Từ xưởng may đến tiến sĩ Việt dạy AI ở Melbourne

Lại Tuấn Dũng còn rất trẻ, anh sinh năm 1998 tại Hà Nội, đang là giảng viên Đại học Melbourne (Úc). Anh có nick name quen thuộc "Dũng Lại Lập Trình" trên mạng xã hội, làm các video chia sẻ về lập trình, AI và môi trường học tập của du học sinh được nhiều bạn trẻ Việt yêu thích.

"Từng chữ là của mình, không phải AI viết"

Câu chuyện của Dũng không chỉ về sự thành công, mà là cách người trẻ đối diện với nỗi cô đơn, thất bại và những giá trị gia đình bền bỉ.

Trong phòng làm việc, Dũng thường xuyên phải đối mặt với những đêm trắng. Tiếng lách cách bàn phím, không gian giảng đường danh tiếng dường như là sự tương phản xa xôi với ký ức tuổi thơ của anh - nơi tiếng máy khâu rền rĩ và cái nóng hầm hập của những xấp vải trong xưởng may gia đình tại Hà Nội in đậm trí nhớ Dũng.

Sự nghiệp của anh không bắt đầu từ những điều kiện thuận lợi. Dũng lớn lên trong gia đình lao động không mấy khá giả, nhưng chính những khó khăn đã "nhào nặn" nên Lại Tuấn Dũng với phong cách làm việc cực kỳ chuyên nghiệp mà đầy khiêm nhường.

Ngôi nhà nhỏ ở Hà Nội cũng chính là xưởng may, nơi anh em Dũng phải học tập giữa tiếng ồn ngày đêm và không gian chật hẹp. Hình ảnh cha mẹ và ông bà lao động miệt mài quanh mình đã đánh thức lòng trắc ẩn trong cậu bé lớp 7 vốn đang mải mê chơi game.

"Chứng kiến ông bà, bố mẹ làm việc tôi thấy mình có lỗi" - Dũng thành thật. Sự hối lỗi đó biến thành sức mạnh nỗ lực giúp anh đứng nhất lớp môn toán, giành học bổng của giáo sư Ngô Bảo Châu tại trường chuyên Hà Nội - Amsterdam, và cuối cùng là một tấm vé đi du học Úc bằng tất cả số tiền tích cóp của gia đình sau cuộc quy hoạch nhà cửa.

"Anh có thể chia sẻ về những bài học của mình không, sao không phải 25, 30 tuổi mà là sinh nhật tuổi 27?" - tôi hỏi. "Đây là một sinh nhật bình thường thôi, nhưng tôi cảm thấy muốn nói ra suy nghĩ lâu nay ấp ủ. Từng chữ đều rút ra từ trải nghiệm thực tế của chính mình, những bài học phải trả giá rất đắt" - Dũng bày tỏ.

Ở tuổi 27, anh đã đạt được giấc mơ của mình: trở thành giảng viên chính thức một trường ĐH danh tiếng, thành lập công ty công nghệ và xây dựng được kênh mạng xã hội riêng.

Nhưng thay vì trưng ra những bảng thành tích chói lọi, Dũng chọn cách nhìn lại bằng một video chia sẻ 13 bài học khắc cốt ghi tâm, những dòng chữ mà anh khẳng định "từng chữ là của mình, không phải AI viết".

Những bài học triết lý đầu đời

Năm 2017, ở tuổi 18, lần đầu tiên Dũng bước vào giảng đường rộng lớn của ĐH Melbourne với quyết tâm duy nhất sẽ trở thành giảng viên tại đây. Nhưng để đạt được điều này, anh phải mất 4 - 5 năm để hoàn thành. 

"Không có cách nào rút ngắn thời gian này, vì thế tôi sẽ phải làm những việc khác song song để đạt được mục tiêu" - bài học đầu tiên của Dũng.

Nếu nhìn vào bề nổi, cuộc đời Dũng dường như là một chuỗi những thành công liên tiếp. Nhưng bài học thứ hai trong danh sách của anh lại nói về rủi ro và mạo hiểm. 

Vài năm sau khi sang Úc, chàng trai trẻ đầy tự tin ấy đã từng mất trắng số tiền tích cóp từ việc dạy thêm, làm thêm, cộng với khoản tiền vay mượn từ bố mẹ để đầu tư vào một thương hiệu thời trang. 

Dũng chia sẻ: "Khi bạn lên kế hoạch cho một chuỗi hành động, hãy tính cả những rủi ro có thể xảy ra. Cuộc sống luôn không bằng phẳng, hãy cố gắng tiếp thu những bài học của người lớn để không phải trả giá quá đắt để học lại".

Bên cạnh những vấp ngã tài chính, Dũng còn phải đối mặt với một kẻ thù vô hình khác: sự cô đơn. Anh nhận ra rằng dù có được công việc như ý tại một viện nghiên cứu hay giảng đường lớn, nhưng nếu không có một "vòng tròn bạn bè" thì cuộc sống ở nước ngoài sẽ trở nên kiệt quệ về cảm xúc. 

Đây chính là lý do anh khuyên những người trẻ cần phải "suy nghĩ dài hạn". Với Dũng, nghề nghiệp chỉ là công cụ kiếm tiền, còn sự nghiệp mới là thứ cần tích lũy cả đời, và trong sự nghiệp đó, những mối quan hệ xã hội là mắt xích không thể thiếu.

Và một trong số bài học ấn tượng của Dũng đã đánh thức lòng người: "Hãy thường xuyên gọi điện hoặc tranh thủ về thăm ông bà bố mẹ vì chúng ta càng lớn, ông bà bố mẹ càng già đi và chúng ta không còn nhiều thời gian bên cạnh họ".

Những bài học tiếp nối bài học đều đáng suy ngẫm, chúng không chỉ dành cho tuổi trẻ mà chúng vẫn còn phù hợp cả với lứa tuổi không còn trẻ.

Khó khăn nhưng không miễn phí

Trong câu chuyện Dũng kể cho thấy sự thành công hôm nay của anh là những nỗ lực bền bỉ. "Hãy cho mọi người biết bạn có mặt, cho họ thấy khả năng của bạn" - Dũng nhắn nhủ bạn trẻ.

Năm anh học cấp 2, trường tổ chức thi Rung chuông vàng ở sân trường. Giữa 100 học sinh, Dũng giơ tay trả lời câu hỏi đúng đã gây ấn tượng với thầy cô và bạn bè. Sau cuộc thi, đi tới đâu Dũng cũng được chào đón và gọi tên.

Cảm giác được nhớ đến theo anh ra nước ngoài du học, đây mới thật sự là môi trường phát huy thương hiệu cá nhân. Dũng tích cực giúp bạn học trên lớp hiểu bài, và sẵn sàng hỗ trợ thầy cô sắp xếp công cụ giảng dạy, quản lý lớp học. Năm thứ hai đại học, Dũng đã nằm trong danh sách giảng viên dự bị của nhà trường - bước đệm quan trọng để trở thành giảng viên chính thức.

Điều này nhắc Dũng nhớ về kỷ niệm, thời gian làm thêm ở quán cà phê gần viện nghiên cứu AI ứng dụng của trường. Tình cờ thầy hiệu trưởng đi qua gọi tên Dũng và ngạc nhiên khi thấy anh nhớ tên các giáo sư trong viện. 

"Giữa đường phố được thầy gọi tên khiến tôi rất xúc động" - Dũng nhớ cơ duyên này giúp anh có một vị trí làm việc trong viện nghiên cứu, giống như suất trợ giảng ở trường. Nhưng vì sao Dũng nhớ tên các giáo sư? Thực tế không chỉ vì ly cà phê, mà anh đã âm thầm đọc hết sách họ viết.

Câu chuyện của Lại Tuấn Dũng vì thế không chỉ là câu chuyện một "siêu nhân" AI. Đó là chuyện về một người trẻ đang nỗ lực mỗi ngày để giữ được ngọn lửa đam mê lập trình, và quan trọng nhất là để xứng đáng với sự hy sinh của cha mẹ trong căn xưởng may năm nào.

Dũng may mắn có một gia đình đầy yêu thương, trong cả khoảnh khắc tăm tối của cuộc sống thì chính người mẹ - bà Nguyễn Thanh Hương - đã cứu rỗi anh. 

Bà không trách mắng, mà nhẹ nhàng nhắc nhở: "Mất tiền của nhưng tri thức của con vẫn còn đó, cố gắng rồi sẽ lại làm ra". Điều bà mừng nhất không phải là tấm bằng tiến sĩ của con, mà là việc con "luôn tự giác và biết quý trọng giá trị lao động".

Ngay cả trong việc dạy khóa học, Dũng giữ một nguyên tắc "giảm giá kịch sàn" cho những học viên khó khăn, nhưng không bao giờ miễn phí. "Nếu miễn phí, các bạn ấy không có trách nhiệm học tập" - anh giải thích, một tư duy rạch ròi về giá trị của tri thức và kỷ luật.