Vai trò của điện sinh khối trong phát triển kinh tế tuần hoàn

Điện sinh khối tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tạo năng lượng, mở hướng phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Đại diện Công ty cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang (HBE) cho biết điện sinh khối (biomass power) là loại điện được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ (sinh khối) như phế thải nông - lâm nghiệp (bã mía, vỏ trấu), rác thải hữu cơ và cây trồng năng lượng. Đây là thành phần chủ chốt trong chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn xanh, chuyển hóa phế phẩm nông - lâm nghiệp (trấu, bã mía, gỗ) thành năng lượng sạch, thay thế nhiên liệu hóa thạch và giảm ô nhiễm. Mô hình này tận dụng rác thải làm nguyên liệu, tạo ra điện năng ổn định, đồng thời sản xuất phân bón hữu cơ, tối ưu hóa tài nguyên.

Nhà máy Điện sinh khối Hậu Giang. Ảnh: HBE

"Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, điện sinh khối được xác định là một trong những nguồn năng lượng tái tạo có nhiều tiềm năng, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long - nơi tập trung sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước", đại diện HBE nói.

Từ định hướng này, mô hình điện sinh khối được hiện thực hóa tại Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang, thuộc Công ty Cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang. Dự án khởi công vào tháng 12/2022 và vận hành thương mại từ tháng 4/2025, hòa lưới điện quốc gia. Nhà máy có công suất 20MW với 2 tổ máy, sử dụng công nghệ tuabin ngưng hơi và nhiên liệu sinh khối, bảo đảm các tiêu chuẩn môi trường. Mỗi năm, nhà máy tiêu thụ khoảng 117.600 tấn trấu, góp phần giảm hơn 36.800 tấn CO2 tương đương.

Không chỉ tạo ra nguồn điện tái tạo ổn định, mô hình này còn giúp "kéo dài vòng đời" của phụ phẩm nông nghiệp, biến rơm, trấu, bã mía hay mùn cưa thành đầu vào cho sản xuất năng lượng. Qua đó, điện sinh khối góp phần hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn, vừa gia tăng thu nhập cho người dân, vừa tạo việc làm tại địa phương như Hậu Giang – nơi còn nhiều dư địa phát triển.

Bên cạnh đó, Nhà máy Điện sinh khối Hậu Giang là dự án đầu tiên tại Việt Nam được đầu tư và vận hành theo mô hình phát điện độc lập, đánh dấu một bước tiến quan trọng, mở ra kỳ vọng lớn cho việc phát triển loại hình điện sinh khối. Với giá điện trong Hợp đồng mua bán điện (PPA) là 8,47 US cent/kWh, cùng khoản tài trợ từ Cơ chế tín chỉ chung (JCM) của Chính phủ Nhật Bản, và trong điều kiện giá trấu ổn định ở mức 800 – 900 đồng/kg, dự án đảm bảo hiệu quả tài chính và lợi ích hợp lý cho nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Nhân Bảo - Giám đốc Công ty Điện Sinh khối Hậu Giang kiểm tra tổ máy. Ảnh: HBE

Tuy nhiên, đại diện doanh nghiệp cho biết, thực tế vận hành đã gặp phải khó khăn khi chi phí đầu vào, đặc biệt là giá trấu, có biến động đáng kể so với kịch bản ban đầu, trong khi chuỗi cung ứng nhiên liệu chưa thực sự ổn định. Do đó, để điện sinh khối thực sự trở thành động lực của kinh tế tuần hoàn, cần có những điều chỉnh chính sách phù hợp hơn.

Cụ thể, cơ chế giá điện cần được thiết kế theo hướng linh hoạt, gắn với biến động chi phí đầu vào, đồng thời đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư dài hạn. Song song, việc phát triển vùng nguyên liệu, thúc đẩy thu gom và chế biến phụ phẩm nông nghiệp cũng đóng vai trò then chốt nhằm bảo đảm tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Khi các yếu tố này được hoàn thiện, điện sinh khối không chỉ giải quyết bài toán năng lượng mà còn có thể trở thành một trụ cột của kinh tế tuần hoàn, góp phần tạo ra chuỗi giá trị bền vững, gia tăng nội lực và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.

(Nguồn: Công ty cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang)