Việt Nam đặt mục tiêu có hướng nghiên cứu tiệm cận nhóm 5% thế giới

Hình thành nhóm nghiên cứu mạnh là mục tiêu của Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên (PEBR), do Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ phê duyệt, ngày 25/5.

Chương trình ưu tiên tài trợ các nghiên cứu cơ bản gắn với hướng phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, các nhóm nghiên cứu mạnh và hướng nghiên cứu tiềm năng tạo đột phá gắn với lợi thế phát triển Việt Nam.

Bộ Khoa học và Công nghệ xác định đây là nền tảng để tạo ra các đột phá về tri thức và công nghệ, hình thành năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, Việt Nam sẽ chuyển từ mô hình tài trợ các nhiệm vụ nghiên cứu đơn lẻ, ngắn hạn sang đầu tư định hướng nghiên cứu trung và dài hạn, đảm bảo tích lũy tri thức và hình thành năng lực nghiên cứu dẫn dắt.

Bộ khuyến khích ý tưởng mới, đột phá, chấp nhận rủi ro khoa học phù hợp với đặc thù của nghiên cứu cơ bản, đồng thời áp dụng cơ chế quản lý theo kết quả đầu ra và tác động khoa học

Mục tiêu cụ thể của chương trình là hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh về khoa học tự nhiên, có năng lực dẫn dắt và tạo ra ảnh hưởng tầm quốc tế. Chương trình hướng tới nâng cao chất lượng và mức độ ảnh hưởng của nghiên cứu cơ bản, từng bước nâng cao vị thế khoa học Việt Nam trong một số lĩnh vực trọng điểm.

Bộ Khoa học và Công nghệ muốn hình thành một số hướng nghiên cứu có tiềm năng đột phá, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược trong các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, công nghệ sinh học, năng lượng mới và công nghệ bán dẫn.

Theo lộ trình, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, trong đó ít nhất 3 nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực. Đến năm 2035, số lượng nhóm nghiên cứu mạnh tăng lên khoảng 50, với tối thiểu 10 nhóm đạt trình độ dẫn dắt trong khu vực và có ảnh hưởng học thuật quốc tế rõ nét.

Đến năm 2030, tỷ lệ công bố khoa học của Việt Nam trên các tạp chí thuộc nhóm Q1 phải tăng 1,5 lần so với trung bình giai đoạn 2021-2025. Đến 2035, tỷ lệ này tăng khoảng hai lần. Việt Nam đặt mục tiêu ít nhất một hướng nghiên cứu tiệm cận nhóm 5% thế giới về mức độ ảnh hưởng khoa học vào năm 2030, và ít nhất ba hướng nghiên cứu đạt mức này vào năm 2035.

Việt Nam cũng sẽ hình thành ít nhất 10 hướng nghiên cứu mới, tối thiểu ba hướng có tiềm năng phát triển thành nền tảng công nghệ lõi. Đến 2035, có thêm ít nhất 10 hướng nghiên cứu mới, với tối thiểu năm hướng có khả năng trở thành nền tảng công nghệ lõi.

Phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy

Chương trình cũng hướng đến việc phát triển đội ngũ khoa học trẻ. Mục tiêu đến năm 2030 là hỗ trợ, bồi dưỡng và kết nối ít nhất 500 tiến sĩ, nghiên cứu sinh, sau tiến sĩ và nhà khoa học trẻ. Trong đó, ít nhất 100 nhà khoa học trẻ có khả năng dẫn dắt các nhóm nghiên cứu độc lập tầm quốc tế. Số lượng nhà khoa học được hỗ trợ tăng lên tối thiểu 1.000 người vào năm 2035.

Về hợp tác quốc tế, năm 2030, Việt Nam dự kiến triển khai ít nhất 100 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu có sự tham gia thực chất của đối tác nước ngoài. Con số này tăng lên ít nhất 300 nhiệm vụ vào năm 2035. Mỗi nhóm nghiên cứu mạnh sẽ có tối thiểu một đối tác quốc tế chiến lược.

Việc lựa chọn, tài trợ và đánh giá các nhiệm vụ nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở cạnh tranh, công khai, minh bạch, theo tiêu chí xuất sắc khoa học. Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia được giao chủ trì tổ chức thực hiện chương trình.

Trọng Đạt