1 hour ago
5
Mục tiêu nhiều lần lỡ hẹn
TPHCM từng đặt mục tiêu đến năm 2020 giảm tỷ lệ chôn lấp rác sinh hoạt xuống tối đa 50%, đồng thời xử lý một nửa lượng rác bằng công nghệ đốt phát điện. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2020-2025 tiếp tục đặt mục tiêu, đến năm 2025 ít nhất 80% rác sinh hoạt được tái chế hoặc xử lý bằng công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, cả hai mốc này đều không đạt.
Vận chuyển rác đến bãi rác Đa Phước
Hiện mỗi ngày, TPHCM phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt. Hệ thống xử lý của ba địa phương trước sáp nhập vẫn được duy trì, song theo tính toán của cơ quan quản lý, gần 60% lượng rác vẫn đang được xử lý bằng hình thức chôn lấp trực tiếp.
Trước sáp nhập, khu vực TPHCM cũ phát sinh khoảng 10.500 tấn rác/ngày, chủ yếu đưa về Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước và Khu liên hợp Tây Bắc. Gần 60% lượng rác này được chôn lấp; phần còn lại được đưa qua các dây chuyền sản xuất phân compost, tái chế nhựa hoặc đốt nhưng chưa thu hồi năng lượng.
Trong khi đó, tỉnh Bình Dương cũ phát sinh khoảng 2.400 tấn rác/ngày, tập trung xử lý tại Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Bình Dương. Rác được phân loại để sản xuất phân compost, thu hồi vật liệu tái chế và đốt phần còn lại. Chỉ những thành phần không thể tái chế, làm phân hoặc đốt mới phải chôn lấp.
Tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, lượng rác phát sinh khoảng 1.100 tấn/ngày, chủ yếu được xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh tại Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên. Sự khác biệt về công nghệ giữa ba địa bàn khiến TPHCM mới phải xử lý khối lượng rác lớn hơn, đồng thời kết nối những hệ thống xử lý vốn đang vận hành theo những cách khác nhau.
60% lượng rác của TPHCM vẫn chủ yếu chôn lấp
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, hiện Thành phố đang triển khai 8 dự án đốt rác phát điện. Trong đó có 3 dự án do Vietstar, Tâm Sinh Nghĩa và Công ty cổ phần Nước - Môi trường Bình Dương (Biwase) đang thi công; bốn dự án khác trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và một dự án tiếp tục được kêu gọi theo hình thức PPP. Khi toàn bộ các dự án đi vào vận hành, thành phố có thể đạt mục tiêu xử lý hơn 90% rác bằng công nghệ hiện đại vào năm 2030.
Các dự án chuyển đổi từ chôn lấp sang đốt rác thu hồi năng lượng phát điện đều đã được triển khai nhưng tiến độ còn chậm. Hiện có hai dự án đang xây dựng, dự kiến vận hành cuối năm 2026, đầu năm 2027; các dự án còn lại đang hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư - Ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM
Tuy nhiên, tiến độ các dự án vẫn là điểm nghẽn lớn. Dự án điện rác của Công ty CP Vietstar từng động thổ từ năm 2019, nhưng đến tháng 3/2025 mới chính thức khởi công xây dựng sau khi hoàn tất một phần thủ tục. Nhà máy Tâm Sinh Nghĩa cũng khởi công lần đầu năm 2019, sau đó khởi động lại giai đoạn một vào tháng 7/2024, với công suất 2.000-2.600 tấn/ngày. Dự án từng dự kiến hoàn thành cuối năm 2025 nhưng đã lùi thời điểm vận hành sang quý I/2027.
Gỡ thủ tục để chạy đua với điện rác
Trong số các dự án khác, Citenco đề xuất nhà máy công suất 1.000 tấn/ngày tại Phước Hiệp, trong khi Công ty TNHH Xử lý Chất thải Việt Nam (VWS) dự kiến xây dựng cơ sở xử lý 3.500 tấn/ngày tại Đa Phước. Đến tháng 5/2026, cả hai dự án vẫn đang hoàn thiện thủ tục và chưa công bố thời điểm vận hành.
Theo ông David Dương, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc VWS, dự án đốt rác phát điện tại Khu liên hợp xử lý chất thải Đa Phước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược chuyển đổi công nghệ của VWS và lộ trình phát triển xanh của TPHCM. Dự án hiện chờ cơ quan chức năng thẩm định, phê duyệt. Nếu hoàn tất các thủ tục cần thiết, công trình dự kiến hoạt động trong vòng 18-24 tháng.
Dự án điện rác của VWS dự kiến có thể xử lý khoảng 3.500 tấn rác/ngày
Không chỉ hướng tới sản xuất điện, VWS còn dự kiến tạo ra vật liệu xây dựng, khí nén lỏng và các dạng nhiên liệu phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Theo tính toán của doanh nghiệp, khi nhà máy vận hành, tỷ lệ tro xỉ sau đốt sẽ giảm xuống dưới 5%. Hệ thống có thể xử lý khoảng 3.500 tấn rác/ngày, gồm cả rác mới phát sinh và lượng rác cũ đang tồn tại ở Đa Phước.
Ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định mục tiêu đến năm 2030 có 90% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ mới. TPHCM đã xây dựng lộ trình chuyển đổi đối với toàn bộ hơn 14.000 tấn rác sinh hoạt phát sinh mỗi ngày. Theo ông Nguyên, các dự án chuyển đổi từ chôn lấp sang đốt rác thu hồi năng lượng phát điện đều đã được triển khai nhưng tiến độ còn chậm.
Một trong những vướng mắc lớn là khối lượng thủ tục hành chính còn nhiều, trong khi một số doanh nghiệp chưa tích cực hoàn thiện hồ sơ chuyển đổi công nghệ. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tăng cường đôn đốc các chủ đầu tư, phối hợp với các sở, ngành tháo gỡ thủ tục thuộc thẩm quyền, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành các dự án trong khoảng hai đến ba năm tới.
Bên cạnh các nhà máy điện rác, TPHCM cũng đầu tư hạ tầng thu gom và trung chuyển chất thải. Theo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, TPHCM sẽ đầu tư 62 trạm ép và trung chuyển rác; riêng năm 2026 dự kiến khởi công 12 dự án. Các thủ tục đầu tư được triển khai theo hướng song song nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị.
Dự kiến tháng 11/2026, TPHCM khởi công bốn trạm đầu tiên và tiếp tục khởi công thêm bốn trạm trong tháng 12. Khi hệ thống trung chuyển hoàn thiện, hiệu quả thu gom sẽ được nâng lên, chi phí vận chuyển giảm và tạo nguồn rác ổn định hơn cho các cơ sở xử lý.
Mới đây, UBND TPHCM cũng hoàn tất thủ tục đất đai để triển khai Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện tại xã Châu Pha. Dự án có công suất xử lý khoảng 1.000 tấn rác/ngày đêm, công suất phát điện khoảng 20MW, sử dụng công nghệ có khả năng xử lý cả rác chưa phân loại. Nước thải sau xử lý được tuần hoàn trong nhà máy, trong khi tro xỉ được tái chế hoặc xử lý theo quy định.
