghiên cứu của Christie's bất ngờ nhận ra đây chính là bức họa Picasso biến mất năm 1961. Sau khi nhận được thông tin, Guggenheim chính thức yêu cầu cặp vợ chồng giao trả tác phẩm vào tháng 8/2023. Tuy nhiên, hai người từ chối. Bức tranh sau đó được giữ tại Christie's trong suốt thời gian tranh chấp.

Ngày 10/8, Guggenheim nộp đơn kiện tại Tòa án Tối cao bang New York, yêu cầu vợ chồng Handler trả lại bức tranh và bồi thường 3,5 triệu USD. Khi biến mất vào năm 1961, bức tranh được định giá từ 10.000 đến 60.000 USD. Hiện nay, tác phẩm được cho là có giá trị lên tới hàng triệu USD.

Theo hồ sơ vụ kiện, không có bằng chứng cho thấy vợ chồng Handler biết bức tranh là tài sản bị đánh cắp khi họ mua nó.

Phía Guggenheim vẫn khẳng định quyền sở hữu với bức tranh. Theo bảo tàng, người sáng lập Solomon R. Guggenheim đã mua bức tranh từ Gallery Zwemmer ở London vào năm 1936. Tên ông cũng được ghi nhận là chủ sở hữu tác phẩm trong một danh mục về Picasso xuất bản năm 1949.

Sau vụ mất cắp, Guggenheim nhận 7.000 USD từ công ty bảo hiểm Chubb, nhưng cho biết đã hoàn trả khoản tiền này vào cuối năm 2023, sau khi bức tranh được tìm thấy. Theo hồ sơ tòa án, Chubb xác nhận quyền sở hữu tác phẩm đã được trả lại cho Guggenheim.

Đại diện Guggenheim nói bảo tàng đã cố gắng giải quyết vụ việc với những người đang nắm giữ tác phẩm, đồng thời khẳng định Guggenheim "luôn là chủ sở hữu hợp pháp" của bức tranh và mong muốn thu hồi nó.

Bảo tàng Solomon R. Guggenheim ở New York. Ảnh: Nypost

Cuộc chiến quyền sở hữu với 'người mua ngay tình'

Vụ kiện hiện tại có những điểm tương đồng với cuộc chiến pháp lý trước đây giữa bảo tàng và một tác phẩm khác bị đánh cắp.

Cuối những năm 1980, Guggenheim tìm cách thu hồi bức tranh "The Cattle Trader" (Người buôn gia súc) của Marc Chagall, một tác phẩm màu bột mà bảo tàng cho rằng đã bị một nhân viên lấy cắp đại lộ Madison và được một cặp vợ chồng mua lại. Họ giữ bức tranh trong nhà suốt nhiều năm.

Khi Guggenheim yêu cầu trả lại tác phẩm, cặp vợ chồng lập luận rằng họ mua tác phẩm một cách ngay tình, không biết và không có lý do để nghi ngờ đây là tài sản bị đánh cắp. Họ cũng đặt câu hỏi về việc bảo tàng đã chậm trễ trong việc đưa ra yêu cầu thu hồi.

Tuy nhiên, một tòa án ở New York vẫn cho phép Guggenheim tiếp tục vụ kiện, qua đó củng cố một nguyên tắc quan trọng trong cách bang này xử lý các tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp: Việc người mua ngay tình không đồng nghĩa với việc quyền của họ được ưu tiên hơn quyền của chủ sở hữu ban đầu.

Tranh chấp cuối cùng được giải quyết vào năm 1993.

Vụ án trước đây trở thành một tiền lệ quan trọng trong các cuộc tranh chấp pháp lý về tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp tại New York. Trong một phán quyết năm 1991, Chánh án Solomon Wachtler cảnh báo nếu buộc các nạn nhân phải chịu trách nhiệm trong việc truy tìm những tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp, điều đó có thể khuyến khích hoạt động buôn bán bất hợp pháp các tài sản văn hóa.

Giờ đây, bức họa của Picasso vừa được tìm thấy một lần nữa đặt nguyên tắc này trước sự xem xét của tòa án.

Phía vợ chồng Handler cùng luật sư của hai bên chưa phản hồi.

Tuệ Anh (theo Nypost, Artlyst)