Từ làm thuê đến giấc mơ đại học

Ấn tượng đầu tiên về Trần Mạnh Cường, cậu học trò người Ca Dong ở xã vùng cao Trà Đốc (TP.Đà Nẵng), không phải là điểm tuyệt đối môn lịch sử ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, cũng không phải cái danh tiếng mà cả vùng cao đang nhắc đến, mà đó là một chàng trai dáng người nhỏ nhắn, vai gầy, đang cặm cụi vác một bó củi lớn từ con đường đất dẫn xuống nhà. Cường cười hiền rồi quệt mồ hôi trên trán: "Trên đường về thấy củi khô bên đường nên em gom mang về luôn. Có sẵn củi thì mẹ đỡ phải đi kiếm, chiều về có cái nhóm bếp".

Sau mỗi ngày lao động, Cường lại tự nhóm bếp, chuẩn bị bữa cơm cho mẹ

ẢNH: XUÂN TRỰC

Chỉ vài ngày sau khi biết mình đạt điểm 10 môn lịch sử và tổng điểm xét tuyển đạt 27 điểm, Cường cất bút, gác niềm vui sang một bên để trở lại những đồi keo, dốc đứng. Trong khi nhiều bạn bè tranh thủ nghỉ ngơi sau kỳ thi căng thẳng, Cường lại theo mẹ đi làm thuê.

Công việc khai thác keo vốn nặng nhọc. Người làm phải phát dọn thực bì, bóc vỏ, bốc từng khúc gỗ nặng lên xe tải rồi dọn sạch hiện trường. Có những hôm chủ rẫy cần giao hàng gấp, hai mẹ con làm quần quật dưới cái nắng bỏng rát, xong việc thì 9 - 10 giờ đêm mới trở về.

Căn nhà của Cường nằm lặng lẽ bên rừng keo bạt ngàn, được ghép từ những thanh gỗ tạp, chỉ vỏn vẹn một gian, mái lợp ngói cũ, bên trong hầu như không có vật dụng nào đáng giá. Hơn 10 năm trước, cha của Cường bỏ nhà ra đi, để lại bà Đinh Thị Nga (45 tuổi) một mình gồng gánh nuôi 3 con thơ. Với người mẹ ấy, biến cố năm nào đến nay vẫn là một vết hằn chưa thể xóa nhòa.

"Lúc đó khổ cực không nước mắt nào tả xiết. Có nhiều hôm trong nhà không còn nổi một lon gạo. Ai thuê gì tôi cũng làm, từ phát rẫy, bóc keo, làm cỏ, làm lúa rẫy đến gặt lúa nước... Miễn có tiền mua gạo cho con là tôi đi. Có ngày kiếm được vài chục nghìn, có ngày về tay trắng nhưng nhìn các con, tôi lại gượng dậy", đôi mắt bà Nga như nhòa đi.

Thương mẹ, 3 anh em Cường đều chăm ngoan, học giỏi. Người con trai cả vì không đành lòng nhìn mẹ quá vất vả nên gác lại giấc mơ đại học, xuống thành phố làm công nhân để phụ mẹ nuôi các em. Người con gái thứ hai hiện là sinh viên năm thứ ba. Còn Cường, con út trong gia đình luôn mang trong mình khát vọng viết tiếp giấc mơ học hành dang dở của anh trai và trở thành chỗ dựa cho mẹ sau này. Hiện ngôi nhà nhỏ chỉ còn 2 mẹ con nương tựa nhau.

Xấp giấy khen được bà Nga bọc kín trong chiếc túi ni lông để tránh ẩm

ẢNH: XUÂN TRỰC

Biết mẹ phải đi làm rẫy từ sáng sớm đến tối mịt, Cường gần như đảm nhận toàn bộ việc nhà. Từ nấu cơm, giặt giũ, rửa chén, dọn dẹp đến chuẩn bị đồ ăn mang theo lên rẫy, cậu đều làm thành thạo trước khi ngồi vào bàn học. Những ngày đi làm keo, Cường thức dậy từ tờ mờ sáng, lo cơm nước rồi cùng mẹ vượt hàng chục cây số đường đèo để kịp giờ làm.

Khi chúng tôi hỏi về thành tích học tập của con trai, bà Nga lặng lẽ bước đến chiếc tủ gỗ cũ kỹ, cẩn thận mở ngăn kéo rồi lấy ra một xấp giấy khen được bọc kín trong chiếc túi ni lông. Bà nhẹ nhàng vuốt phẳng từng tờ giấy đã ngả màu theo năm tháng. Từ bậc mầm non, tiểu học, THCS đến THPT, năm nào Cường cũng mang giấy khen về, như một món quà tặng mẹ.

Ánh mắt bà Nga sáng lên, nụ cười hiếm hoi nở trên gương mặt đầy nếp nhăn. "Nhà tôi nghèo lắm, chẳng có của cải gì để lại cho con. Chỉ có chừng này giấy khen là tài sản quý nhất, là báu vật của cuộc đời tôi", bà nói với giọng đầy tự hào. Chiếc túi ni lông cũ kỹ ấy có lẽ là "két sắt" đặc biệt nhất chúng tôi từng thấy. Trong đó không có vàng bạc, không có sổ đỏ hay tiền tiết kiệm, mà là sự nỗ lực và niềm hy vọng của một cậu học trò lớn lên từ gian khó.

Khi được hỏi về ước mơ, Cường không nói đến những điều lớn lao. Cậu chỉ mong một ngày nào đó được đi làm, có công việc ổn định để mẹ không còn phải leo núi, phát rẫy hay bóc keo thuê. "Nguyện vọng em là theo học ngành sư phạm của Đại học Huế. Em chỉ mong sau này học ra trường, có một công việc ổn định để mẹ không phải đi làm thuê, làm rẫy cực khổ nữa. Mẹ đã khổ cả đời vì tụi em rồi...", nam sinh trải lòng.

Ông Nguyễn Văn Hoa, Trưởng thôn 7, cho hay hoàn cảnh gia đình bà Đinh Thị Nga là điều ai ở nóc Ông Đoàn cũng biết. Một mình bà nuôi 3 con là sự cố gắng phi thường. "Còn cháu Cường từ nhỏ đã ngoan ngoãn, lễ phép, sống rất có trách nhiệm. Ở vùng cao này, Cường thực sự là tấm gương sáng về tinh thần hiếu học và hiếu thảo. Nhưng vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, nên phía trước vẫn còn rất nhiều gian nan", ông Hoa bày tỏ.

Con đường từ nóc Ông Đoàn xuống trung tâm thành phố dài hơn 200 cây số nhưng với cậu học trò người Ca Dong, con đường đến giảng đường đại học có lẽ còn dài hơn rất nhiều, bởi những nỗi lo học phí, tiền thuê trọ, chi phí sinh hoạt... Để giấc mơ ấy không dang dở, ngoài nghị lực phi thường của cậu học trò người Ca Dong, rất cần thêm những bàn tay sẻ chia của cộng đồng.