Uống thuốc nam không rõ nguồn gốc: Dấu hiệu cảnh báo nào cần đi khám ngay?

Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Bay, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, nhấn mạnh rằng cần kiên quyết loại bỏ những sản phẩm mượn danh thuốc nam để bán một hỗn hợp không rõ thành phần, không được kiểm soát và không có người chịu trách nhiệm. Thuốc tốt phải được dùng đúng người, đúng bệnh, đúng liều, đúng thời gian, có thể theo dõi được hiệu quả và xử trí được tác dụng không mong muốn.

Một số hỗn hợp thảo dược không xác định thành phần có thể gây tổn thương gan do tương tác giữa các hoạt chất trong dược liệu phối hợp

ẢNH MINH HỌA: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Vì sao thuốc nam trôi nổi có thể gây hại?

Phó giáo sư Bay cho biết nếu thu hái nhầm loài, dùng sai bộ phận, chế biến không đúng hoặc dùng quá liều, dược liệu có thể không còn tác dụng mong muốn, thậm chí gây độc. Thuốc trôi nổi cũng có thể bị ẩm mốc, nhiễm vi sinh vật, tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, nhiễm kim loại nặng hoặc lẫn tạp chất trong quá trình thu hái, bảo quản và chế biến.

Một số dược liệu tự thân có thể gây độc nếu dùng sai; một số hỗn hợp thảo dược không xác định thành phần có thể gây tổn thương gan do tương tác giữa các hoạt chất trong dược liệu phối hợp. Ngoài ra, cũng có khả năng dược liệu không phải là thuốc mà là “rác” do trong thực vật ấy không còn hoạt chất, thu hái không đúng thời điểm hoặc bị nhiễm bẩn, rút mất hoạt chất…

Với các thuốc thành phẩm trôi nổi như thuốc hoàn, thuốc tán..., nguy cơ đáng lo là bị pha trộn trái phép tân dược, đặc biệt corticoid và thuốc giảm đau, kháng viêm. Việc sử dụng kéo dài có thể gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, thận, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, giữ nước và nhiều biến chứng toàn thân.

Nếu chỉ uống một loại thuốc làm triệu chứng dịu xuống mà không được chẩn đoán, người bệnh có thể bỏ qua một bệnh đang tiến triển. Đến khi thuốc không còn tác dụng hoặc biến chứng xuất hiện thì cơ hội điều trị đã bị bỏ lỡ.

Dấu hiệu cảnh báo sớm cần đi khám

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết cần đi khám ngay nếu đang uống một số loại “thuốc gia truyền” mà xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt, buồn nôn, nôn mửa liên tục, chán ăn, đi ngoài phân đen hoặc có máu.
• Tiểu ít, không có nước tiểu, nước tiểu sẫm màu như nước vối hoặc đỏ; phù nề nhẹ ở mí mắt, cổ chân vào buổi sáng.
• Mệt mỏi rũ rượi, da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng (dấu hiệu suy gan), xuất hiện các mẩn đỏ, bọng nước, hoại tử da hoặc loét niêm mạc miệng.
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt, tim đập nhanh, hồi hộp trống ngực hoặc tinh thần lơ mơ, ngủ gà.

Theo bác sĩ Thành, khi phát hiện người thân đang sử dụng thuốc trôi nổi trong thời gian dài, không nên yêu cầu ngừng thuốc đột ngột, đặc biệt nếu đã dùng liên tục nhiều tuần, vì có thể gây suy tuyến thượng thận cấp - một biến chứng nguy hiểm.

Thay vào đó, hãy thu gom toàn bộ các gói thuốc, viên hoàn, viên tễ hoặc nước sắc đang sử dụng và mang theo khi đến bệnh viện để bác sĩ xác định thành phần, phát hiện độc chất hoặc các hoạt chất như corticoid nếu có. Đồng thời, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp để được thăm khám và đánh giá kịp thời các nguy cơ sức khỏe.

Theo Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Bay, gia đình cần quan tâm đến cha mẹ, ông bà nhiều hơn, đưa đi khám sớm nếu phát hiện dùng thuốc trôi nổi

ẢNH: BVCC

Đừng dễ tin vào lời quảng cáo “chữa bách bệnh”

Phó giáo sư Bay đưa ra một số lời khuyên thực tế sau để người dân cảnh giác trước các loại thuốc trôi nổi:

Đừng vì lo ngại tác dụng phụ của thuốc được bác sĩ kê đơn mà tìm đến những loại thuốc không rõ thành phần. Cần cảnh giác khi gặp các lời quảng cáo như “chữa bách bệnh”, “uống vài ngày là khỏi”, “không cần đi bệnh viện”, “không có tác dụng phụ”, “ai cũng dùng được”. Vì với thuốc trôi nổi, cả hiệu quả lẫn độc tính đều nằm ngoài tầm kiểm soát.

Không nên sử dụng các loại thuốc không có nhãn, không ghi rõ thành phần, không có đơn vị sản xuất chịu trách nhiệm, số lô, hạn sử dụng, cách dùng và điều kiện bảo quản.

Người cao tuổi nên lập một danh sách đầy đủ tất cả những gì mình đang sử dụng. Khi đi khám, nên mang danh sách ấy cùng vỏ hộp, bao bì hoặc mẫu thuốc còn lại. Không nên giấu bác sĩ vì ngại bị “trách”.