18 hours ago
3
Ngày 8-5, tại TP Huế đã diễn ra hội thảo "Văn học nghệ thuật góp phần phát triển văn hóa Việt Nam - nhìn từ Hà Nội - Huế - TP HCM" với sự tham gia của đông đảo giới văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu trong cả nước. Hội thảo đã khẳng định mạnh mẽ sứ mệnh của văn học nghệ thuật (VHNT) trong công cuộc chấn hưng văn hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
"Sức mạnh mềm" Việt Nam
Hội thảo có 35 tham luận giá trị, 10 tác giả được mời phát biểu các vấn đề nóng bỏng về VHNT và sự định hướng phát triển công nghiệp văn hóa (CNVH) từ góc nhìn của 3 TP Hà Nội, Huế và TP HCM.
Hội thảo “Văn học nghệ thuật góp phần phát triển văn hóa Việt Nam - nhìn từ Hà Nội - Huế - TP Hồ Chí Minh” ngày 8-5 tại TP Huế
NSND Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội - khẳng định thành tựu của đội ngũ văn nghệ sĩ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời gian qua đã góp phần quan trọng khẳng định vị thế của văn hóa trong đời sống xã hội. VHNT đã đồng hành cùng dân tộc, phản ánh sinh động hiện thực đất nước, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, khát vọng phát triển và niềm tin vào tương lai của một Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.
Các đại biểu cũng lưu ý về công tác giáo dục lý luận, tư tưởng và đạo đức nghề nghiệp, cần chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh và trọng dụng tài năng, đặc biệt là thế hệ trẻ có năng lực sáng tạo mới. Đây là lực lượng có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ, tiếp cận các xu hướng nghệ thuật đa phương tiện, điện ảnh số, âm nhạc số, mỹ thuật ứng dụng và các mô hình kinh tế sáng tạo trong thời đại chuyển đổi số.
Các nhà chuyên môn cho rằng từ những định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, cần cụ thể hóa thành các chương trình hành động thiết thực. Đây là giải pháp quan trọng để đưa tác phẩm nghệ thuật đến gần công chúng và phát huy hiệu quả giá trị xã hội của VHNT.
Đồng thời, cần nghiên cứu phát triển các không gian sáng tạo số, triển lãm số, thư viện số, tạp chí số nhằm mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Đây sẽ là nền tảng hình thành hệ sinh thái sáng tạo mới, phù hợp với xu hướng phát triển của công nghệ và đời sống văn hóa đương đại.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục gắn hoạt động VHNT với chiến lược phát triển CNVH, nâng cao chất lượng lý luận, phê bình; đẩy mạnh đối ngoại văn hóa; quảng bá văn học nghệ thuật Việt Nam ra khu vực và thế giới.
Nhiều ý kiến khẳng định VHNT không chỉ phản ánh đời sống mà còn trực tiếp bồi đắp nhân cách, lối sống, tâm hồn và bản lĩnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới. VHNT vì thế trở thành lực lượng tiên phong trong việc nuôi dưỡng khát vọng phát triển văn hóa, xây dựng niềm tự hào dân tộc và củng cố "sức mạnh mềm" Việt Nam trong thời đại hội nhập.
Tái cấu trúc hệ sinh thái nghệ thuật
Nhạc sĩ Lê Trí Quốc Anh (Hà Nội) cho rằng điều đáng lo ngại nhất hiện nay không phải là AI (trí tuệ nhân tạo) sẽ thay thế nghệ sĩ, mà là nguy cơ đánh mất "ngọn lửa" sáng tạo và chiều sâu văn hóa của con người do lệ thuộc vào công nghệ.
AI có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, phân tích thông tin, tạo ra sản phẩm giải trí hay tham gia vào các nghiên cứu khoa học, nhưng AI không thể tự mang đến ký ức dân tộc, cảm thức lịch sử hay những cảm nhận nghệ thuật rất riêng của người nghệ sĩ.
Hội thảo đã dành nhiều thời lượng để phân tích vai trò của VHNT trong phát triển CNVH và kinh tế sáng tạo. Các tham luận cho rằng thông qua nghệ thuật, di sản đang được thiết kế để trở thành "nguồn lực mềm", góp phần hình thành những không gian sáng tạo mới, các hệ sinh thái nghệ thuật số và sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch, truyền thông, biểu diễn.
Nghệ thuật công cộng cũng đang rời khỏi không gian bảo tàng để hòa vào đời sống đô thị, tạo dựng bản sắc riêng cho từng thành phố và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Các đại biểu cũng cho rằng chuyển đổi số không còn đơn thuần là thay đổi công cụ sáng tác hay quảng bá, mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái nghệ thuật. Việc xây dựng các nền tảng số chung, số hóa di sản, mở rộng trải nghiệm thẩm mỹ trên không gian mạng sẽ giúp kéo dài vòng đời tác phẩm và tạo ra những phương thức tiếp cận mới cho công chúng.
Thông điệp "Cảm ơn AI đã giúp - nhưng tôi vẫn phải là tôi" được xem như lời khẳng định về bản sắc sáng tạo và trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ hôm nay. Liên kết liên vùng để đưa văn hóa Việt Nam vươn xa. Theo đó, việc hình thành hệ sinh thái VHNT liên vùng, tổ chức các liên hoan nghệ thuật luân phiên, các trại sáng tác và xây dựng nền tảng số chung sẽ tạo điều kiện kết nối truyền thống với hiện đại, giúp nghệ thuật Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.
PGS-TS Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp Các Hội VHNT, nhấn mạnh: "Nghị quyết số 80-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định rõ vị trí, vai trò của văn hóa trong sự phát triển bền vững của đất nước. Nghị quyết đặt văn hóa vào vị trí nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời xem văn hóa là động lực nội sinh cho phát triển quốc gia. Điều này cũng đặt ra yêu cầu mới: các hội phải đổi mới phương thức hoạt động, vừa giữ bản sắc chuyên môn, vừa tham gia hiệu quả vào nhiệm vụ chung của Mặt trận Tổ quốc, nhất là công tác dân vận, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thông qua VHNT, sẽ giúp gieo những cảm xúc đẹp, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân".
