Vì sao 'sốt đất' được gọi là bệnh 'vi khuẩn ăn thịt người'?

Bệnh sốt đất do vi khuẩn được mệnh danh là vi khuẩn "ăn thịt người" gây viêm hoại tử mô nhanh, phá hủy da và lan rộng tạo ổ áp xe, tạo cảm giác như da bị ăn thịt.

Bệnh sốt đất làm 23 người chết tại Thái Lan kể từ đầu năm đến nay, với hơn 700 ca nhiễm khiến giới chức y tế nước này cảnh báo dịch.

"Sốt đất" còn được gọi là bệnh Whitmore hay Melioidosis. Đây là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm, diễn tiến nhanh nếu không điều trị kịp thời.

Vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây bệnh "sốt đất" thuộc nhóm "vi khuẩn ăn thịt người". BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh, đơn vị Bệnh nhiễm, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích "vi khuẩn ăn thịt người" không phải tên một loài vi khuẩn cụ thể, mà mô tả tình trạng viêm cân mạc hoại tử - một nhiễm trùng mô mềm tiến triển nhanh. Các tác nhân thường gặp gồm Streptococcus pyogenes, Staphylococcus aureus, Vibrio vulnificus và một số vi khuẩn Gram âm hoặc kỵ khí phối hợp. Vi khuẩn tiết độc tố gây tắc vi mạch, hoại tử mô, làm tổ chức dưới da bị phá hủy nhanh chóng, tạo cảm giác như "bị ăn thịt", diễn tiến tính bằng giờ đến vài ngày, cần can thiệp ngoại khoa khẩn cấp.

Vi khuẩn Burkholderia pseudomallei chủ yếu gây nhiễm trùng bằng cách hình thành ổ mủ và lan theo đường máu, dẫn đến áp xe ở nhiều cơ quan như gan, lách, phổi, xương hoặc tiền liệt tuyến. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua da, đường hô hấp hoặc tiêu hóa, vi khuẩn có thể gây nhiều thể bệnh khác nhau như viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm trùng da - mô mềm hoặc áp xe đa cơ quan.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh "sốt đất" đa dạng như sốt cao, suy hô hấp, tụt huyết áp hoặc kéo dài với sốt dai dẳng, viêm khớp, tổn thương da, khiến việc chẩn đoán dễ bị nhầm lẫn. Một số trường hợp diễn tiến tối cấp, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, tử vong nhanh nếu không được phát hiện sớm.

Bác sĩ Hoàng Anh đang giải thích tình trạng sức khỏe cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

"Sốt đất không dễ lây lan trong cộng đồng", bác sĩ Hoàng Anh nói, dù rằng vi khuẩn tồn tại trong đất, nước bẩn. Bệnh lây sang người chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với môi trường ô nhiễm, đặc biệt qua vết trầy xước nhỏ trên da hay hít phải bụi hoặc giọt nước chứa vi khuẩn hoặc đường tiêu hóa. Những người làm nông thường xuyên tiếp xúc bùn đất hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận mạn, suy giảm miễn dịch là nhóm nguy cơ cao.

Theo bác sĩ Hoàng Anh, để chẩn đoán cần dựa vào nuôi cấy phân lập vi khuẩn từ máu hoặc dịch cơ thể, hoặc xét nghiệm như PCR đa tác nhân, xét nghiệm miễn dịch gắn enzyme (ELISA). Whitmore có thể điều trị khỏi bằng kháng sinh đặc hiệu nếu được phát hiện sớm.

Hiện chưa có vaccine phòng bệnh, do đó biện pháp dự phòng đóng vai trò then chốt. Bác sĩ khuyến cáo người có vết thương hở nên tránh tiếp xúc trực tiếp với đất, nước bẩn, sử dụng găng tay và ủng khi lao động, rửa sạch và che chắn kỹ vết trầy xước. Không sử dụng nước hoặc thực phẩm chưa qua xử lý, hạn chế tiếp xúc với môi trường bụi, mưa lớn và chủ động bảo vệ đường hô hấp khi ra ngoài.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt kéo dài, ho, khó thở hoặc tổn thương da bất thường, người bệnh nên đến bệnh viện để được khám thay vì tự điều trị.

Nhật Thành

Độc giả đặt câu hỏi bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp