Việt Nam cải cách toàn diện thị trường tài chính

Việt Nam đặt mục tiêu cải cách toàn diện, xây dựng thị trường tài chính thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế, vận hành theo nguyên tắc thị trường.

Định hướng này được nêu trong Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045, được Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành, ngày 27/7.

Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển đồng bộ toàn bộ thị trường tài chính, gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, thị trường vốn và các sản phẩm tài chính mới. Cụ thể đến 2045, thị trường tài chính sẽ vận hành theo nguyên tắc thị trường, có hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế giám chuẩn quốc tế.

Trong đó, thị trường chứng khoán được kỳ vọng trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực cho nền kinh tế. Hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại, bảo hiểm phát triển bền vững. Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam từng bước trở thành đầu mối kết nối dòng vốn trong khu vực.

Một trong những trọng tâm của cải cách là phát triển thị trường vốn, chứng khoán công khai, minh bạch, tăng quy mô và độ sâu, hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Nhà điều hành định hướng tăng hiệu quả huy động vốn qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu, nâng năng lực của công ty chứng khoán, định chế tài chính trung gian.

Cơ cấu nhà đầu tư cũng sẽ được điều chỉnh theo hướng tăng vai trò của các tổ chức như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm, thay vì phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư cá nhân.

Đến 2030, giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và chứng khoán dự kiến đạt khoảng 15% GDP. Tổng tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP. Quy mô tài sản các quỹ hưu trí tăng bình quân 11,5% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

Song song với phát triển thị trường vốn, hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục được hiện đại hóa theo hướng phát triển ngân hàng số, mở rộng tài chính toàn diện, nâng chất lượng tín dụng và bảo đảm an toàn hệ thống.

Về hạ tầng, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành kết nối hệ thống thanh toán với các đối tác trong khu vực và quốc tế chậm nhất vào 2028. Nhà điều hành sẽ triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027 và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, giám sát thị trường tài chính giai đoạn 2030-2035.

Các sản phẩm và thị trường mới cũng sẽ được đưa vào vận hành cùng với những cơ chế đột phá nhằm tăng quy mô, thanh khoản cho thị trường vốn.

Giao dịch tiền mặt tại một ngân hàng. Ảnh: Giang Huy

Để thực hiện các mục tiêu trên, Chính phủ đưa ra 8 nhóm giải pháp.

Về thể chế, Việt Nam sẽ rà soát, sửa các quy định hiện hành và nghiên cứu xây dựng luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính nhằm thống nhất khung quản lý.

Ở nhóm sản phẩm, Việt Nam sẽ từng bước phát triển thị trường tài sản mã hóa, ngoài cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh, tiền tệ - tín dụng và bảo hiểm. Thị trường vốn xanh cũng được thúc đẩy thông qua cổ phiếu, trái phiếu xanh, các quỹ ESG và bộ chỉ số chứng khoán xanh.

Về nhà đầu tư, Chính phủ khuyến khích phát triển các quỹ đầu tư dài hạn cho hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo và các dự án xanh. Đồng thời, nhà điều hành sẽ tạo điều kiện để nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Với nhà đầu tư nước ngoài, các thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài sẽ tiếp tục được đơn giản hóa, song song với cải thiện khả năng tiếp cận thị trường.

Trong lĩnh vực ngân hàng, Việt Nam hướng tới hình thành một số ngân hàng có quy mô, năng lực cạnh tranh trong khu vực. Việt Nam cũng khuyến khích các ngân hàng lớn áp dụng sớm các tỷ lệ an toàn, tiệm cận chuẩn Basel III, đẩy nhanh xử lý nợ xấu, hạn chế sở hữu chéo và chuyển mạnh sang mô hình giám sát dựa trên rủi ro.

Các nhóm giải pháp còn lại tập trung vào hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, tăng giám sát thị trường, nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng và quản trị rủi ro.

Phương Dung