5 hours ago
6
Trong báo cáo mới được công bố trong tháng 5, NOAA đưa ra các yếu tố khiến El Nino xuất hiện sớm và có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026. Đầu tiên và quan trọng nhất chính là sự chuyển pha rất nhanh của nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm xích đạo trên Thái Bình Dương, khu vực NINO3.4.
El Nino xuất hiện sớm khiến mùa mưa Nam bộ đến muộn và nắng nóng kéo dài
ẢNH: DUY TÂN
Nước biển bề mặt chuyển pha nhanh chóng
Từ đầu năm 2026, vùng nước lạnh còn sót lại của pha lạnh La Nina đã suy yếu nhanh chóng và bị nước ấm thay thế. Đến giữa tháng 4, vùng nước ấm đã phát triển rất nhanh trên phần lớn khu vực xích đạo ở Thái Bình Dương.
Vào tháng 1.2026, các báo cáo khí hậu và dự báo mùa cho thấy khu vực NINO3.4 ở mức khoảng -0,5 °C; dự báo trong giai đoạn tháng 5 - 7.2026 ENSO vẫn ở trạng thái trung tính.
Chỉ 3 tháng sau, vào giữa tháng 4.2026 cho biết chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 chỉ còn khoảng -0,2 °C. Dự báo từ tháng 8 - 10.2026, khả năng xuất hiện El Nino.
Cập nhật đến giữa tháng 5, nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 cao hơn trung bình nhiều năm 0,4 °C, khả năng El Nino xuất hiện ngay trong tháng 6. Mức nhiệt chỉ cần tăng thêm 0,1 lên mức 0,5 °C là có thể xác định El Nino xuất hiện.
Theo NOAA, bên cạnh khu vực NINO3.4 những nơi lân cận như khu vực NINO4 và NINO3 nhiệt độ nước biển bề mặt đã đạt 0,5 °C; thậm chí NINO1 và 2 nhiệt độ còn lên tới 0,7 °C.
Nhiều tín hiệu xuất hiện đồng thời cho thấy El Nino sớm và mạnh
NOAA nhận định, ngoài nước biển trên bề mặt khu vực NINO 3,4 nóng lên, mà là nhiều tín hiệu của đại dương và khí quyển cùng xuất hiện đồng thời.
Các yếu tố về đại dương và khí quyển xuất hiện đồng thời khiến El Nino đến sớm
NGUỒN: NOAA - ĐỒ HỌA AI
Yếu tố thứ 2 là nhiệt độ tầng nước dưới mặt biển cũng đang "nạp nhiệt" rất nhanh. Đây là tín hiệu rất quan trọng vì El Nino mạnh thường bắt đầu từ lớp nước ngầm. Hiện tại, nhiệt lượng tầng nước từ 0 - 300 m đã chuyển sang cao hơn mức trung bình. Xu hướng nhiệt độ dưới mặt biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương đã tăng mạnh trở lại từ cuối 2025 đến nay.
Yếu tố quan trọng thứ 3 là các đợt Kelvin wave nóng xuất hiện liên tiếp trong cuối 2025 và đầu 2026, tiếp tục đẩy nước ấm sang phía đông. Đây là cơ chế điển hình trước khi El Nino hình thành.
Kelvin wave hay sóng Kelvin là một khái niệm trong lĩnh vực khí tượng và hải dương học rất quan trọng để góp phần xác định việc hình thành El Nino. Nó giống như một "làn sóng nhiệt" chạy ngầm dưới mặt biển Thái Bình Dương, mang theo nhiệt lượng lớn và lan truyền rất nhanh dọc vùng xích đạo. Khi sóng Kelvin xuất hiện, nước ấm bị đẩy sang phía đông làm cho mặt biển trung tâm và đông Thái Bình Dương nóng lên, góp phần khiến cấu trúc khí quyển bắt đầu thay đổi. Vì vậy, nó còn được xem là "mồi lửa" cho El Nino phát triển.
NOAA nhận định, sóng Kelvin đã xuất hiện liên tiếp từ cuối năm 2025 và kéo dài đến hiện tại. Điều này giống như "một chiếc máy bơm nhiệt" bổ sung và cũng giải thích vì sao El Nino phát triển sớm hơn bình thường.
Ngoài 3 yếu tố liên quan đến đại dương thì có 2 yếu tố khác về mặt khí hậu là sự thay đổi của gió tín phong và hoạt động đối lưu trong không khí.
Báo cáo cập nhật của NOAA ghi nhận gió tín phong (yếu tố thứ 4) đã suy yếu cục bộ, thậm chí xuất hiện gió tây bất thường ở trung tâm Thái Bình Dương. Đặc điểm nổi bật của gió tín phong, chủ yếu là gió đông và thổi từ đông sang tây, khá ổn định quanh năm. Vì đặc tính này nên nó được gọi là gió tín phong. Vì vậy, gió tín phong suy yếu là một trong những dấu hiệu cổ điển báo El Nino đang hình thành.
Yếu tố thứ 5 liên quan tới sự đối lưu khí quyển, NOAA ghi nhận đối lưu khí quyển đã suy yếu ở Indonesia và Đông Nam Á, trong khi tăng gần trung tâm Thái Bình Dương. Dấu hiệu này cho thấy khí quyển đang bắt đầu phản ứng theo kiểu El Nino. Đây là dấu hiệu rất quan trọng vì El Nino không chỉ là nước biển nóng mà phải có cả khí quyển thay đổi theo.
Từ 5 dấu hiệu trên, NOAA dự báo El Nino xuất sớm và đến cuối năm 2026 có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh.
