Vợ liệt sĩ biệt động Sài Gòn: Không dám nhận thi thể chồng Tết Mậu Thân 1968

9 hours ago 10

Quảng Cáo
0943778078

Ở tuổi 94, bà Trần Thị Út vẫn nhớ như in đêm chồng bà là liệt sĩ Năm Mộc cùng đồng đội biệt động Sài Gòn rời tiệm may Quốc Anh tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968.

Trong nắng chiều muộn trên đường Nguyễn Xí (phường Gia Định, TP.HCM) những ngày đầu tháng 8.2026, chúng tôi đến thăm bà Trần Thị Út - vợ liệt sĩ Trần Phú Cương (bí danh Năm Mộc), chiến sĩ biệt động Sài Gòn được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 1978.

Ở tuổi 94, sức khỏe bà Út đã giảm sút nhiều. Như lời ông Dũng (con trai bà) chia sẻ, do tuổi cao lại lắm bệnh nên ngày nào bà cũng phải cậy nhờ tới thuốc. Vậy mà khi thấy có khách đến nhà, bà vẫn xởi lởi chào đón, giọng nói chậm nhưng rõ, trí nhớ minh mẫn.

Nhờ chiếc ghế 4 chân làm điểm tựa, bà Út chậm rãi nhấc bàn chân run run, từng bước ra phòng khách. Nghe chúng tôi giới thiệu là PV Báo Thanh Niên, ánh mắt bà sáng lên. Bà khoe ngày nào cũng đọc báo in, đặc biệt theo dõi thông tin quy tập hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng. Rồi từ câu chuyện ấy, ký ức về người chồng đã hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968 lặng lẽ ùa về...

Hầm vũ khí dưới tiệm may Quốc Anh của đội biệt động Sài Gòn

Bà Út kể, bà nên duyên ông Năm Mộc năm 23 tuổi, qua mai mối của một người chú quen. "Từ từ nó như có duyên số vậy" rồi họ cưới nhau, sinh ra 5 người con.

Ngày ấy, vợ chồng bà sống trong căn nhà số 65 Nguyễn Bỉnh Khiêm, cách Đài phát thanh Sài Gòn chừng 100 m. Bà mở tiệm may Quốc Anh, còn chồng làm nghề mộc ở một cửa hàng bán đồ gỗ. Vì làm đồ mộc giỏi, ông được đồng đội đặt bí danh Năm Mộc. Bà Út cũng mang bí danh này theo chồng, bởi mọi người thường gọi bà là "chị Năm Mộc".

"Lúc trước sống chung với nhau, tôi có tham gia hội phụ nữ, được sinh hoạt rồi cũng biết đôi chút. Tôi cũng nghi chồng mình tham gia cách mạng, cảm giác vậy thôi chứ chưa rõ ràng. Mãi đến khi chiến dịch Mậu Thân 1968 diễn ra, tôi mới biết chồng mình là thành viên đội 4 biệt động Sài Gòn, đảm nhiệm mục tiêu đánh Đài phát thanh", bà Út nhớ lại.

Dưới tiệm may Quốc Anh, ông Năm Mộc đào hầm chứa vũ khí. Mỗi lần đưa vũ khí về, ông lại bảo vợ đưa các con về ngoại chơi. Bà đi rồi, các đồng đội mới chở vũ khí tới. Tất cả được ngụy trang rất khéo.

"Hầm giấu mấy tấn vũ khí mà mấy năm trời tôi không biết gì hết, tôi làm thợ may tỉnh bơ", bà Út bồi hồi kể.

Khi chúng tôi hỏi lúc thấy chồng khui hầm, đưa vũ khí lên, bà có bất ngờ không? Bà Út cười rồi nói: "Tôi cảm thấy nó hiển nhiên chứ không có gì bất ngờ, không có gì ngại ngùng. Khi biết ổng tham gia đánh chỗ này chỗ nọ cũng cảm thấy bình thường chứ không khuyên ngăn gì".

Theo hồi ký Biệt động Sài Gòn của đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Hùng (bí danh Tư Chu, nguyên Chỉ huy trưởng lực lượng biệt động Sài Gòn), mục tiêu đánh Đài phát thanh được giao cho đội 4 gồm 13 người.

Ông Nguyễn Văn Tăng (bí danh Tư Tăng) phụ trách chung cụm 345; ông Năm Lộc là đội trưởng, ông Thân và Năm Mộc là đội phó; ông Ba Tẻo là chính trị viên.

Chiến đấu viên gồm: Hưng, Tỷ, Hai Còm, Hồng, Chín, Hùng, Hiệp, Thảo (y tá kiêm liên lạc) và bà Út (vợ ông Năm Mộc).

Cơ sở đảm bảo trú quân và kho vũ khí là tiệm may Quốc Anh. Trong hầm có 8 khẩu AK, 50 trái lựu đạn, 1 súng Colt 12 ly, 50 kg thuốc nổ. Phương tiện là 1 xe vận tải nhẹ đủ chỗ ngồi 9 người. Khi chiến đấu, ông Năm Mộc được chỉ định là đội phó, đồng thời lái xe đưa đơn vị đến mục tiêu.

Nửa quả táo chia đôi và chuyến đi không ngày trở về

Bà Út vẫn nhớ như in buổi chồng từ giã mẹ con để đi. Ông nói bà ở nhà nuôi con. Rồi ông khui hầm lấy vũ khí, lấy bản đồ, cùng đồng đội đánh Đài phát thanh đêm mùng 1 rạng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968.

Tôi nhớ lúc đó ông cầm quả táo, ông ăn nửa rồi còn nửa đưa tôi. Thế là ổng đi ra cửa sau, lên xe chở anh em đi. Tôi chỉ mong chiến dịch toàn thắng chứ không níu kéo, khuyên ngăn gì, vì đó là nhiệm vụ, điều hiển nhiên phải làm.

Bà Trần Thị Út

Đội biệt động hoàn thành nhiệm vụ đánh chiếm Đài phát thanh. Tất cả hy sinh, chỉ còn ông Ba Tẻo và Tư Tăng sống sót trở về.

Theo cuốn sách Mậu Thân 1968 - Một thiên hùng ca do câu lạc bộ Truyền thống Thành đoàn TP.HCM chủ biên, sau khi tái chiếm lại Đài phát thanh Sài Gòn, thi thể các chiến sĩ biệt động được gom lên xe chở đi. Khi xe chạy ngang qua tiệm may Quốc Anh, bà Út nhìn thấy bộ áo màu xanh của Năm Lộc mà bà đưa ông mặc ban sáng, bên cạnh là chiếc áo ca rô của chồng bà.

Bà Út rụng rời chân tay, muốn khóc mà không dám khóc: "Thi thể chở ngoài đường, dân chúng xung quanh ra coi, nhưng mình là người trong cuộc không dám coi. Rồi thi thể ổng được đưa đi đâu đó... Mình biết vậy thôi chứ không dám ra nhận người. Nếu ra nhận là bị bắt ngay, vì trong nhà còn những đồng chí sống sót trở về và 5 đứa con nhỏ".

Bà Út nghẹn ngào, niềm đau như xé nát tim gan: "Ban ngày tôi giả vờ bình thường như không có gì xảy ra, không để người ta nghi ngờ. Tối đến, tôi mới dám khóc".

Để bảo vệ các con và cơ sở, bà Út nhờ giao liên tên Thảo đưa 5 người con về nhà ngoại. Ít ngày sau, bà độn bụng giả làm sản phụ đi sinh con để thoát khỏi khu vực bị theo dõi. Bà trà trộn vào nhà bảo sanh rồi lên chiến khu Củ Chi.

Tiếng rao bán mít của người mẹ từ chiến khu trở về

Bà Trần Thị Trang Liên (con gái bà Út) nhớ những ngày mẹ ở chiến khu, thỉnh thoảng cải trang thành người bán mít để về thăm con.

"Lúc tôi còn nhỏ, cứ nghe rao 'Ai mua mít không? Ai mua mít không?' là thích lắm bởi biết sắp được gặp mẹ. Giữa bà ngoại với mẹ tôi đã có một tín hiệu rồi. Ở phía trên là mít và chuối, nhưng ở dưới mẹ kèm theo đồ chơi, áo đầm", bà Liên xúc động kể.

Năm 1998, bà Út và các con mới đưa liệt sĩ Trần Phú Cương về với gia đình. Theo bà Liên, hài cốt của cha được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng và đã được chôn cất ở Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM. Tuy nhiên, thời điểm đó việc giám định ADN còn hạn chế nên gia đình chưa thực hiện.

Vừa qua, nhân dịp TP.HCM triển khai chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ, gia đình bà Liên làm đơn gửi Bộ Tư lệnh TP.HCM, Công an phường Gia Định và Ban chỉ huy quân sự phường Gia Định, đề nghị được giám định mẫu sinh phẩm của gia đình với hài cốt đang được chôn ở nghĩa trang.

Chiều muộn dần buông trên khắp nẻo đường TP.HCM khiến lòng chúng tôi chùng lại. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức của bà Út về người chồng biệt động Sài Gòn vẫn nguyên vẹn như mới hôm qua: ngôi nhà có hầm vũ khí dưới đáy tủ, nửa quả táo trước giờ xuất kích, chiếc áo ca rô trên xe chở thi thể người chồng và đồng đội hy sinh... và những đêm dài nuốt nước mắt chảy ngược vào trong.

Read Entire Article