Vì sao khó ngủ, dễ tỉnh giấc ban đêm?

Trách nhiệm gia đình, áp lực công việc, chi phí sinh hoạt và lịch làm việc có thể khiến nhiều người khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu.

Không chỉ caffeine hay thói quen dùng điện thoại trước khi ngủ, một số yếu tố cũng có thể ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ.

Trách nhiệm gia đình

Năm 2025, khảo sát của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Mỹ (AASM) trên hơn 2.000 người trưởng thành tại Mỹ ghi nhận 45% bị ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ bởi trách nhiệm gia đình. Các yếu tố khác gồm căng thẳng công việc, chi phí nhà ở, lịch làm việc, sức khỏe thể chất và tinh thần.

Chăm sóc con nhỏ, người lớn tuổi, việc nhà hoặc những trách nhiệm phát sinh trong gia đình có thể khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi vào ban đêm. Việc phải thức dậy chăm con hoặc người thân cũng có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn. Nếu có thể, nên phân chia công việc trong gia đình, duy trì lịch ngủ tương đối ổn định và dành khoảng thời gian thư giãn trước khi lên giường.

Căng thẳng công việc

Lo lắng về công việc là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến đầu óc vẫn hoạt động khi đã lên giường. Áp lực về tiến độ, thu nhập, mối quan hệ với đồng nghiệp hoặc kế hoạch cho ngày hôm sau có thể khiến cơ thể khó thư giãn.

Cũng theo kết quả khảo sát trên của AASM, 39% người cho biết căng thẳng công việc ảnh hưởng đến khả năng ngủ ngon. Mọi người có thể giảm tình trạng này bằng cách hoàn tất những việc cần thiết trước giờ ngủ, ghi lại các đầu việc cho ngày hôm sau thay vì tiếp tục suy nghĩ trong đầu và dành 30-60 phút cuối ngày cho những hoạt động nhẹ nhàng.

Áp lực chi phí sinh hoạt

Lo lắng về tiền bạc, tiền thuê nhà, khoản vay hoặc các chi phí gia đình có thể khiến nhiều người khó ngủ dù cơ thể đã mệt. Việc dành một khoảng thời gian ban ngày để xem xét tài chính, lập kế hoạch chi tiêu hoặc tìm hướng giải quyết có thể giúp hạn chế suy nghĩ về vấn đề này khi nằm trên giường.

Căng thẳng hay áp lực cuộc sống có thể ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ, dễ tỉnh giấc ban đêm. Ảnh được tạo bởi AI

Lịch làm việc thất thường

Làm việc theo ca, thường xuyên đổi giờ làm hoặc phải hoàn thành công việc vào buổi tối có thể khiến thời gian ngủ thay đổi liên tục. Khi giờ đi ngủ và thức dậy không ổn định, cơ thể khó duy trì nhịp sinh học đều đặn.

Nếu công việc cho phép, nên cố gắng duy trì giờ ngủ - thức dậy tương đối cố định, kể cả cuối tuần. Những người làm ca cần xây dựng lịch ngủ phù hợp với ca làm và tạo môi trường ngủ tối, yên tĩnh khi nghỉ vào ban ngày.

Vấn đề sức khỏe thể chất

Đau mạn tính, khó chịu trong cơ thể hoặc một số bệnh lý có thể khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên tỉnh giấc. Do đó, nếu mất ngủ kéo dài dù đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt, không nên chỉ cố gắng ngủ nhiều hơn mà cần xem xét nguyên nhân sức khỏe tiềm ẩn. Điều trị tốt bệnh nền có thể giúp cải thiện giấc ngủ.

Căng thẳng và vấn đề sức khỏe tinh thần

Lo âu, căng thẳng kéo dài hoặc tâm trạng không ổn định có thể khiến não bộ khó thư giãn vào ban đêm. Ngược lại, thiếu ngủ cũng có thể làm tâm trạng và mức độ căng thẳng trở nên tệ hơn.

Các hoạt động thư giãn trước khi ngủ như đọc sách, nghe nhạc nhẹ, hít thở chậm hoặc tắm nước ấm có thể giúp ích. Nếu bạn khó ngủ kéo dài, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt ban ngày hoặc đi kèm lo âu, buồn bã, nên trao đổi với bác sĩ. Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế chất kích thích vào cuối ngày và tạo không gian ngủ tối, yên tĩnh có thể hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Bảo Bảo (Tổng hợp)