Vì sao trẻ dưới một tuổi dễ mắc viêm phổi do RSV?

Trẻ dưới một tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ và dễ nhầm triệu chứng nhiễm RSV ban đầu với cảm lạnh, nên có nguy cơ viêm tiểu phế quản, viêm phổi.

BS.CKI Nguyễn Lê Nga, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi ở trẻ nhũ nhi. Virus này có khả năng lây lan cao, nhất là trong giai đoạn giao mùa hoặc mùa mưa, khi độ ẩm tăng và các bệnh hô hấp dễ phát triển.

Theo bác sĩ, trẻ dưới một tuổi dễ bị RSV tấn công vì hệ miễn dịch còn non yếu, khả năng đào thải mầm bệnh kém. Ở nhóm tuổi này, đường thở còn nhỏ, chỉ cần viêm, tăng tiết dịch hoặc phù nề nhẹ cũng có thể khiến trẻ khò khè, khó thở, thở nhanh và nhanh chóng rơi vào suy hô hấp.

Bé 3 tháng tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp do RSV sau hai ngày ho nhẹ, gia đình cho uống siro do nhầm cảm lạnh, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Hà Nam (Ninh Bình) vào tháng 4/2026. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Hà Nam

Nhóm trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh cũng có thể nhập viện do RSV. WHO thống kê 70-100% trẻ nhập viện vì RSV từng khỏe mạnh và sinh đủ tháng trước đó, khiến việc dự đoán trẻ nào sẽ trở nặng trở nên khó khăn.

Một yếu tố khác là RSV rất dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường trong giai đoạn đầu. Trẻ có thể chỉ ho nhẹ, sổ mũi, đau họng, sốt hoặc bú kém. Vì các dấu hiệu này không đặc hiệu, nhiều phụ huynh tự theo dõi hoặc cho trẻ dùng thuốc tại nhà, khiến bệnh có thể chuyển nặng sau vài ngày.

Thời tiết ban ngày nắng nóng, chiều mưa dễ làm trẻ suy giảm miễn dịch, tăng nguy cơ mắc bệnh do RSV. Ảnh: Vecteezy

RSV lây qua giọt bắn, dịch tiết hô hấp và bề mặt nhiễm virus. Trẻ nhỏ có thể nhiễm bệnh khi được bế, hôn, tiếp xúc gần với người đang ho, sổ mũi hoặc chạm vào đồ chơi, vật dụng có mầm bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Trong gia đình có anh chị đi học, nguy cơ mang virus về lây cho trẻ nhỏ cũng cao hơn.

Thời tiết giao mùa càng làm nguy cơ tăng thêm. Ban ngày nắng nóng, chiều mưa hoặc nhiệt độ thay đổi nhanh có thể khiến trẻ mệt, bú kém, quấy khóc, ngủ không ngon, từ đó giảm khả năng chống đỡ với virus. Đây là lý do bệnh do RSV có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường tăng vào thời điểm giao mùa, mùa mưa.

Bác sĩ Nga lưu ý, không chỉ trẻ dưới 6 tháng, nhóm 6-12 tháng tuổi cũng vẫn cần được bảo vệ vì miễn dịch chưa hoàn thiện. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm nếu trẻ ho, sốt, sổ mũi kèm thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém, tím tái, li bì hoặc quấy khóc bất thường.

Phụ huynh có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để cho trẻ tiêm kháng thể đơn dòng giúp bảo vệ hiệu quả khỏi RSV. Ảnh: Vecteezy

Hiện có các giải pháp giúp giảm nguy cơ RSV cho trẻ trong năm đầu đời. Thai phụ có thể được tư vấn tiêm vaccine trong thai kỳ để truyền kháng thể bảo vệ gián tiếp cho con. Bên cạnh đó, kháng thể đơn dòng là giải pháp dự phòng bảo vệ trực tiếp cho trẻ nhũ nhi, giúp trẻ có sẵn kháng thể bảo vệ sau khi tiêm, không cần chờ cơ thể tự tạo miễn dịch.

Ngoài các biện pháp dự phòng, gia đình cần giữ vệ sinh nhà cửa, đồ chơi, rửa tay trước khi chăm sóc trẻ, hạn chế để trẻ tiếp xúc với người đang ho sốt, cho trẻ bú và ăn uống phù hợp độ tuổi, ngủ đủ giấc. Khi trẻ có dấu hiệu hô hấp bất thường, phụ huynh không nên tự điều trị kéo dài tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán đúng bệnh, điều trị sớm.

Hoàng Minh