Ung thư vú và cổ tử cung ở Việt Nam 'tăng vượt xa dự báo'

Ung thư vú tại Việt Nam tăng nhanh hơn dự báo, cứ 100.000 phụ nữ có 38 người mắc bệnh trong khi dự báo đến năm 2030 con số này 29,3 ca.

"Tốc độ gia tăng ung thư vú và cổ tử cung tại Việt Nam đang nhanh hơn dự báo trước đó", ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, nói tại Hội thảo triển khai công tác phòng chống ung thư vú, ung thư cổ tử cung khu vực phía Bắc do Bộ Y tế phối hợp với UNFPA và Roche Việt Nam tổ chức hôm 30/7 ở Hà Nội.

Theo Bộ Y tế, ung thư vú tại Việt Nam có xu hướng gia tăng rõ rệt trong hơn hai thập kỷ qua. Dữ liệu ghi nhận tỷ suất mắc mới tăng từ 16,2 ca trên 100.000 phụ nữ năm 2002 lên 23 ca năm 2012. Trên cơ sở này, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) từng dự báo đến năm 2030, tỷ suất này của Việt Nam sẽ khoảng 29,3 ca trên 100.000 phụ nữ.

Tuy nhiên, số liệu GLOBOCAN 2022 ghi nhận 24.563 ca ung thư vú mới tại Việt Nam, tương đương tỷ suất mắc mới là 38 ca trên 100.000 phụ nữ, cao hơn khoảng 30% so với mức dự báo cho năm 2030. Mỗi năm, căn bệnh này cướp đi khoảng 10.000 sinh mạng. Trên 60% người bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn (III-IV), tỷ lệ sống thêm sau 5 năm khoảng 74%, thấp hơn so với nhiều quốc gia phát triển.

Ung thư cổ tử cung cũng có xu hướng tăng. Giai đoạn 2020-2024, số ca mắc mới tăng từ gần 2.900 lên gần 3.900 trường hợp. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 5.000 ca mắc mới và 2.500 ca tử vong vì ung thư cổ tử cung. Đây là căn bệnh có thể dự phòng hiệu quả bằng vaccine và tầm soát, nhưng tỷ lệ sàng lọc định kỳ tại Việt Nam mới đạt 28% và có sự chênh lệch lớn về tiếp cận giữa các vùng miền.

Bệnh nhân chụp X-quang tầm soát ung thư vú tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Kim Long

Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, cho biết ung thư vú và ung thư cổ tử cung đều có thể phát hiện sớm, giúp tăng cơ hội điều trị khỏi và giảm đáng kể nguy cơ tử vong. Đối với ung thư cổ tử cung, vaccine HPV có thể phòng ngừa hơn 99% trường hợp liên quan đến virus HPV. Ung thư vú chưa có vaccine phòng bệnh, song phát hiện sớm vẫn mang lại hiệu quả điều trị rất cao.

Để ứng phó với xu hướng gia tăng bệnh, Bộ Y tế ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035. Kế hoạch đặt mục tiêu giảm trung bình 2,5% tỷ lệ tử vong do ung thư vú mỗi năm, tương ứng mục tiêu của Sáng kiến Toàn cầu về Ung thư vú do Tổ chức Y tế Thế giới khởi xướng.

Để bảo đảm nguồn lực, Bộ Y tế lồng ghép kinh phí sàng lọc, phát hiện sớm và điều trị vào các chương trình mục tiêu y tế, quỹ bảo hiểm y tế, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa và hợp tác công - tư.

Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, tại hội thảo ngày 30/7. Ảnh: Phương Nam

Theo kế hoạch, đến năm 2035, 70% phụ nữ từ 40 đến 70 tuổi được sàng lọc ung thư vú định kỳ; 60% ca ung thư vú xâm lấn được phát hiện ở giai đoạn sớm. Toàn bộ cơ sở chuyên khoa ung bướu, sản phụ khoa và các đơn vị thực hiện sàng lọc, chẩn đoán, điều trị ung thư vú sẽ áp dụng phác đồ chuyên môn cập nhật. 80% người bệnh được điều trị đa mô thức, chăm sóc toàn diện và hoàn thành đầy đủ liệu trình theo hướng dẫn.

Để loại trừ ung thư cổ tử cung, cần mở rộng tiêm vaccine và tăng tỷ lệ phụ nữ được sàng lọc định kỳ. Ông Tuấn cho rằng ung thư là gánh nặng sức khỏe, khiến nhiều gia đình rơi vào khó khăn tài chính. Vì vậy, đầu tư cho phòng bệnh và phát hiện sớm là giải pháp hiệu quả nhất để giảm tử vong và chi phí điều trị.

Lê Nga