VinVentures: Công nghệ mở dư địa tăng trưởng mới cho M&A Việt Nam

Sự phát triển của công nghệ cùng các chính sách đổi mới sáng tạo mở ra nhiều cơ hội mới, giúp M&A tại Việt Nam có thể đạt 9-16 tỷ USD vào 2030, theo CEO quỹ VinVentures.

Thông tin do bà Lê Hàn Tuệ Lâm, CEO VinVentures nêu tại diễn đàn Venture Forum 2026 diễn ra ngày 12/6 tại TP HCM. Chương trình có chủ đề "Bức tranh M&A Việt Nam: Những động lực dẫn dắt làn sóng mới", phân tích về dòng chảy của nguồn vốn và những nền tảng để doanh nghiệp Việt hút sự chú ý của các quỹ đầu tư, tận dụng M&A như một công cụ tăng trưởng dài hạn.

Công nghệ dần trở thành động lực mới

Mở đầu diễn đàn, ông Trần Trọng Tuyên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho biết nền kinh tế hiện nay có những động lực quan trọng là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân.

Trong bối cảnh này, việc huy động các nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo, nhất là thông qua đầu tư mạo hiểm, đầu tư tăng trưởng và các hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A), ngày càng trở thành yếu tố quan trọng. Các hoạt động hướng đến thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ có khả năng tăng trưởng nhanh, mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.

Ông Tuyên cũng điểm lại những dấu mốc đặc biệt như Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP HCM đi vào hoạt động, ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM. Thành phố cũng thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP HCM với vốn khởi điểm 500 tỷ đồng, hướng tới quy mô 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, đánh dấu bước đi tiên phong trong triển khai hợp tác công - tư cho đầu tư đổi mới sáng tạo theo Nghị định 264 của Chính phủ. Những bước đi này được ghi nhận trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, với dấu ấn rõ nét nhất là TP HCM lần đầu tiên vươn lên vị trí thứ 98 thế giới, chính thức góp mặt trong Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năng động nhất toàn cầu, theo báo cáo StartupBlink công bố tháng 5 năm nay.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM phát biểu tại sự kiện. Ảnh: VinVentures

Riêng về bức tranh M&A Việt Nam, bà Lê Hàn Tuệ Lâm, CEO VinVentures, cho rằng thị trường đang xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 367 giao dịch với tổng giá trị 8,72 tỷ USD. Đến 2026, lần đầu tiên thị trường ghi nhận ba nguồn cung cùng xuất hiện: thoái vốn doanh nghiệp nhà nước - ước hơn 2 tỷ USD; thoái vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân (khoảng 3,5 tỷ USD) và chu kỳ M&A của các startup quy mô lớn như Highlands, Golden Gate hay Long Châu (khoảng 1,8 tỷ USD).

Nhìn lại khoảng 30 năm phát triển của M&A Việt Nam, các chu kỳ tăng trưởng không chỉ được quyết định bởi tâm lý nhà đầu tư, còn chịu tác động từ môi trường pháp lý, khả năng tiếp cận vốn, hạ tầng thị trường và năng lực triển khai giao dịch của doanh nghiệp.

Trong hơn một thập niên qua, dòng vốn M&A chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực gắn với nền kinh tế thực như bất động sản, hàng tiêu dùng và công nghiệp. Trong đó, 51% tổng giá trị giao dịch giai đoạn 2014-2025 nằm ở hai nhóm bất động sản và tiêu dùng. Ngành công nghệ tuy tỷ trọng thấp nhưng hiện được đánh giá như một tín hiệu đáng chú ý khi giá trị giao dịch liên tục tăng trưởng ổn định qua từng năm. Bà Tuệ Lâm nhận định, sự gia tăng hiện diện của công nghệ cho thấy quá trình trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Các doanh nghiệp sở hữu sản phẩm thực tiễn hơn, đội ngũ sáng lập có năng lực hơn và khả năng kết nối với nhu cầu thị trường cũng rõ nét hơn trước.

Cũng theo bà, công nghệ là một trong ba tín hiệu quan trọng cho thấy thị trường M&A Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới. Bên cạnh đó, quy mô thị trường hiện nay đã tiệm cận những giai đoạn sôi động nhất nếu loại bỏ tác động của một số thương vụ đặc biệt trong quá khứ. Đồng thời, dòng vốn trong nước đang duy trì vai trò ngày càng lớn trong cấu trúc thị trường.

Bà Lê Hàn Tuệ Lâm, CEO VinVentures, điểm lại thị trường M&A Việt Nam. Ảnh: VinVentures

Về những yếu tố hút dòng vốn, ông Timothy Hyunmyung Dho, CEO Impact Square, đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường được theo dõi sát sao nhất tại châu Á. Bên cạnh quy mô dân số hơn 100 triệu người và lực lượng lao động trẻ, sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực sản xuất và công nghệ đang giúp Việt Nam duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn toàn cầu.

Với ông Chris Freund, Giám đốc điều hành Mekong Capital, thị trường Việt hiện nay đang xuất hiện nhiều "giá trị thực" hơn sau giai đoạn điều chỉnh. Theo ông, Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình ứng dụng công nghệ trên quy mô lớn, với các yếu tố như sự phát triển của hạ tầng số, thanh toán kỹ thuật số và hành vi tiêu dùng số đang tạo nền tảng cho "kỷ nguyên vàng" mới của đầu tư mạo hiểm. Thị trường này cũng có nhiều lợi thế trong các lĩnh vực như AI, gaming và các công cụ hỗ trợ nhà phát triển phần mềm.

Các chuyên gia bàn về bức tranh M&A Việt Nam. Ảnh: VinVentures

Yêu cầu về nâng cao chất lượng doanh nghiệp

Sự lạc quan về triển vọng thị trường không đồng nghĩa với việc những thách thức đã hoàn toàn biến mất. Theo bà Lê Hàn Tuệ Lâm, năm 2022 đánh dấu giai đoạn điều chỉnh mạnh khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp suy giảm, dòng vốn quốc tế trở nên thận trọng hơn và khoảng cách định giá giữa bên mua với bên bán nới rộng đáng kể.

Tuy nhiên, giai đoạn khó khăn này cũng cho thấy khả năng thích ứng của thị trường. Tỷ trọng giao dịch do nhà đầu tư trong nước thực hiện tăng lên đáng kể, cho thấy vốn nội không còn đóng vai trò hỗ trợ tạm thời mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái M&A.

Chuyên gia bàn về những động lực dẫn dắt làn sóng mới. Ảnh: VinVentures

Trong khi đó, ông Andrea Campagnoli, Đối tác sáng lập Bain Việt Nam, cho rằng giá trị doanh nghiệp hiện nay không còn đến chủ yếu từ các giải pháp tài chính mà chuyển dần sang năng lực vận hành. Các quỹ đầu tư đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí, chuỗi cung ứng và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Theo ông Andrea, AI là một trong những công nghệ có tiềm năng tạo ra thay đổi lớn nhất trong thời gian tới. Công nghệ này có thể giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình, nâng cao năng suất và cải thiện biên lợi nhuận. Đây cũng là lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của giới đầu tư.

Ở góc độ phát triển doanh nghiệp, nhiều chuyên gia cho rằng quản trị và tính minh bạch đang trở thành điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn. Ông JunSung Bae, Giám đốc Điều hành Khối đầu tư Lotte Ventures, nhận định vai trò quan trọng của nhà đầu tư không chỉ nằm ở việc cung cấp vốn mà còn ở việc giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hệ thống quản trị, nâng cao tính minh bạch và gia tăng sức hấp dẫn đối với các đối tác chiến lược.

Đồng quan điểm, ông Tze Hoe Chan, Giám đốc điều hành Zido Capital Asia, cho rằng các nhà sáng lập cần xây dựng tư duy quản trị ngay từ những ngày đầu. Theo ông, doanh nghiệp muốn tiếp cận dòng vốn lớn hoặc thực hiện M&A thành công phải vận hành với tiêu chuẩn minh bạch tương đương một công ty niêm yết.

Từ những dữ liệu nghiên cứu và góc nhìn thực tiễn, bà Lê Hàn Tuệ Lâm dự báo tổng giá trị các thương vụ M&A tại Việt Nam có thể tiến gần mốc 9-16 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn quy mô thị trường là mức độ trưởng thành của hệ sinh thái doanh nghiệp.

Theo bà, giai đoạn phát triển tiếp theo của M&A Việt Nam sẽ không được quyết định bởi dòng vốn đơn thuần. "Thành công của thị trường phụ thuộc vào khả năng tận dụng công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng doanh nghiệp minh bạch và tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam hình thành thế hệ doanh nghiệp mới có khả năng cạnh tranh trên quy mô khu vực và toàn cầu", bà Tuệ Lâm nói.

Hoàng Đan