Vì một Việt Nam khỏe mạnh: Lấy phòng bệnh làm trọng tâm

Đây trở thành "kim chỉ nam" cho các chương trình khám sức khỏe tầm soát, đưa y tế đến gần dân ngay từ tuyến cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.

Tầm soát định kỳ

Vì hoàn cảnh khó khăn, các con làm lại ăn xa, suốt nhiều năm qua bà Đ.T.P. (61 tuổi, ngụ phường Trung Mỹ Tây) hiếm khi có điều kiện đi khám sức khỏe. Ở tuổi này, bà thường xuyên mệt khi gắng sức, kèm theo đau nhức xương khớp nhưng chưa từng được khám sức khỏe.

Được các bác sĩ từ Viện Tim TP.HCM trực tiếp khám miễn phí, trong đó có tầm soát chuyên sâu tim mạch tại trạm y tế địa phương vào ngày 17-4, bà H. mới phát hiện bản thân có bất thường về tim mạch và được chỉ định chuyển tuyến trên để tiếp tục kiểm tra chuyên sâu.

Bán vé số rong ruổi suốt nhiều năm, bà N.T.T. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) quen với những cơn đau âm ỉ ở đầu gối, vai gáy và thỉnh thoảng đau đầu, choáng nhẹ. Với bà, đó chỉ là "bệnh tuổi già", cố gắng chịu đựng để tiếp tục mưu sinh.

Chỉ đến khi tham gia một chương trình khám tầm soát miễn phí do Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) tổ chức, bà mới bất ngờ khi được các bác sĩ chẩn đoán tăng huyết áp và thoái hóa khớp.

"Nhờ chương trình khám tầm soát, tôi mới biết rõ tình trạng sức khỏe của mình sau nhiều năm chủ quan. Đây là việc làm rất ý nghĩa, giúp những người lao động khó khăn có cơ hội phát hiện bệnh sớm và yên tâm hơn trong cuộc sống", bà T. nói.

Bác sĩ Phạm Xuân Hải - Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú - cho biết qua các đợt khám, nhiều người dân dù mắc bệnh nhưng không biết, chỉ khi đi khám sức khỏe mới biết như bệnh lao, ung thư...

Trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM tại 168 trạm y tế cùng sự hỗ trợ 104 bệnh viện trên địa bàn vào ngày 17-4, đã có gần 30.000 người dân được khám.

Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám, đặc biệt có nhiều trường hợp lần đầu phát hiện bệnh. Trong số 19.088 trường hợp trên có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.

Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch... chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.

Chặn bệnh từ gốc

PGS Nguyễn Hoài Nam - Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM - cho rằng khi điều kiện sống hiện nay đã ổn định, sức khỏe chính là "tài sản" cần được ưu tiên hàng đầu.

Với việc tầm soát sức khỏe quy mô lớn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, có kế hoạch rõ ràng, có quy trình chuyên môn và đặc biệt phải có sự tham gia, thẩm định của hội đồng chuyên gia. Không thể mỗi nơi làm một kiểu, nơi khám sơ sài rồi cho kết luận sớm, điều này có thể không phản ánh đúng thực trạng sức khỏe người dân.

Bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ, PGS Nam cho rằng yếu tố quan trọng không kém là phòng bệnh từ sớm, từ lối sống hằng ngày. Theo đó cần chú ý đến các bệnh tiêu hóa do thói quen ăn uống còn chưa hợp lý và vấn đề vận động khi người Việt mình còn khá ít vận động.

TS.BS Diệp Bảo Tuấn - Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM - cũng cho rằng tầm soát và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố "then chốt" quyết định hiệu quả điều trị.

Nhiều chương trình khám sức khỏe cộng đồng và tầm soát miễn phí đã được triển khai giúp tạo điều kiện để người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, kết quả điều trị tối ưu hơn, đồng thời góp phần giảm thiểu đáng kể gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và hệ thống y tế.

"Tôi kỳ vọng từ năm 2026, với các chính sách của Nhà nước và TP.HCM, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ mỗi năm ít nhất một lần, từ đó phát hiện sớm nhiều trường hợp cần điều trị, trong đó có ung thư", BS Tuấn nói.

PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám chữa bệnh.

Tuy nhiên, nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh thì sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.

Chính vì vậy, ngành y tế thành phố xác định: khám sức khỏe, khám tầm soát, khám sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh.

Chăm sóc sức khỏe toàn diện, xuyên suốt

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết 72 được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Đồng thời, nghị quyết cũng thể hiện rõ tinh thần tháo gỡ những "điểm nghẽn" trong lĩnh vực y tế mà thời gian dài vừa qua chưa được giải quyết một cách căn cơ.

Trong đó nghị quyết đã đề cập đến các nội dung chuyển đổi trong công tác y tế, theo hướng thay vì tập trung chủ yếu vào khám bệnh, chữa bệnh chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; nâng cao vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng bệnh; chăm sóc sức khỏe của người dân từ sớm, từ xa.

Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.

Để thực hiện được nhiệm vụ này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng cần tập trung tháo gỡ những "điểm nghẽn". Thực tiễn thời gian qua cho thấy những bất cập về thể chế đã tạo ra nhiều nút thắt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế.

Vì vậy các vấn đề còn vướng mắc, cũng như định hướng phát triển ngành y tế trong chặng đường tới sẽ được tập trung giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực.

Tinh thần xuyên suốt là khi ban hành chính sách phải bảo đảm sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và các chủ thể liên quan; đồng thời kết hợp hiệu quả nguồn lực công - tư, phát huy vai trò của người dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đối với Bộ Y tế, bà Lan cho hay thời gian tới bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, cơ chế nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn", bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trong nghị quyết.