Vì sao không nên trả lời nếu nghe tiếng gọi tên mình lúc leo núi, đi rừng?

Thời gian gần đây, nhiều người thích tham gia trekking, leo núi, đi rừng trong các kỳ nghỉ. Có một số người leo núi, đi rừng tự phát - rất nguy hiểm; có người đã bị đi lạc trên núi (như trường hợp nam sinh Hà Nội bị lạc khi leo núi ở Tam Đảo, hiện UBND xã Đạo Trù đã ra thông báo cấm mọi tổ chức, cá nhân tự ý vào rừng, leo núi, tắm suối trên địa bàn xã khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép).

*"Trekking" chỉ hoạt động đi bộ dài, nhiều thách thức, thường ở các địa hình khó khăn như trên núi, trong rừng, ở những khu vực tự nhiên hẻo lánh… (theo trang Oxalis Adventure).

Với những người đã có kinh nghiệm leo núi, đi rừng, thì ngoài những điều cần cẩn thận do yếu tố địa hình, môi trường, thời tiết…, họ còn nhắc đến những "quy tắc ngầm" ở nơi rừng núi. Trong đó, có một điều là nếu đang ở trong rừng hoặc trên núi mà nghe thấy tiếng ai đó gọi tên mình, đặc biệt là giọng quen (bố mẹ, bạn bè…) và đặc biệt là khi trời tối, thì không được trả lời.

UBND xã Đạo Trù (tỉnh Phú Thọ) đã thông báo cấm việc vào rừng, leo núi mà không được cho phép. Ảnh: An ninh trật tự xã Đạo Trù.

Nhiều người nhắc đến quy tắc này theo góc độ tâm linh, coi đây là điều "kiêng kỵ". Họ cho rằng, những "tiếng gọi quen thuộc" đó thực ra là ma quỷ giả giọng người thân để dẫn dụ người leo núi, đi rừng, để "bắt đi".

"Quy tắc" này thực ra không chỉ có ở Việt Nam, mà còn ở nhiều nước khác.

Chẳng hạn, theo một bài viết về văn hóa dân gian trên trang web của ĐH Nam California (Mỹ), người dân ở một số vùng nông thôn Trung Quốc cũng dặn nhau là vào buổi tối, "nếu nghe thấy tiếng gọi, đừng trả lời" vì việc đáp lại những giọng đó cũng như thừa nhận mình nghe thấy tiếng các linh hồn và người đáp lại sẽ trở thành mục tiêu.

Hoặc theo trang Echoes of Appalachia (Những tiếng vọng của Appalachia), thì ở vùng núi Appalachia tại Mỹ - một trong những khu vực núi cổ xưa nhất Trái Đất, theo Cơ quan Lâm nghiệp Mỹ - có những "quy tắc ngầm", trong đó có việc không đáp lại những tiếng gọi lạ trong rừng hoặc vọng ra từ rừng, cũng để tránh bị "dẫn" vào đó.

Ở nhiều vùng rừng núi trên thế giới, người dân địa phương hoặc người có kinh nghiệm hay nói rằng: "Rừng núi đều có mắt". Ảnh minh họa: AJC.

Nếu nhìn theo góc độ khoa học và trải nghiệm thực tế, thì hiện tượng này được lý giải là trong môi trường rừng núi, âm thanh có thể bị dội, bẻ cong hoặc truyền đi theo cách khác với thông thường. Vì vậy, tiếng gió, tiếng lá hay tiếng động vật cũng bị “biến dạng”, khiến nhiều người thấy như giọng con người.

Mà não của con người lại có xu hướng gán ý nghĩa cho những âm thanh mơ hồ, vậy nên người leo núi, đi rừng dễ bị "ảo giác thính giác", nghe ra những điều quen thuộc như giọng người quen gọi tên mình (vì đó là những âm thanh mà mỗi người dễ nhận ra nhất).

Ngoài ra, khi con người ở giữa thiên nhiên và có tâm trạng sợ hãi, các giác quan cũng nhạy bén hơn. Đây là điều hữu ích, nhưng cũng dễ gây ảo giác hơn.

Điều đáng lưu ý là nếu vội vàng trả lời hoặc đi theo hướng của “tiếng gọi”, người đi rừng, leo núi có thể càng hoang mang, sợ hãi, hoặc vô tình rời khỏi nơi an toàn, từ đó dễ bị lạc hơn. Thực tế, nhiều khuyến cáo khi trekking đều nhấn mạnh việc giữ bình tĩnh, đi theo đoàn và theo lộ trình đã xác định, không di chuyển theo những tín hiệu không rõ ràng.

Một số "quy tắc ngầm" khi đi rừng, leo núi trên thực tế là những nguyên tắc an toàn cho con người và là lời nhắc tôn trọng núi rừng. Ảnh minh họa: Bookmundi.

Vì vậy, quy tắc không trả lời khi nghe tiếng gọi trong rừng, dù xuất phát từ những niềm tin cổ xưa và dường như có tính tâm linh, nhưng lại có ý nghĩa rất thực tế, để nhắc nhở về sự cẩn thận trong bóng tối, ở nơi hoang sơ.

Trong môi trường tự nhiên rộng lớn và có nhiều yếu tố khó kiểm soát, người leo núi, đi rừng luôn nên làm theo đúng những hướng dẫn của những người nhiều kinh nghiệm hoặc người dẫn đoàn: Giữ tâm lý ổn định, đi theo đoàn, chỉ phản hồi khi chắc chắn đó là người dẫn đoàn hoặc lực lượng hỗ trợ, và luôn giữ sự tôn trọng đối với núi rừng, thiên nhiên.