Vì sao các giải marathon gắn với thiên nhiên hút runner

Thay vì trong đô thị, các cung đường ven biển hay xuyên rừng giúp VĐV duy trì động lực thi đấu và thúc đẩy xu hướng chạy bộ kết hợp du lịch.

Trong nhiều năm, marathon gắn liền với cung đường qua những đại lộ dài, tòa nhà cao tầng và nhịp sống sôi động. Tuy nhiên, nghiên cứu đăng trên tạp chí Sustainability do giáo sư Idalia Kasprzyk (Đại học Rzeszow, Ba Lan) năm 2024 kết luận cảnh quan là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định tham gia, đồng thời góp phần cải thiện cảm giác phục hồi và động lực thi đấu.

Điều này lý giải vì sao runner ngày càng quan tâm đến những giải chạy gắn với thiên nhiên, nơi họ không chỉ hoàn thành cự ly mà còn trải nghiệm không gian xung quanh. Những cung đường ven biển, xuyên rừng hay vùng núi mang lại cảm giác mới mẻ, giúp giảm sự đơn điệu và duy trì hứng thú trong suốt hành trình, đặc biệt ở các cự ly dài.

Đường chạy Big Sur International Marathon nằm giữa núi và biển. Ảnh: World’s Marathons

Xu hướng này sớm được phản ánh trong cách các giải chạy được tổ chức trên thế giới. Big Sur International Marathon ra đời tại Mỹ, đưa runner rời khỏi phố xá để chạy dọc tuyến đường ven biển Highway 1, giữa một bên là Thái Bình Dương và một bên là núi cùng rừng đỏ. Rời những con đường nhiều khúc cua trong phố, người tham gia trải nghiệm cảm giác chạy trong cảnh quan rộng lớn, nơi mỗi kilomet mở ra một góc nhìn khác nhau.

Từ những mô hình tiên phong như Big Sur, xu hướng đưa thiên nhiên trở thành trung tâm của đường chạy tiếp tục được mở rộng. Tại Chile, Patagonian International Marathon được tổ chức từ năm 2012 ở Torres del Paine, khu vực cực nam nổi bật với địa hình băng hà, hồ nước xanh băng và các khối núi granite đặc trưng. Cung đường chủ yếu là đường sỏi tự nhiên, uốn lượn qua thảo nguyên, hồ băng và những đoạn dốc dài, gần như không có sự can thiệp của hạ tầng đô thị.

Chính sự khắc nghiệt và nguyên sơ trở thành yếu tố thu hút, khi ngày càng nhiều runner tìm đến những cung đường mang tính khám phá. Ngay từ mùa đầu tiên, giải đã thu hút 356 runner, tăng lên 657 người ở năm thứ hai. Qua các năm, quy mô tiếp tục mở rộng với tổng cộng hơn 7.000 runner từ hơn 78 quốc gia tham dự kể từ khi giải ra đời. Không khí lạnh, gió mạnh và không gian mở tạo nên trải nghiệm khác biệt rõ rệt so với các giải đô thị.

Cung đường Patagonian International Marathon nổi bật với địa hình băng hà, hồ nước xanh băng và các khối núi granite đặc trưng. Ảnh: Paolo Ávila

Khoảng một thập niên trở lại đây, các giải chạy gắn với thiên nhiên dần phát triển theo hướng sự kiện tổng hợp. Từ một cuộc đua tập trung vào thi đấu, Big Sur International Marathon dần phát triển thành chuỗi hoạt động kéo dài nhiều ngày, cho phép runner kết hợp chạy bộ với nghỉ dưỡng và trải nghiệm khu vực ven biển Monterey hay Big Sur.

Theo báo cáo trên tạp chí chạy bộ MarathonGuide, mô hình này giúp giải duy trì quy mô khoảng 10.000 người mỗi năm, đồng thời tạo ra tác động kinh tế đáng kể. Sự kiện mang về khoảng 26,9 triệu USD đóng góp hàng năm cho cộng đồng địa phương, bao gồm hơn 15,3 triệu USD chi tiêu trực tiếp, lấp đầy gần 18.500 đêm phòng khách sạn và đón hơn 20.300 lượt khách.

Tại Australia, Great Ocean Road Running Festival sở hữu cung đường ven biển nhìn ra đại dương, kết hợp chạy bộ với nghỉ dưỡng và hoạt động cộng đồng. Quy mô giải tăng từ gần 8.000 VĐV năm 2022 lên hơn 11.000 người năm 2025. Tại châu Á, nhiều giải chạy cũng được xây dựng xoay quanh cảnh quan như Mt. Fuji International Marathon với tầm nhìn ra núi Phú Sĩ, Sun Moon Lake Marathon với cung đường ôm theo hồ, hay Laguna Phuket Marathon với không gian ven biển nhiệt đới.

Tại Việt Nam, cách tiếp cận này cũng bắt đầu xuất hiện rõ hơn. VnExpress Marathon Nha Trang là một ví dụ khi khai thác cung đường ven biển Trần Phú và Phạm Văn Đồng, cho phép runner vừa thi đấu vừa tận hưởng tầm nhìn ra vịnh. Cự ly dài còn đưa runner lên đèo Lương Sơn, ngắm nhìn cảnh quan hùng vĩ. Sức hút của mô hình này thể hiện qua lượng người tham gia tăng từ khoảng 9.000 runner năm 2024 lên 13.000 runner năm 2025.

Trong bối cảnh số lượng giải chạy ngày càng nhiều, lợi thế không còn nằm ở quy mô hay độ khó của đường đua mà ở khả năng tạo ra trải nghiệm khác biệt. Những điểm đến sở hữu hệ sinh thái đặc trưng và còn giữ được sự nguyên sơ đang trở thành lựa chọn mới của các nhà tổ chức. VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ là một ví dụ khi khai thác không gian rừng ngập mặn và ven biển cách trung tâm TP HCM khoảng 50 km.

Cung đường Rừng Sác xuyên rừng ngập mặn Cần Giờ. Ảnh: Quỳnh Trần

Đường chạy tại Cần Giờ đi qua khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận, nơi có mật độ cây xanh cao, không khí trong lành và ít chịu tác động của giao thông. Giải dự kiến diễn ra ngày 1/5, mang đến cho runner trải nghiệm chạy giữa rừng ngập mặn, xen kẽ các đoạn ven biển và không gian mở, hiếm gặp trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

Vị trí gần trung tâm thành phố cũng tạo điều kiện để người tham gia kết hợp thi đấu với trải nghiệm ngắn ngày. Trong những ngày giải diễn ra, Cần Giờ dự kiến tổ chức nhiều hoạt động lễ hội để runner có thêm trải nghiệm. Song song, các gia đình có thể kết hợp chạy bộ và khám phá ẩm thực địa phương, tham quan đảo khỉ, khu du lịch sinh thái Dần Xây hay Vàm Sát.

Sự xuất hiện của những giải như VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ cho thấy xu hướng tìm về thiên nhiên không còn là câu chuyện của riêng các sự kiện quốc tế mà đang dần được nội địa hóa. Khi runner ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm gắn với cảnh quan và cảm xúc, những đường chạy đi qua hệ sinh thái đặc trưng sẽ tiếp tục định hình cách các giải chạy được tổ chức trong tương lai.

Hải Long